Englishსაიტის რუკა ქართულიკონტაქტიმთავარი
საქპატენტის მიერ რეგისტრირებული გეოგრაფიული აღნიშვნები

ჭაჭა

ჩურჩხელა

ჩოგი

მაწონი

ტენილი

ქართული ყველი

აჭარული ჩლეჩილი

მესხური ჩეჩილი

მეგრული სულგუნი

სულგუნი

 სვანური სულგუნი

კობი

გუდა

თუშური გუდა

იმერული ყველი

დამბალხაჭო

 

რეგისტრაციის № 1

რეგისტრაციის თარიღი: 2011.12.13

გეოგრაფიული აღნიშვნა: ჭაჭა

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია:

კლასი 33 - ყურძნის ჭაჭისაგან დამზადებული არაყი

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი:

საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159 თბილისი (GE)

 

განსაკუთრებული თვისებები და დამზადების მეთოდის აღწერა:

1. “ჭაჭა” არის ქართული ტრადიციული სპირტიანი სასმელი - ჭაჭის არაყი.

2. ორგანოლეპტიკურად „ჭაჭა“ არის გამჭვირვალე, უფერო სითხე, რომელსაც კარგად აქვს გამოხატული დამახასიათებელი არომატი და გემო. დავარგებულ „ჭაჭას“ შესაძლოა ჰქონდეს შეფერილობა უფერულიდან მუქ ჩალისფრამდე.

3. აქროლადი ნივთიერებების შემცველობა „ჭაჭაში“ არ უნდა იყოს 1,4 გრამზე ნაკლები 1 ლიტრ აბსოლუტურ ალკოჰოლში.

4. სარეალიზაციოდ გამზადებული “ჭაჭის“ მოცულობითი სპირტშემცველობა არ უნდა იყოს 40%-ზე ნაკლები.

ყურძნის ჯიშები და ხარისხი:

„ჭაჭის“ დასამზადებლად დასაშვებია მხოლოდ ქვემოთ ჩამოთვლილ მევენახეობის ზონებსა და ქვეზონებში ღვინის დასამზადებლად დაშვებული ყურძნის ჯიშების გამოყენება.

გამოყენებული ყურძენი უნდა აკმაყოფილებდეს ყველა იმ მოთხოვნას, რომლებიც დადგენილია ღვინის დასამზადებლად განკუთვნილი ყურძნისათვის.

გამოხდის პროცესი და დავარგება:

ქართული ჭაჭის არაყი – “ჭაჭა” მიიღება დადუღებული, გამოწნეხილი ან გამოუწნეხავი ყურძნის ჭაჭის გამოხდით პირდაპირ წყლის ორთქლით ან წყლის დამატების შემდეგ. დასაშვებია ყურძნის ჭაჭაზე ღვინის ლექის დამატება. ასევე დასაშვებია ჭაჭის ექსტრაგირებით მიღებული სპირტ-წყალხსნარის გამოხდა და/ან ზემოაღწერილი წესებით მიღებული სპირტების ხელმეორე გამოხდა. მიღებულ ნახადში სპირტის შემცველობა არ უნდა აღემატებოდეს 75 მოცულობით პროცენტს.

გემოვნური თვისებების გაუმჯობესების მიზნით, დასაშვებია „ჭაჭის“ არომატიზირება ბუნებრივი არომატიზატორების გამოყენებით. არომატიზირება აუცილებლად უნდა ჩანდეს პროდუქტის დასახელებაში ან აღნიშნულ იქნეს „ჭაჭის“ ეტიკეტზე.

დასაშვებია „ჭაჭის“ დავარგება სხვადასხვა ზომის მუხის ან სხვა ხის ჭურჭელში, ან ხის მერქანზე დაყოვნებით.

აკრძალული ოპერაციები და ნივთიერებები - დაუშვებელია “ჭაჭაზე“ სხვა, ნებისმიერი წარმოშობის სპირტის დამატება გარდა „ჭაჭის“ სპირტისა. ასევე დაუშვებელია „ჭაჭის“ წარმოებისათვის

განკუთვნილი ყურძნის ჭაჭის შაქრიანობის და/ან სპირტიანობის ხელოვნური გაზრდა ნებისმიერი საშუალებით.

 

წარმოების გეოგრაფიული არეალი:

1. „ჭაჭის“ წარმოებისათვის განკუთვნილი ყურძენი მოწეული უნდა იყოს საქართველოს მევენახეობის შემდეგ ზონებსა და ქვეზონებში გაშენებული ვენახებიდან:

  • კახეთი
  • ƒქართლი
  • ƒმესხეთი
  • ƒიმერეთი
  • ƒრაჭა
  • ƒლეჩხუმი
  • ƒგურია
  • ƒსამეგრელო
  • ƒაფხაზეთი
  • ƒაჭარა

2. „ჭაჭის“ გამოხდა, დავარგება და ჩამოსხმა დასაშვებია მევენახეობის წარმოშობის ზონის გარეთ, მხოლოდ საქართველოს ტერიტორიის ფარგლებში.

 

 

 

 

 

 

 

რეგისტრაციის № 2

რეგისტრაციის თარიღი: 2011.12.13

გეოგრაფიული აღნიშვნა: ჩურჩხელა

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია:

კლასი 29 - ყურძნის ან თუთის შესქელებულ ტკბილში ამოვლებული ძაფზე ასხმული ნიგოზი,

თხილი, ნუშის გულები, გოგრის გარჩეული თესლი ან მათი ნატეხები და/ან სხვადასხვა ხილის ჩირი.

 

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი:

საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159 თბილისი (GE)

 

განსაკუთრებული თვისებები და დამზადების მეთოდის აღწერა

მზა პროდუქტისა და ნედლეულის დახასიათება:

ქართული ტრადიციული ტკბილეული „ჩურჩხელა“ არის ყურძნის ან თუთის შესქელებულ ტკბილში ამოვლებული ძაფზე ასხმული ნიგოზი, თხილი, ნუშის გულები, გოგრის გარჩეული თესლი ან მათი ნატეხები, და/ან სხვადასხვა ხილის ჩირი.

ფორმა:

სტანდარტული „ჩურჩხელის“ სიგრძე 20-დან 35 სმ-მდეა. დიამეტრი - 1,5-4 სმ. ამასთან,

გამონაკლისის სახით დასაშვებია არასტანდარტული სიგრძის „ჩურჩხელის“ წარმოებაც.

ორგანოლეპტიკა:

შესქელებული და გამშრალი ტკბილისა და შესაბამისი ნედლეულის დამახასიათებელი სასიამოვნო, ტკბილი გემო; კონსისტენცია - რბილი, მკვრივი და ელასტიკური.

შესქელებული ტკბილის მომზადება და ჩურჩხელის ამოვლება

შესქელებული ტკბილის მოსამზადებლად ყურძნის და/ან თუთის ტკბილს აცხელებენ პირდაპირ ცეცხლზე წამოდუღებამდე. ამ დროს ტკბილს მოუკიდებენ ფქვილს, ურევენ და აგრძელებენ გაცხელებას სასურველი კონსისტენციის მიღებამდე.

აღმოსავლეთ საქართველოში (კახეთი, ქართლი, მესხეთი) მიღებული ყურძნის ტკბილის შემთხვევაში გამოიყენება პურის ფქვილი და მიღებულ შესქელებულ ტკბილს „თათარა“ ეწოდება. სამცხე-ჯავა-ხეთშიც პურის ფქვილი გამოიყენება თუთის ტკბილის შესასქელებლად. დასავლეთ საქართველოში (რაჭა, ლეჩხუმი, გურია, სამეგრელო, აფხაზეთი, აჭარა) კი გამოიყენება სიმინდის ფქვილი და მიღე-ბულ შესქელებულ ტკბილს „ფელამუში“ ჰქვია. წინასწარ გამზადებულ ნიგვზის, თხილის, გოგრის, ნუშის გულების ან მათი ნატეხების, და/ან ხილის ჩირის ასხმულას რამდენჯერმე ამოავლებენ თათარაში (კახური ან ქართლური ჩურჩხელის შემთხვევაში) ან ფელამუშში (იმერული, რაჭული, ლეჩხუმური, გურული, მეგრული, აფხაზური ან აჭარული ჩურჩხელის შემთხვევაში) ან თუთის შესქელებულ ტკბილში და კიდებენ ჰაერზე გასაშრო-ბად. რამდენიმე დღეში, მას შემდეგ, რაც ჩურჩხელა შეშრება, დასაშვებია მისი რეალიზაცია.

წარმოების გეოგრაფიული არეალი:

1. „ჩურჩხელის“ დასამზადებლად გამოიყენება სხვადასხვა წარმოშობის ნიგოზი, თხილი, გოგრის თესლი, ნუში ან ხილის ჩირი.

2. შესქელებული ყურძნის ტკბილის (თათარა, ფელამუში) დასამზადებლად გამოყენებული ყურძენი
 მოწეულ უნდა იქნეს საქართველოს მევენახეობის შემდეგ ზონებსა და ქვეზონებში გაშენებული
 ვენახებიდან:

  • ƒკახეთი
  • ƒქართლი
  • ƒმესხეთი
  • ƒიმერეთი
  • ƒრაჭა
  • ƒლეჩხუმი
  • ƒგურია
  • ƒსამეგრელო
  • ƒაფხაზეთი
  • ƒაჭარა

3. თუთის ჩურჩხელის შემთხვევაში, გამოიყენება სამცხე-ჯავახეთის ტერიტორიაზე მოწეული თუთის ტკბილი.

4. ჩურჩხელის დამზადება დასაშვებია წარმოშობის მევენახეობის ზონის გარეთაც, მაგრამ მხოლოდ საქართველოს ტერიტორიის ფარგლებში.

 

 

 

რეგისტრაციის 3

რეგისტრაციის თარიღი:  24.01.2012

განაცხადის  1571/07

განაცხადის შეტანის თარიღი:  06.09.2011

გეოგრაფიული აღნიშვნა:  ჩოგი

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია  კლასი  29 _ ცხვრის ყველი.

 

 

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159  თბილისი (GE)

 

მზა პროდუქტისა და ნედლეულის დახასიათება

ველი „ჩოგი“ მზადდება ივლისსა და აგვისტოს თვეებში მოწველილი ცხვრის მაღალცხიმიანი რძისაგან.

 

ორგანოლეპტიკა:

„ჩოგს“ ახასიათებს კარაქის მაგვარი კონსისტენცია. ფერი _ მოყვითალო.

 

თავისებური პიკანტური გემო და სუნი.

 

შედგენილობა:

რძე, რომლითაც მზადდება ყველი „ჩოგი“ უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:  

 

რძის

წარმომავლობა

ხვედრითი წონა არანაკლებ

უცხიმო მშრალი ნივთიერების შემცველობა (%) არანაკლებ

ცხიმიანობა (%) არანაკლებ

მჟავიანობა

არაუმეტეს (°T)

ცხვარი

1,030

11,5

6,8

28

 

ყველი „ჩოგი“ უნდა  აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:  

ტენიანობა _ არაუმეტეს 60% 

ცხიმიანობა მშრალ  ნივთიერებაში _ არანაკლებ 50% 

მარილის  შემცველობა _ 2-4% 

 

წარმოების გეოგრაფიული არეალი

„ჩოგის“ დასამზადებლად საჭირო რძის მიღება, გადამუშავება და ყველის წარმოება ხორციელდება მხოლოდ თუშეთის საზაფხულო საძოვრებიდან მიღებული რძიდან.

 

პროდუქტის დამზადების მეთოდების აღწერა

რძის ჩაკვეთის ტემპერატურაა 32-34°, ხანგრძლივობ _ 30-40 წუთი. შემდეგ ჭრიან დელამოს, დააქუცმაცებენ, მარცვალს დააყენებენ და მეორედ გააცხელებენ 35-37°C-მდე. მარცვლის გაშრობის შემდეგ ყველი ამოაქვთ პარკებში, აჩერებენ 3-5 წუთს შრატის მოცილებამდე, შემდეგ დაუმარილებლად  ათავსებენ გუდაში, კასრში ან კოდებში. ყველი 10 დღის განმავლობაში ფუვდება. შემდეგ ამოიღებენ, დაჭრიან, დააქუცმაცებენ და კარგად გადაზელენ. მარილთან ერთად გადა­ზელილ ყველს ცხვრის ტყავისგან დამზადებულ გუდაში ჩადებენ. ყველი ერთი-ორი თვის შემდეგ მზად არის რეალიზაციისთვის.

 

 

 

მზა პროდუქტის ეტიკეტირების განსაკუთრებული მოთხოვნები

დასახელება „ჩოგი“ ყველის შეფუთვაზე, ასევე მის თანმხლებ დოკუმენტებში და სარეკლამო მასა­ლებში უცხო ენებზე დაიტანება შემდეგნაირად:

ლათინური შრიფტით:  CHOGI

რუსული შრიფტით:  чоги

 

წარმოების მაკონტროლებელი ორგანო: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.

 

პროდუქტის განსაკუთრებული ხარისხისა და/ან რეპუტაციის კავშირი გეოგრაფიულ ადგილთან

 

ქართველმა ხალხმა მნიშვნელოვან წარმატებებს მიაღწია რძის პროდუქტების დამზადების ტექნოლოგიური ხერხების, სარძევე მეურნეობისათვის გამოსადეგი ჭურჭლის მასალის ვარგისიანობის, ყველის შესანახი (გუდა, თიხა, ხე) ჭურჭლის მრავალსახეობის და სხვათა მოძებნა-გამოყენებაში[1]. ყველი `ჩოგის” დასამზადებლად უხსოვარი დროიდან გამოიყენებოდა ცხვრის, თიკნის, ხბოს ტყავისაგან გაკეთებული გუდა, რომელსაც ბეწვი გარეთ აქვს[2].

ჩოგი მზადდება ცხვრის რძიდან, ცხვრის მთის საძოვარზე ყოფნის პერიოდში, ყველის დასამზადებლად იყენებენ ცხვრის გაშრობამდე 2 კვირის განმავლობაში მიღებულ რძეს, რა დროსაც რძეში ცხიმის შემცველობა მაღალია[3].

ყველის მაღალი ხარისხი განპირობებულია ალპური საძოვრების ნაირბალახოვანი მცენარეული საფარით. მთის საძოვრები ზღვის დონიდან 1500-3000 მეტრ სიმაღლეზეა. სუბალპური და ალპური საძოვრები გამოირჩევა ნაირბალახოვანი შემადგენლობით. ბალახნარებიდან გავრცელებულია დიყი, თავყვითელა, აღმოსავლური ხბოსშუბლა, შროშანა, მაღალი კოინდარი, თივაქასრა, სამყურა, კავკასიური კეწეწურა, შვრიელა და სხვა[4]. აღნიშნული ბალახნარი გამოირჩევა კარგი ყუათიანობით და ყველს აძლევს განუმეორებელ გემოსა და არომატს.

ყველი ჩოგი სხვა წათხის ყველებისაგან განირჩევა დამზადების ტექნოლოგიის, შენახვისა და მომწიფების თავისებურებებით.
ადგილობრივ მცხოვრებლებს შორის ყველი ჩოგი დიდი პოპულარობით სარგებლობს.
 

_____________________________________

 

 

რეგისტრაციის 4

რეგისტრაციის თარიღი: 24.01.2012

განაცხადის  1572/07

განაცხადის შეტანის თარიღი: 06.09.2011

გეოგრაფიული აღნიშვნა:  მაწონი

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია კლასი  29 _ რძემჟავა პროდუქტი

 

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159  თბილისი (GE)

 

მზა პროდუქტისა და ნედლეულის დახასიათება

„მაწონი“ ქართული ტრადიციული რძემჟავა პროდუქტია, რომელიც ძროხის, კამეჩის, თხის და, იშვიათად, ცხვრის რძისაგან, ან მათი ნარევისაგან მიიღება. რძის რძემჟავურ დუღილს წარმართავს საქართველოს ტერიტორიულ სივრცეში გამოყოფილი, ადგილობრივი რძემჟავა ბაქტერიების შტამებისაგან შემდგარი დედო.

 

„მაწონი“ თეთრი შეფერილობის, თანაბრად მკვრივი კონსისტენციის ნადედია (დასაშვებია მცირე რაოდენობით შრატის გამონაყოფი). იგი ხასიათდება სპეციფიკური, სასიამოვნო რძემჟავა გემოთი და სურნელით.

 

ძროხის, თხისა და ცხვრის „მაწვნის“ მჟავიანობაა 80-105°T, ხოლო კამეჩის _ 120-150°T.

 

წარმოების გეოგრაფიული არეალი

მაწვნის დასამზადებლად საჭირო რძის მიღება, გადამუშავება, რძემჟავური დუღილის წარმართვა და მაწვნის წარმოება ხორციელდება საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე. რძემჟავური დუღილისათვის გამოიყენება მხოლოდ ადგილობრივი რძემჟავა ბაქტერიების შტამებისაგან შემდგარი დედო.

 

 

პროდუქტის დამზადების მეთოდების აღწერა

 

რძის შედგენილობა:

„მაწვნის“ დასამზადებლად განკუთვნილი რძის მჟავიანობა არ უნდა იყოს 19°T-ზე მეტი, ხოლო სიმკვრივე 1,030-ზე ნაკლები, ხოლო კამეჩის რძის შემთხვევაში – 25°T-ზე მეტი,  სიმკვრივე – 1,035-ზე ნაკლები.

 

პასტერიზებულ რძეს ადედებენ 41-45°C ტემპერატურაზე. შესადედებლად გამოიყენება რძემჟავა ბაქტერიების დედო, რომელიც შედგება თერმოფილური და მეზოფილური სტრეპტოკოკებისა და თერმოფილური მაწვნის ჩხირებისაგან. დედოდ შეიძლება 1 ან 2 დღის მაწვნის გამოყენება.

 

შედედება ხორციელდება 41-45°C ტემპერატურაზე 3-4 საათის განმავლობაში. სასურველი მჟავი­ანო­ბის (70-75°T) მიღწევის შემდგომ „მაწონი“ გადააქვთ გასაცივებლად 4-6°C ტემპერატურაზე და  აყოვნებენ მოსამწიფებლად 12-20 საათის განმავლობაში, რის შემდგომაც „მაწონი“ მზადაა რეალიზაციისათვის.

 

მზა პროდუქტის ეტიკეტირების განსაკუთრებული მოთხოვნები

დასახელება „მაწონი“ შეფუთვაზე, ასევე მის თანმხლებ დოკუმენტებში და სარეკლამო მასალებში უცხო ენებზე დაიტანება შემდეგნაირად:

ლათინური შრიფტით:  Matsoni

რუსული შრიფტით:  Мацони

 

დასახელებას „მაწონი“, შეიძლება დაემატოს საწყისი რძის მინიშნება (ძროხის, თხის, კამეჩის და/ან ცხვრის), თუ გამოყენებული რძის წილი ნარევში არ იქნება 85%-ზე ნაკლები.

 

წარმოების მაკონტროლებელი ორგანო: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.

პროდუქტის განსაკუთრებული ხარისხისა და/ან რეპუტაციის კავშირი გეოგრაფიულ ადგილთან

მაწონი ქართველი ხალხის ეროვნული რძემჟავა პროდუქტია, რომლის დამზადება საოჯახო პირობებში უხსოვარ დროიდან წარმოებს.

ი. ჯავახიშვილის[1] გადმოცემით, კარგი ხარისხის კარაქი ძროხის მაწვნის შედედებით მიიღება. კარაქის მისაღებად ქართველები იყენებდნენ თიხისა და ხის სადღვებლებს. მთლიანი თიხის სადღვებლები აღმოჩენილია მცხეთაში[2], რომელიც ძველი წელთაღრიცხვის XI-IX საუკუნეებით თარიღდება. ამ მონაცემების საფუძველზე შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ საქართველოს ძველი მოსახლეობა იცნობდა რძის პროდუქტების დამზადება-გამოყენების მნიშვნელოვან ხერხებს.

საქართველოს კუთხეებში მაწონი სხვადასხვა სახელწოდებით მოიხსენიება: ქიზიყში მაწონს წველას ეძახიან, სვანეთში _ მარწვენ[3], საინგილოში _ წოლას1 და ამზადებდნენ ცხვრის მაწვნიდან გაწურულ მაწონს, რომელსაც ცხვრის გუდაში ალაგებდნენ.

ქართველი ხალხი უძველესი დროიდან რძის შესადედებლად იყენებდა მაწვნის დედოს1, ძევალს3. სვანეთში მაწონი გამოიყენება ყველაზე უფრო თიბვის პერიოდში3, რადგანაც იგი წყალს ნაკლებ აწყურებდა მთიბავებს და ამავე დროს კვებითი ღირებულებითაც გამოირჩევა. მოხევეები მაწვნის გასაკეთებლად ადუღებულ გაგრილებულ რძეში ამატებენ მაწვნის დედოს ანდა მაწვნის დედოს მაგიერ ცოტა ღილას1 უმატებენ.

მაწონი მზადდება ძროხის, კამეჩის, თხის და ცხვრის რძიდან. მოსახლეობაში დიდი პოპულარობით სარგებლობს კამეჩის რძიდან მომზადებული მაწონი.

მაწონი დიდი პოპულარობით სარგებლობს საქართველოში, რაც განპირობებულია იმით, რომ მაწვნის რძემჟავა ჩხირები კარგად მრავლდებიან ადამიანის ნაწლავებში, ორგანიზმიდან დევნიან მავნე მიკრობებს, აძლიერებენ მადას, ხელს უწყობს საკვების შეთვისებას და სხვა[4].
 

 

_____________________________________

 

 

რეგისტრაციის № 5

რეგისტრაციის თარიღი: 24.01.2012

განაცხადის  1573/07

განაცხადის შეტანის თარიღი: 06.09.2011

გეოგრაფიული აღნიშვნა: ტენილი

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია  კლასი  29 _ ყველი

 

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159  თბილისი (GE)

 

მზა პროდუქტისა და ნედლეულის დახასიათება

ტენილი მზადდება ცხვრისა და ძროხის მაღალცხიმიანი რძისაგან.

 

ფორმა: დაწნული წვრილი ძაფების სახით. მასა 100-150 გ.

 

ორგანოლეპტიკა:

კონსისტენცია _ ნაზი, ელასტიკური.

სუნი _ სასიამოვნო, სპეციფიკური.

გემო _ სუფთა, მოცხარო, ოდნავ მომჟაო.

 

შედგენილობა:

რძე, რომლითაც მზადდება  ყველი „ტენილი“ უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

 

რძის

წარმომავლობა

ხვედრითი წონა არანაკლებ

უცხიმო მშრალი ნივთიერების შემცველობა (%) არანაკლებ

ცხიმიანობა (%) არანაკლებ

მჟავიანობა

არაუმეტეს (°T)

ძროხის

1,027

8,1

4

18

ცხვრის

1,031

11,5

7

26

 

ყველი „ტენილი“ უნდა  აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს: 

ტენიანობა _ არაუმეტეს  60%

ცხიმიანობა მშრალ ნივთიერებაში _ არანაკლებ  45%

მარილის შემცველობა _ 2-4%

 

წარმოების გეოგრაფიული არეალი

„ტენილის“ დასამზადებლად საჭირო რძის მიღება, გადამუშავება და ყველის წარმოება ხორცი­ელდება სამცხე-ჯავახეთის რეგიონში და ქვემო ქართლის რეგიონის დმანისის მუნიციპალიტეტში.

 

პროდუქტის დამზადების მეთოდების აღწერა

რძე იკვეთება 33-35°C ტემპერატურაზე 30-40 წუთის განმავლობაში. შემდეგ დელამოს ხელით აქუცმაცებენ, აყენებენ მარცვალს და მეორედ აცხელებენ  36-37°C ტემპერატურამდე. აგროვებენ მარცვალს, ყველის მასას ამოიღებენ ყალიბებში, დააყოვნებენ და აჩერებენ მოსამწიფებლად. საყველე მასას ერთად არ ხარშავენ. ამოიღებენ ამ გამდნარი მასიდან დაახლოებით 200 გრამ ყველს, მოჭრიან და გაწელავენ მთლიანად. შუა ადგილს თითებით ჩაჭყლეტენ და მერე გაწელვით მიიღებენ რგოლის ფორმის მასას. მერე ისევ მოკეცავენ, შემდეგ ისევ გაწელავენ, ამას იმეორებენ წვრილი კანაფის სისქის  მასის მიღებამდე. შემდეგ ამ გაწელილ მასას შეკრავენ, შეახვევენ და დადებენ. ასევე აკეთებენ მეორეს, მესამეს და ა.შ. ნაჭრებს. ყველს ამარილებენ  წათხში 2-3 საათის განმავლობაში. შემდეგ წათხიდან ყველს ამოიღებენ და აწყობენ თაროზე, რათა ზედმეტი ტენი გაუვიდეს.

 

ნაჭრებს ამოავლებენ  ყველის ნახარშ ცხიმში (ნახარშში ცხიმის შემცველობა 13-დან 26%-მდეა) და ჩააწყობენ თიხის ქოთანში. როდესაც ქოთანი ყველით გაივსება, ხელით დატკეპნიან, (აქედან წარმოიშვა ტერმინი „ტენილი“). თიხის ქოთანს ზემოდან აფარებენ სუფთა ტილოს, ორი დღე-ღამე ცივად ინახება, შემდეგ ქოთანს გადმოაბრუნებენ, ზედმეტ სითხეს აცილებენ, 1-3 დღის შემდეგ კარგად დატკეპნიან. ხის ნაცარს დაბლა ყრიან და ზედ აწყობენ გადმობრუნებულ ქილებს. ტემპერატურა სათავსოში უნდა იყოს 10-11°C.

 

მზა პროდუქტის ეტიკეტირების განსაკუთრებული მოთხოვნები

დასახელება „ტენილი“ ყველის შეფუთვაზე, ასევე მის თანმხლებ დოკუმენტებში და სარეკლამო მასალებში უცხო ენებზე დაიტანება შემდეგნაირად:

ლათინური შრიფტით:  TENILI

რუსული შრიფტით:  ТЕНИЛИ

 

წარმოების მაკონტროლებელი ორგანო:  საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.

 

პროდუქტის განსაკუთრებული ხარისხისა და/ან რეპუტაციის კავშირი გეოგრაფიულ ადგილთან

 ყველი ტენილი, დამუშავების ტექნოლოგიისა და საყველე მასის მომწიფების მიხედვით მიეკუთვნება ჩედერიზებული ყველის ჯგუფს[1]. საყველე მასა დამარილების გარეშე მწიფდება და შემდეგ მომწიფებულ მასას ადნობენ.

ი. ჯავახიშვილის[2] გადმოცემით ყველი ტენილი გემრიელი და პიკანტურია. ამზადებს მესხეთისა და ჯავახეთის რეგიონის ადგილობრივი ქართველი მოსახლეობა.
ს. მაკალათიას[3] მონაცემებით მესხეთსა და ჯავახეთში ამზადებენ ყველ ტენილს და ინახავენ თიხის ქოთნებში.

მესხეთსა და ჯავახეთში ტენილი ყველის დასამზადებლად იყენებენ მაღალცხიმიან ცხვრის რძეს (ივლისი და აგვისტოს თვე)1, ხოლო დმანისის რაიონში _ ძროხის მაღალცხიმიან რძეს, ე.ი. ლაქტაციის ბოლო თვეებისას.

ყველი ტენილი მნიშვნელოვნად განსხვავდება ადგილობრივი წათხის ყველებისაგან როგორც დამუშავების ტექნოლოგიური პროცესებით, ისე თავისი გარეგნული სახით, გემოთი და სუნით, კონსისტენციით და სხვა თვისებებით.

ნ. ფირანიშვილის1 დახასიათებით ყველი ტენილი თავისი სპეციფიკური გემოთი და სუნით მიეკუთვნება გამორჩეულ დელიკატურ სახის ყველებს.
ყველი ტენილი მზადდება საზაფხულო საძოვრულ პერიოდში, ზღვის დონიდან 1500-2500 მეტრ სიმაღლეზე. საძოვრები წარმოდგენილია მრავალფეროვანი ბალახნარით, ნ. კეცხოველის[4] და სხვათა მასალების მიხედვით სამხრეთ მთიანეთის მცენარეულობა შემდეგნაირადაა დაჯგუ­ფებული: უროიანი, ვაციწვერიანი, მარცვლოვან-ნაირბალახოვანი და ისლიან-ჭილიანი.

აღნიშნული ბალახნარევი გამოირჩევა კარგი ჭამადობით და მაღალი ყუათიანობით, ყველს აძლევს განუმეორებელ არომატსა და სურნელს.
 

_____________________________________

 


 

რეგისტრაციის 6

რეგისტრაციის თარიღი: 24.01.2012

განაცხადის  1574/07

განაცხადის შეტანის თარიღი: 06.09.2011

გეოგრაფიული აღნიშვნა:  ქართული ყველი

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია  კლასი  29 _ ყველი

 

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი 

საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159  თბილისი (GE)

 

მზა პროდუქტისა და ნედლეულის დახასიათება

„ქართული ყველი“  მზადდება ძროხის, ცხვრის, თხისა ან კამეჩის რძისაგან და/ან მათი ნარევისაგან. ნარევი რძის შემთხვევაში ძროხის რძის შემცველობა არ უნდა იყოს  50%-ზე ნაკლები.

 

ფორმა:

ცილინდრის ფორმის ყველი, ოდნავ გამობერილი გვერდებით. მომრგვალებული კუთხეებით, გარეთა ფენა გამაგრებულია, ზედაპირი თანაბარია, ყალიბის ან ტომსიკის ნაჭდევის კვალით. დასაშვებია უმნიშვნელო ნაშალები და მცირე დეფორმაცია. სიმაღლე _ 10-14 სმ; დიამეტრი _ 24-28სმ; მასა _  4-6კგ. ქერქის გარეშე.

 

ორგანოლეპტიკა:

კონსისტენცია ერთგვაროვანია, მყარი, ოდნავ მტვრევადი. ჭრილზე ყველს აღენიშნება მრგვალი, ოვალური და კუთხოვანი ფორმის თვლების ნახატი.

ფერი _ თეთრი, ოდნავ მოყვითალო.

სუნი _ სპეციფიკური, სუფთა, სასიამოვნო, უცხო სუნის გარეშე.

ზომიერად მარილიანი, სუსტი მომჟავო, ოდნავ ცხარე, სასიამოვნო რძემჟავა გემოთი.

 

შედგენილობა:

რძე, რომლითაც მზადდება  „ქართული ყველი“ უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

 

რძის

წარმომავლობა

ხვედრითი წონა არანაკლებ

უცხიმო მშრალი ნივთიერების შემცველობა (%) არანაკლებ

ცხიმიანობა (%) არანაკლებ

მჟავიანობა

არაუმეტეს (°T)

ძროხის

1,027

8,1

3,6

20

ცხვრის

1,034

11,5

6,2

26

თხის

1,030

8,3

3,6

20

კამეჩის

1,034

10,5

6,5

25

ნარევი

1,030

9,3

4,2

23

 

ქართული ყველი უნდა  აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:  

ტენიანობა _ არაუმეტეს  49%

ცხიმიანობა მშრალ ნივთიერებაში _ არანაკლებ  45%

მარილის შემცველობა _ 4-8%

 

წარმოების გეოგრაფიული არეალი

„ქართული  ყველის“ დასამზადებლად საჭირო რძის მიღება, გადამუშავება და ყველის წარმოება ხორციელდება აღმოსავლეთ საქართველოში სამცხე-ჯავახეთის, შიდა ქართლის, მცხეთა მთიანეთის, ქვემო ქართლისა და კახეთის რეგიონების ტერიტორიაზე.

 

პროდუქტის დამზადების მეთოდების აღწერა

რძე ჩაიკვეთება 32-35° ტემპერატურაზე. წარმოქმნილ დელამოს ჭრიან, დააყენებენ მარცვალს და  ხელმეორედ გააცხელებენ  35-38° ტემპერატურაზე. ამის შემდგომ აცილებენ შრატის 70%-ს. ყველი ფორმირდება. თვითდაწნეხა მიმდინარეობს 6-8 საათის განმავლობაში. თვითდაწნეხის შემდეგ ყველს წონიან და გადააქვთ დასამარილებლად 18-20% კონცენტრაციის წათხში ან 16-18% კონცენტრაციის შრატმარილში მჟავიანობით არაუმეტეს 60°T, არანაკლებ 60 დღის მანძილზე 8-12° ტემპერატურაზე.

 

მზა პროდუქტის ეტიკეტირების განსაკუთრებული მოთხოვნები

დასახელება „ქართული ყველი“ შეფუთვაზე, ასევე მის თანმხლებ დოკუმენტებში და სარეკლამო მასალებში უცხო ენებზე დაიტანება შემდეგნაირად:

ლათინური შრიფტით: KARTULI KVELI

რუსული შრიფტით: картули КВЕЛИ

 

წარმოების მაკონტროლებელი ორგანო:  საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.

 

პროდუქტის განსაკუთრებული ხარისხისა და/ან რეპუტაციის კავშირი გეოგრაფიულ ადგილთან

 

ქართული ყველი ახალი ყველია, რომლის დამზადების ტექნოლოგია შემუშავებულია ნ. ფირა­ნიშვილის მიერ გასული საუკუნის პირველი ნახევრის ბოლოს[1].

ქართული ყველი გამორჩეულია თავისი საგემოვნო თვისებებით და ხალხში დიდი პოპულარობით სარგებლობს.

ქართული ყველი შესწავლილი აქვთ როგორც სამამულო, ისე უცხო ქვეყნის სპეციალისტებს.
ქართული ყველის დამზადება წარმოებს აღმოსავლეთ საქართველოს ბარისა და მთიანი რეგიონის ზონაში. ქართული ყველის წარმოების 60-70% იწარმოება მთის საზაფხულო საძოვარზე, რომელიც ზღვის დონიდან 600-3000 მეტრ სიმაღლეზე მდებარეობს[2].

საზაფხულო საძოვრებზე წარმოებული ეკოლოგიურად სუფთა რძე შეუცვლელ ნედლეულს ხდის ყველის წარმოებისათვის. ყველი გამოირჩევა განსაკუთრებული საგემოვნო თვისებებით, რაც განპირობებულია ნიადაგისა და ბალახეულის მრავალფეროვნებით. ბალახნარში ძირითადი მცენარეულობაა: უროიანი, ვაციწვერიანი, მარცვლოვან-ნაირბალახოვანი და ისლიან-ჭილიანი.
მთის სუფთა ჰაერი, მზის ინტენსიური რადიაცია, ულტრაიისფერი სხივების სიუხვე, რომელიც მეტად დადებითად მოქმედებს ცხოველის ორგანიზმის ფიზიოლოგიური ფუნქციის გაუმჯობესებაზე, პროდუქტიულობის გაზრდაზე და ბიოლოგიურად სრულფასოვანი სასიამოვნო გემოს ყველის მიღებაზე.

ქართული ყველის, სხვა წათხის ყველებისაგან განსხვავებით, დამარილება და მომწიფება მიმდინარეობს მჟავე შრატის წათხში[3] (60-70°თ), რაც ყველს აძლევს განსაკუთრებულ სასიამოვნო გემოსა და სინაზეს.
 

                       _____________________________________

 


 

რეგისტრაციის 7

რეგისტრაციის თარიღი: 24.01.2012

განაცხადის  1576/07

განაცხადის შეტანის თარიღი: 06.09.2011

გეოგრაფიული აღნიშვნა:  აჭარული ჩლეჩილი

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია  კლასი  29 _ ძროხის ყველი

 

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი

საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159  თბილისი (GE)

 

მზა პროდუქტისა და ნედლეულის დახასიათება

ყველი „აჭარული ჩლეჩილი“ მზადდება ძროხის მოხდილი  რძისაგან, ზაფხულის პერიოდში.

 

ფორმა: ყველის მასა არის ძაფოვანი, შეკრული ან დაწნული. ძაფები მკვრივია, გაწე­ლვისას საკმაოდ მყარი. ფერად თეთრია. მასა _  0,8-1,5 კგ. ნაწნავის დიამეტრი _   2-3,5 სმ, სიგრძე _   30 სმ, სიგანე _   15 სმ.

 

ორგანოლეპტიკა:

კონსისტენცია _  მკვრივი ძაფისებრი, დაჩლეჩილი.

სუნი _ მსუბუქი რძემჟავური, სასიამოვნო.

გემო _ სასიამოვნო, სპეციფიკური, ოდნავ მომჟავო-მოცხარო, საკმაოდ მარილიანი.

მზადდება აგრეთვე   „აჭარული ჩლეჩილის“ შებოლილი ნაირსახეობა.

 

შედგენილობა:

რძე, რომლითაც მზადდება ყველი „აჭარული ჩლეჩილი“ უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

 

რძის

წარმომავლობა

ხვედრითი წონა არანაკლებ

უცხიმო მშრალი ნივთიერების შემცველობა (%) არანაკლებ

ცხიმიანობა (%) არანაკლებ

მჟავიანობა

არაუმეტეს (°T)

ძროხის

1,032

8,3

0,05

21

 

ყველი „აჭარული ჩლეჩილი“ უნდა  აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:  

ტენიანობა – არაუმეტეს  60%

ცხიმიანობა მშრალ ნივთიერებაში – არანაკლებ  4-5%

მარილის შემცველობა – 4-6%

 

წარმოების გეოგრაფიული არეალი

„აჭარული ჩლეჩილის“ დასამზადებლად საჭირო რძეს მიიღებენ, გადაამუშავებენ და ყველი  ამოჰყავთ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე.

 

პროდუქტის დამზადების მეთოდების აღწერა

რძეს ვაყოვნებთ მოსამწიფებლად 70-80°T-ზე. შემდეგ ვამატებთ იმავე რაოდენობის ახლად მოხდილ რძეს. მჟავიანობა ნარევ რძეში არ უნდა აღემატებოდეს 40-45°T. ამის შემდეგ რძეს ვათბობთ 38-40° ტემპერატურამდე. ემატება მცირე რაოდენობით კვეთი და ინტენსიურად ერევა. რძის შეთბობა გრძელდება 65-70° ტემპერატურამდე. როდესაც დელამო მთლიან გადაზელილ მასად იქცევა, იგი ხელით ინტენსიურად უნდა დაიზილოს და დაიწუროს შრატისაგან. საყველე მასა შუა ნაწილში ხელით ჩაიჭყლიტება და განიერდება, რათა მიიღოს მრგვალი  ფორმა. შემდეგ იკეცება და იგივე პროცესი 2-3 ჯერ მეორდება. მიღებული  წრიული ფორმა თავსა და ბოლოში იწელება და იგრიხება თოკის მსგავსად. თავი და ბოლო კვლავ ერთად მოექცევა და გადაიკეცება შუაზე, მიიღება 4 თოკისებრი  ნაწნავი. ეწყობა სპეციალურ ყუთებში (კაბიწში) ერთ ფენად, იტკეპნება, რათა არ დარჩეს ცარიელი ადგილი. მასის შეგრილების შემდეგ  დაამარილებენ და უმატებენ სხვა ფენებს. ინახება გრილ ადგილას.  1-2 თვის შემდეგ მზად არის სარეალიზაციოდ.

 

მზა პროდუქტის ეტიკეტირების განსაკუთრებული მოთხოვნები

„აჭარული ჩლეჩილი“ ყველის დასახელება შეფუთვაზე, ასევე მის თანმხლებ დოკუმენტებში და სარეკლამო მასალებში უცხო ენებზე  შემდეგნაირად დაიტანება:

ლათინური შრიფტით:  ACHARULI CHLECHILI

რუსული შრიფტით:  АЧАРУЛИ ЧЛЕЧили

 

წარმოების მაკონტროლებელი ორგანო: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.

 

პროდუქტის განსაკუთრებული ხარისხისა და/ან რეპუტაციის კავშირი გეოგრაფიულ ადგილთან

 

აჭარაში ყველის დამზადების მაღალ ხელოვნებაზე თავის დროზე ვახუშტი ბაგრატიონიც მიუთითებდა[1]. გამორიცხული არ არის ისიც, რომ ვახუშტი ბაგრატიონის ცნობა აჭარული ყველის მაღალი ხარისხის შესახებ სწორედ მოხდილი რძისგან დამზადებულ ყველს შეეხებოდა, მითუმეტეს, რომ იმავე ავტორის ცნობით, აჭარლები ყველს მოხმარებისას ხარშავდნენ[2], რასაც შემდგომდროინდელ ისტორიულ წყაროებთან ერთად თანამედროვე ეთნოგრაფიული ყოფაც ამტკიცებს. ცნობილია, რომ ოჯახში მოსახმარად განკუთვნილ აჭარულ ყველს, კარაქში მომწვარ-მოხარშულს, ე.წ. ბორანოს სახით მიირთმევდნენ[3].

ა. კალანტარი[4], ვ. შამილაძე3, ე. ნაკაშიძე1 და სხვანი აღწერენ აჭარული ჩლეჩილის მომზადების ტექნოლოგიას და აღნიშნავენ, რომ აჭარული ჩლეჩილი დიდი რაოდენობით გაჰქონდათ ბათუმის, ოზურგეთის, ახალციხის და სხვა ბაზრებზე.

აჭარული ჩლეჩილი განირჩევა სხვა გრეხილი ყველებისაგან თავისი დამზადებისა და მომწიფების ტექნოლოგიით, რომელიც გამოარჩევს მას სხვა ყველებისაგან დამახასიათებელი გემოთი და კონსისტენციით.

აჭარული ჩლეჩილი მზადდება საზაფხულო საძოვრებზე, რომელიც მდებარეობს ზღვის დონიდან 1800-3000 მეტრ სიმაღლეზე. აქ მიღებული რძიდან დამზადებული აჭარული ჩლეჩილის მაღალ ხარისხს განაპირობებს ბუნებრივი ნაირბალახოვანი ტიპი. ბალახნარიდან ძირითადად გავრცელებულია ალპური წითელა, თმისებური ნამიკრეფია, ალპური თივაქასრა, კავკასიური კურდღლისფრჩხილა, ცხვრის ჭაღარა, სამყურა და სხვა, რომლებიც გამოირჩევიან უხვი მოსავლიანობით და მაღალი ყუათიანობით[5]. აჭარული ყველი გამოირჩევა თავისი პიკანტური და განუმეორებელი გემოთი.
 

 

_____________________________________

 

 

 

რეგისტრაციის 8

რეგისტრაციის თარიღი: 24.01.2012

განაცხადის  1577/07

განაცხადის შეტანის თარიღი: 06.09.2011

გეოგრაფიული აღნიშვნა:   მესხური ჩეჩილი  

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია  კლასი  29 _ ძროხის ყველი

 

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი 

საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159  თბილისი (GE)

 

მზა პროდუქტისა და ნედლეულის დახასიათება

ყველი „მესხური ჩეჩილი“ მზადდება ძროხის მოხდილი რძისაგან.

 

 

ორგანოლეპტიკა:

ყველის მასა არის ძაფოვანი, შეკრული ან დაწნული ფორმის. ძაფები მკვრივია, საკმაოდ მყარი გაწელვისას. ფერად თეთრია. მასა ­–  0,5-3 კგ დაწნული თოკების სახით.

 

აქვს მსუბუქი რძემჟავური, სასიამოვნო სუნი.

 

გემო _ გამოკვეთილი ცილოვანი, საკმაოდ მარილიანი.

 

მზადდება აგრეთვე „მესხური ჩეჩილის“ შებოლილი ნაირსახეობა.

 

შედგენილობა:

რძე, რომლითაც მზადდება ყველი „მესხური ჩეჩილი“  უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

 

რძის

წარმომავლობა

ხვედრითი წონა არანაკლებ

უცხიმო მშრალი ნივთიერების შემცველობა (%) არანაკლებ

ცხიმიანობა (%) არანაკლებ

მჟავიანობა

არაუმეტეს (°T)

ძროხის

1,032

8,1

0,1-0,05

50

 

ყველი „მესხური ჩეჩილი“ უნდა  აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:  

ტენიანობა – არაუმეტეს  60%

ცხიმიანობა მშრალ ნივთიერებაში – არანაკლებ  2%

მარილის შემცველობა – 4-8%

 

წარმოების გეოგრაფიული არეალი

„მესხური ჩეჩილის“ დასამზადებლად საჭირო რძის მიღება, გადამუშავება და ყველის წარმოება ხორციელდება სამცხე-ჯავახეთის რეგიონის ტერიტორიაზე.

 

პროდუქტის დამზადების მეთოდების აღწერა

რძეს ამწიფებენ 45-50°T-მდე. ჩაკვეთა მიმდინარეობს 5-10 წუთი 38-40° ტემპერატურაზე. ჩანაკვეთს შედედების დაწყებისთანავე აცხელებენ, თან ურევენ 48-54° ტემპერატურამდე, რის შედეგადაც წარმოიქმნება დიდი ფიფქები, რომლებიც ადვილად ეწებება ერთმანეთს და ხელის მანიპულირებით წარმოქმნიან გრძელ 6-8 სმ დიამეტრის თასმას. თასმას ნელ-ნელა იღებენ და აწყობენ მაგიდაზე წრიულად. გაცივებულ მასას შეკრავენ კონებად.

 

მზა პროდუქტის ეტიკეტირების განსაკუთრებული მოთხოვნები

დასახელება „მესხური ჩეჩილი“ ყველის შეფუთვაზე, ასევე მის თანმხლებ დოკუმენტებში და სარეკლამო მასალებში უცხო ენებზე დაიტანება შემდეგნაირად:

ლათინური შრიფტით: MESKHURI CHECHILI

რუსული შრიფტით:  МЕСХУРИ ЧЕЧИЛИ

 

წარმოების მაკონტროლებელი ორგანო:  საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.

 

პროდუქტის განსაკუთრებული ხარისხისა და/ან რეპუტაციის კავშირი გეოგრაფიულ ადგილთან

 

საქართველოს სამხრეთ რეგიონში _ მესხეთში უძველესი დროიდან მზადდებოდა ყველი მესხური ჩეჩილი.

ი. ჯავახიშვილის[1] გადმოცემით ახალ თბილ დოს `დოჟუჟუნას” ასხამენ ქვაბში, ყველის კვეთს უმატებენ და ცეცხლზე გაათბობენ, გააცხელებენ და ბოლოს ამოიღებენ ხაჭოს და ხელებით აქეთ-იქით სწევენ, აკეთებენ თოკებს, ერთად მოუკრავენ თავს, მარილს დააყრიან და შეინახავენ.
მ. მაკალათიას[2], ვ. შამილაძის[3] და სხვათა მონაცემებით ახალი დოდან ამზადებენ ძროხის ჩეჩილ ყველს.

ყველი სხვა წათხის ყველისაგან გამოირჩევა თავისებური დამზადების ტექნოლოგიით. მომწი­ფებულ მესხურ ჩეჩილს ახასიათებს სპეციფიკური კონსისტენცია, გემო და სუნი, რაც გამოარჩევს მას სხვა ყველისაგან.
 

 

_____________________________________

 

 

 

რეგისტრაციის 9

რეგისტრაციის თარიღი: 24.01.2012

განაცხადის  1578/07

განაცხადის შეტანის თარიღი: 06.09.2011

გეოგრაფიული აღნიშვნა:  მეგრული სულგუნი

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია  კლასი  29 _ ყველი

 

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159  თბილისი (GE)

 

მზა პროდუქტისა და ნედლეულის დახასიათება

მეგრული სულგუნი მზადდება ძროხის, კამეჩის, თხის რძისაგან ან მათი ნარევისაგან.

 

ფორმა: დაბალი ცილინდრის ფორმის ყველი, ქერქის გარეშე. დიამეტრი _  15-20 სმ; სიმაღლე _  2,5-3,5 სმ;  მასა _  0,5-1,5 კგ. გამონაკლისის სახით დასაშვებია პარამეტრებიდან გადხრა.

 

ორგანოლეპტიკა:

სუნი – სასიამოვნო, დამახასიათებელი ამ ტიპის ყველისათვის.

 

სუფთა, რძემჟავური დამახასიათებელი გემო, ზომიერად მარილიანი. მკვრივი, ელასტიკური, ფენოვანი. მთელ მასაში თანაბარი ფერი თეთრიდან მოყვითალომდე. უნასვრეტებოდ, დასაშვებია სიცარიელე ფენებს შორის.

 

 

შებოლილი მეგრული სულგუნი

 

ფორმა: იგივე

 

ორგანოლეპტიკა:

ზომიერად მარილიანი, შებოლილი პროდუქტის დამახასიათებელი არომატითა და სურნელით. ყველის კონსისტენცია მაგარი, არა ფხვნადი, რამდენადმე ელასტიკური. ცომი მოყვითალო შეფერილობის, ქერქი ოქროსფერ-მოყავისფრო.

დასაშვებია ნახვრეტი ყველის ცენტრში.

 

 

შედგენილობა:

რძე, რომლითაც მზადდება ყველი „მეგრული სულგუნი“ უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

 

რძის

წარმომავლობა

ხვედრითი წონა არანაკლებ

უცხიმო მშრალი ნივთიერების შემცველობა (%) არანაკლებ

ცხიმიანობა (%) არანაკლებ

მჟავიანობა

არაუმეტეს (°T)

ძროხის

1,027

8,1

3,6

23

კამეჩის

1,034

10,5

6,5

25

თხის

1,030

8,3

3,6

23

ნარევი

1,030

9,3

4,2

24

 

ყველი „მეგრული სულგუნი“ უნდა  აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:  

ტენიანობა _ არაუმეტეს  50%

ცხიმიანობა მშრალ ნივთიერებაში _ არანაკლებ  45%

მარილის შემცველობა _ 1-5%

 

 

ყველი „შებოლილი მეგრული სულგუნი“ უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

ტენიანობა _ არაუმეტეს  40%

ცხიმიანობა მშრალ ნივთიერებაში _ არანაკლებ 52%

მარილის შემცველობა _ 3-5%

 

წარმოების გეოგრაფიული არეალი

„მეგრული სულგუნის“ დასამზადებლად საჭირო რძის მიღება, გადამუშავება და ყველის წარმოება ხორციელდება სამეგრელოს რეგიონში, მარტვილის, სენაკის, აბაშის, ხობის, ზუგდიდის, წალენჯიხისა და ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტებში, ფოთის ადმინისტრაციულ ტერიტორიაზე, ასევე გალისა და ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტების საზღვრებში.

 

პროდუქტის დამზადების მეთოდების აღწერა

რძე ჩაიკვეთება 30-35° ტემპერატურაზე. წარმოქმნილ დელამოს ჭრიან, მეორედ აცხელებენ 34-37° ტემპერატურაზე. აცილებენ შრატის 70-80%-ს, ყველის მარცვლებს ფრთხილად აერთგვაროვნებენ და ტოვებენ მოსამწიფებლად 140-150°T-მდე.

 

მომწიფებულ ყველს ჭრიან თხელ ფენებად ათავსებენ 75-80° ტემპერატურამდე გაცხელებულ წყალში. ურევენ, სანამ არ მიიღებენ ერთგვაროვან წელვად ცომისებრ მასას, ამოაქვთ სითხიდან. მასას ჭრიან საჭირო ზომებად, საგულდაგულოდ აგუნდავებენ საჭირო ფორმის მისაღებად, ათავსებენ ყალიბებში, აგრილებენ და დაყალიბებულ სულგუნს აწყობენ მარილწყალში, რომლის კონცეტრაციაა 17‑19%, ტემპერატურა _  8-12°C, 24 საათის შემდეგ დასაშვებია ყველის რეალიზაცია.

 

მზა „მეგრული სულგუნი“ შეიძლება შეიბოლოს საბოლავ კამერებში. ამ შემთხვევაში მივიღებთ „შებოლილ მეგრულ სულგუნს“.

 

მზა პროდუქტის ეტიკეტირების განსაკუთრებული მოთხოვნები

დასახელება „მეგრული სულგუნი“ ყველის შეფუთვაზე, ასევე მის თანმხლებ დოკუმენტებში და სარეკლამო მასალებში უცხო ენებზე დაიტანება შემდეგნაირად:

ლათინური შრიფტით:  MEGRULI SULGUNI

რუსული შრიფტით:  МЕГРУЛИ Сулгуни

 

დასახელებას შესაბამის შემთხვევებში შეიძლება დაემატოს ტერმინი „შებოლილი“ („копчённый“  _  რუს., „smoked“ _  ინგლ.), თუ ის აკმაყოფილებს წინამდებარე ინსტრუქციის მოთხოვნებს.

 

წარმოების მაკონტროლებელი ორგანო:  საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.

 

პროდუქტის განსაკუთრებული ხარისხისა და/ან რეპუტაციის კავშირი გეოგრაფიულ ადგილთან

 

სამეგრელოში მესაქონლეობის ერთ-ერთ მთავარ პროდუქტს რძე წარმოადგენდა. მისგან მზადდებოდა სხვადასხვა ნაწარმი ხალხში გავრცელებული ისეთი წესების მიხედვით, რომლის საშუალებითაც უზრუნველყოფდნენ ამ ნაწარმის მაღალ ხარისხს და მისი გამოყენების მაქსიმალურ ეფექტს[1].

სამეგრელოში რძის და რძის ნაწარმის გადამუშავება უძველესი და საყოველთაოდ გავრცელებული ფორმა იყო. რძის პროდუქტებიდან სამეგრელოსათვის ცნობილია[2],[3],[4] მეგრული სულგუნი, რომლის დამზადება უძველესი დროიდან არის ცნობილი, ჯერ კიდევ კოლხთა სამეფოდან3. სულგუნის დამზადების ტექნოლოგია დღესაც იგივე რჩება, რაც გამოიყენებოდა რამოდენიმე საუკუნის წინათ1.

ხალხის გამოცდილებით სასულგუნე ყველი ორჯერ იხარშება1, რაც განასხვავებს მეგრულ სულგუნს სხვა სულგუნების კეთების ტექნოლოგიისაგან, კერძოდ, ყველი გამოდის ნაკლებ ცხიმიანი. დამარილებისას მარილს ღებულობს ზომიერად, სულგუნი ფენოვანი _ ფურცლოვანი გამოდის და მისი ხარისხი ამით ფასდება.

სამეგრელოში1 გადაზელილი ყველიდან დღემდე ამზადებენ დაწნულ სულგუნს, აკეთებენ პატარ-პატარა ფრინველებისა და ცხოველების გამოსახულებას მიცვალებულის სულების მოსახსენი­ებლად. ყველის ასეთი სახის გამოსახულებებით დამზადება სამეგრელოში უძველესი დროიდან ყოფილა ცნობილი.

მეგრული სულგუნის დასამზადებლად გამოიყენება კამეჩის, ძროხის და თხის რძე ან მათი ნარევი.

საქართველოში XIX საუკუნის მეორე ნახევრიდან მეგრული სულგუნი ცნობილი იყო ამიერკავკასიის თითქმის ყველა მნიშვნელოვანი ქალაქების ბაზრებში და კარგად საღდებოდა ხოლმე. 1890 წლიდან იგი გაჰქონდათ უცხოეთში[5] ფოთის ნავსადგურიდან.

მეგრული სულგუნი მზადდება ძირითადად საძოვარზე ყოფნის პერიოდში, რომელიც იმყოფება ზღვის დონიდან 100-1500 მეტრ სიმაღლეზე. საძოვარი გამოირჩევა მრავალფეროვანი ბალახნარის შემადგენლობით. ძირითადად გავრცელებულია იონჯა, წითელი სამყურა, მწყერისფეხა, თეთრი ნამიკრეფია და სხვა. ბალახნარი გამოირჩევა მაღალი ყუათიანობით, აქ წარმოებული რძე კი სასიამოვნო გემოთი და არომატით, რაც მეგრულ სულგუნს აძლევს განუმეორებელ პიკანტურ გემოს.
_____________________________________

 


 

 

რეგისტრაციის 10

რეგისტრაციის თარიღი: 24.01.2012

განაცხადის  1579/07

განაცხადის შეტანის თარიღი: 06.09.2011

გეოგრაფიული აღნიშვნა:  სულგუნი

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია  კლასი  29 _ ყველი

 

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი: 

საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159  თბილისი (GE)

 

მზა პროდუქტისა და ნედლეულის დახასიათება:

,,სულგუნი მზადდება ძროხის, კამეჩის, თხის რძისაგან ან მათი ნარევისაგან.

 

ფორმა:  დაბალი ცილინდრის ფორმის ყველი, ქერქის გარეშე. დიამეტრი _  15-20სმ; სიმაღლე _   2,5-3,5სმ;  მასა _   0,5-1,5 კგ. გამონაკლისის სახით დასაშვებია პარამეტრებიდან გადახრა.

 

ორგანოლეპტიკა:

სუნი – სასიამოვნო, დამახასიათებელი ამ ტიპის ყველისათვის.

 

გემო _ სუფთა, დამახასიათებელი რძემჟავური, ზომიერად მარილიანი, მკვრივი, ელასტიკური, ფენოვანი. მთელი მასა თანაბარი ფერისაა – თეთრიდან მოყვითალომდე. ნასვრეტების გარეშე, დასაშვებია სიცარიელე ფენებს შორის.

 

 

„შებოლილი სულგუნი“

 

ფორმა: იგივე

 

ორგანოლეპტიკა:  

ზომიერად მარილიანი, შებოლილი პროდუქტის დამახასიათებელი არომატითა და სურნელით. ყველის კონსისტენცია მაგარია, არაფხვნადი, რამდენადმე ელასტიკური. მოყვითალო შეფერილობის, ქერქი ოქროსფერ-მოყავისფრო.

 

დასაშვებია ნახვრეტი ყველის ცენტრში.

 

შედგენილობა

რძე, რომლითაც მზადდება ყველი „სულგუნი“  უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

 

რძის

წარმომავლობა

ხვედრითი წონა არანაკლებ

უცხიმო მშრალი ნივთიერების შემცველობა (%) არანაკლებ

ცხიმიანობა (%) არანაკლებ

მჟავიანობა

არაუმეტეს (°T)

ძროხის

1,027

8,1

3,6

23

კამეჩის

1,034

10,5

6,5

25

თხის

1,030

8,3

3,6

23

ნარევი

1,030

9,3

4,2

24

 

ყველი „სულგუნი“ უნდა  აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:  

ტენიანობა _ არაუმეტეს  50%

ცხიმიანობა მშრალ ნივთიერებაში _ არანაკლებ  45%

მარილის შემცველობა _ 1-5%

 

ყველი „შებოლილი სულგუნი“ უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

ტენიანობა _ არაუმეტეს  40%

ცხიმიანობა მშრალ ნივთიერებაში _ არანაკლებ  52%

მარილის შემცველობა _  3-5%

წარმოების გეოგრაფიული არეალი

სულგუნის დასამზადებლად საჭირო რძის მიღება, გადამუშავება და ყველის წარმოება ხორციელდება საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე.

 

პროდუქტის დამზადების მეთოდების აღწერა

რძე ჩაიკვეთება  30-35° ტემპერატურაზე. წარმოქმნილ დელამოს ჭრიან, მეორედ აცხელებენ  34-37° ტემპერატურაზე. აცილებენ შრატის 70-80%-ს, ყველის მარცვლებს ფრთხილად აერთგვაროვნებენ და ტოვებენ მოსამწიფებლად 140-150°T-მდე.

 

მომწიფებულ ყველს ჭრიან თხელ ფენებად, ათავსებენ 75-80° ტემპერატურამდე გაცხელებულ წყალში. ურევენ, სანამ არ მიიღებენ ერთგვაროვან წელვად ცომისებრ მასას, ამოაქვთ სითხიდან. მასას ჭრიან საჭირო ზომებად, საგულდაგულოდ აგუნდავებენ საჭირო ფორმის მისაღებად, ათავსებენ ყალიბებში, აგრილებენ და დაყალიბებულ სულგუნს აწყობენ მარილწყალში, რომლის კონცეტრაციაა 17‑19%, ტემპერატურა – 8-12°C. 24 საათის შემდეგ დასაშვებია ყველის რეალიზაცია.

 

მზა სულგუნი შეიძლება შეიბოლოს საბოლავ კამერებში. ამ შემთხვევაში ვიღებთ „შებოლილ სულგუნს“.

 

მზა პროდუქტის ეტიკეტირების განსაკუთრებული მოთხოვნები

დასახელება „სულგუნი“ ყველის შეფუთვაზე, ასევე მის თანმხლებ დოკუმენტებში და სარეკლამო მასალებში უცხო ენებზე დაიტანება შემდეგნაირად:

ლათინური შრიფტით:  SULGUNI

რუსული შრიფტით:  Сулгуни

 

დასახელებას შესაბამის შემთხვევებში შეიძლება დაემატოს ტერმინი „შებოლილი“ („копчённый“ _  რუს.,  „smoked“ _  ინგლ.), თუ ის აკმაყოფილებს წინამდებარე ინსტრუქციის მოთხოვნებს.

 

წარმოების მაკონტროლებელი ორგანო:  საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.

 

პროდუქტის განსაკუთრებული ხარისხისა და/ან რეპუტაციის კავშირი გეოგრაფიულ ადგილთან

სულგუნი მზადდება საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე.
ე. ნაკაშიძის ცნობით[1], ლეჩხუმში, რაჭაში და ზემო იმერეთში სულგუნი გვარჯილის სახით არის ცნობილი.

ნ. თოფურიას ცნობით[2] გურიაში მეგრული ყველი ცნობილია გადაზელილის სახით.
ვ. შამილაძის[3] გადმოცემით აჭარული გორჯოლო ე. ნაკაშიძის ცნობით იგივე სულგუნი უნდა იყოს.

როგორც ა. კალანტარი[4] აღნიშნავს სულგუნი გურიაში, აფხაზეთში, იმერეთში, ქობულეთში და სხვაგან მეგრულ მეჯოგე-მესაქონლეთა შეტანილი უნდა იყოს.
ნ. ლიპატოვის, ზ. ცქიტიშვილის[5] გადმოცემით სულგუნის დასამზადებლად გამოიყენება პასტერიზებული ძროხის, კამეჩის და თხის რძე ან მათი ნარევი.

ა. ხარაზიშვილის[6] ცნობით ყველი სულგუნი ერთ-ერთი პოპულარული ყველია საქართველოში, რომელსაც ფართო მომხმარებელი ჰყავს.

საზაფხულო საძოვრებზე წარმოებული რძიდან საუკეთესო ხარისხის სულგუნი მიიღება, რაც განპირობებულია საძოვრების ნაირბალახოვანი მცენარეთა ბოტანიკური შემადგენლობით.
 

_____________________________________

 


 

 

რეგისტრაციის 11

რეგისტრაციის თარიღი: 24.01.2012

განაცხადის  1580/07

განაცხადის შეტანის თარიღი: 06.09.2011

გეოგრაფიული აღნიშვნა: სვანური სულგუნი

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია  კლასი  29 _ ყველი

 

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი

საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159  თბილისი (GE)

 

მზა პროდუქტისა და ნედლეულის დახასიათება:

სვანური სულგუნი მზადდება ძროხის და/ან თხის რძისაგან ან მათი ნარევისაგან.

 

ფორმა: უფორმო კვერეული. მასა 2-6 კილოგრამი.

 

ორგანოლეპტიკა:

ახალ სვანურ სულგუნს ახასიათებს რძემჟავური გემო, დავარგებულს – მომლაშო სპეციფიკური, რომელიც ახასიათებს ყველის მასის დამუშავებისას მდნარ ყველს. ცომი მკვრივია, ელასტიკური, ფენოვანი. ფერი თანაბარი თეთრიდან მოყვითალომდე. ნასვრეტების გარეშე. დასაშვებია სიცარიელე ფენებს შორის. გამოირჩევა ალპური ზონისთვის დამახასიათებელი სასიამოვნო არომატით. დასაშვებია ზედაპირზე თხელი ფენის მცირე აქერცვლა.

 

 

შებოლილი სვანური სულგუნი

 

ფორმა: იგივე

 

ორგანოლეპტიკა:

ზომიერად მარილიანი, შებოლილი პროდუქტის დამახასიათებელი არომატითა და სურნელით. ყველის კონსისტენცია – მაგარი, არა ფხვნადი, რამდენადმე ელასტიკური. ცომი მოყვითალო შეფერილობის, ქერქი ოქროსფერ-მოყავისფრო.

 

შედგენილობა:

რძე, რომლითაც მზადდება „სვანური სულგუნი“ უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

 

რძის

წარმომავლობა

ხვედრითი წონა არანაკლებ

უცხიმო მშრალი ნივთიერების შემცველობა (%) არანაკლებ

ცხიმიანობა (%) არანაკლებ

მჟავიანობა

არაუმეტეს (°T)

ძროხის

1,027

8,1

3,6

23

თხის

1,030

8,3

3,6

23

ნარევი

1,030

9,3

4,2

24

 

ყველი „სვანური სულგუნი“ უნდა  აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:  

ტენიანობა _ არაუმეტეს  50%

ცხიმიანობა მშრალ ნივთიერებაში _ არანაკლებ  45%

მარილის შემცველობა _ 1-5%

 

ყველი „შებოლილი სვანური სულგუნი“ უნდა  აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:  

ტენიანობა – არაუმეტეს  40%

ცხიმიანობა მშრალ ნივთიერებაში – არანაკლებ  52%

მარილის შემცველობა – 3-5%

 

წარმოების გეოგრაფიული არეალი

სვანური სულგუნის დასამზადებლად საჭირო რძის მიღება, გადამუშავება და ყველის წარმოება ხორციელდება სვანეთის რეგიონში მდებარე ლენტეხისა და მესტიის მუნიციპალიტეტებში, სადაც ნოყიერი და მრავალფეროვანი მცენარეული საფარია.

 

პროდუქტის დამზადების მეთოდების აღწერა

რძე ჩაიკვეთება  30-35° ტემპერატურაზე. წარმოქმნილ დელამოს ჭრიან, მეორედ აცხელებენ  34-37° ტემპერატურაზე. აცილებენ შრატის 70-80%-ს, ყველის მარცვლებს ფრთხილად აერთგვაროვნებენ და ტოვებენ მოსამწიფებლად 140-150°T-მდე.

 

მომწიფებულ ყველს ჭრიან თხელ ფენებად, ათავსებენ 75-80° ტემპერატურამდე გაცხელებულ წყალში. ურევენ, სანამ არ მიიღებენ ერთგვაროვან, წელვად ცომისებრ მასას, ამოაქვთ სითხიდან. მასას ჭრიან საჭირო ზომებად, საგულდაგულოდ აგუნდავებენ, ათავსებენ ყალიბებში, აგრილებენ და სვანურ სულგუნს აწყობენ მარილწყალში, რომლის კონცეტრაციაა 17‑19%, ტემპერატურა – 8-12°C, 24 საათის შემდეგ დასაშვებია ყველის რეალიზაცია.

 

მზა ,,სვანური სულგუნი“ შეიძლება შეიბოლოს სპეციალურ კამერებში. ამ შემთხვევაში მივიღებთ „შებოლილ სვანურ სულგუნს“.

 

მზა პროდუქტის ეტიკეტირების განსაკუთრებული მოთხოვნები

დასახელება „სვანური სულგუნი“ ყველის შეფუთვაზე, ასევე მის თანმხლებ დოკუმენტებში და სარეკლამო მასალებში უცხო ენებზე დაიტანება შემდეგნაირად:

ლათინური შრიფტით:  SVANURI SULGUNI

რუსული შრიფტით:  сванури Сулгуни

 

წარმოების მაკონტროლებელი ორგანო: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.

 

პროდუქტის განსაკუთრებული ხარისხისა და/ან რეპუტაციის კავშირი გეოგრაფიულ ადგილთან

 

ი. ჯავახიშვილი[1], ნ. თოფურია[2], ვ. შამილაძე[3], ს. კვიციანი[4] და სხვა მეცნიერები სვანეთში მესაქონლეობის პროდუქტების შესწავლის დროს აღნიშნავდნენ, რომ სვანეთში რძის პროდუქტების დამზადების მრავალსაუკუნიანი, ხანგრძლივი ტრადიციები არსებობს.

სვანეთში, უძველესი დროიდან დღემდე ცნობილია სვანური სულგუნის დამზადების რამდენიმე ხერხი `და ამზადებდნენ გაუმდნარ სულგუნს _ უჰნა სგლგინ და გამდნარი _ სგლგინ. Qქვემო სვანეთში, ჩუბე ხევსა და ლახამულაში ცნობილია სულგუნის დამზადების სხვა ხერხიც”.

საპატიო სტუმრისათვის მისართმევად ძალიან მიღებულია ახალი გაკეთებული ლგჯმარე (სულგუნი)1 და ლუსდუგ ლგჯმარე (დაწნული სულგუნი).

დაწნულ სულგუნს აკეთებენ აგრეთვე მიცვალებულის სულის მოსახსენიებლად – საკურთხად. დაწნული სულგუნი რომ გაკეთებულიყო, ყველის გადასაზელად წყლის მეტი გაცხელება და მეტი დაზელვა იყო საჭირო. მერე დაწნავენ, ან კიდევ ჩიტების, პატარა თხის სახეს მისცემენ ხოლმე და გაახმობენ, მაგრამ დიდხანს არ ინახავენ[5]. საყურადღებოა, რომ ყველის ასეთი გამოსახულებებით დამზადება უძველეს დროშიც ყოფილა ცნობილი.

სვანეთში სულგუნი ძირითადათ საზაფხულო საძოვარზე მზადდებოდა, ზღვის დონიდან 1000-3200 მეტრ სიმაღლეზე. საზაფხულო საძოვრები გამოირჩევა ჭამადი მცენარეულობის მრავალფეროვნებით, აქ წარმოებული რძე დამზადებულ პროდუქტს აძლევს განუმეორებელ სურნელსა და გემოს.
 

 

_____________________________________

 

 


 

რეგისტრაციის 12

რეგისტრაციის თარიღი: 24.01.2012

განაცხადის  1581/07

განაცხადის შეტანის თარიღი: 06.09.2011

გეოგრაფიული აღნიშვნა:  კობი

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია:  კლასი  29 _ ყველი

 

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159  თბილისი (GE)

 

მზა პროდუქტისა და ნედლეულის დახასიათება

ყველი „კობი“ მზადდება მოხდილი ან ნაწილობრივ მოხდილი ძროხის რძისაგან, რომელსაც დამატებული აქვს ცხვრის რძე.

 

ფორმა: დაბალი ცილინდრის ფორმის ყველი, ოდნავ გაწეული გვერდებით. ჰორიზონტალური ზედაპირი დამრგვალებული, ქერქის გარეშე. სიმაღლე _ 10-14 სმ; დიამეტრი _ 24-28 სმ; მასა _ 4,5-8 კგ.

 

ორგანოლეპტიკა:

მარილწყლოვანი ყველისათვის დამახასიათებელი, პიკანტური, ოდნავ მოცხარო, საშუალოდ მარილიანი.

კონსისტენცია _ ერთგვაროვანი, ელასტიკური.

 

შედგენილობა:

რძე, რომლითაც მზადდება ყველი „კობი“, უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

 

რძის

წარმომავლობა

ხვედრითი წონა არანაკლებ

უცხიმო მშრალი ნივთიერების შემცველობა (%) არანაკლებ

ცხიმიანობა (%) არანაკლებ

მჟავიანობა

არაუმეტეს (°T)

ძროხის

1,030

8,1

1,0

20

ცხვრის

1,034

11,5

6,2

26

ნარევი

1,032

9,8

3,1

23

 

ყველი „კობი უნდა  აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:  

ტენიანობა _ არაუმეტეს  50%

ცხიმიანობა მშრალ ნივთიერებაში _ არანაკლებ  46-48%

მარილის შემცველობა _ 4-7%

 

წარმოების გეოგრაფიული არეალი

„კობის“ დასამზადებლად საჭირო რძის მიღება, გადამუშავება და ყველის წარმოება ხორციელდება სტეფანწმინდის მუნიციპალიტეტის ფარგლებში.

 

პროდუქტის დამზადების მეთოდების აღწერა

ჩაკვეთის ტემპერატურაა 32-34°С, ხანგრძლივობა _  30-40 წუთი. შემდეგ ხდება დელამოს დაჭრა-დაქუცმაცება, მარცვლის დაყენება და მეორედ გაცხელება 35-37°C-მდე. მარცვლის გაშრობის შემდეგ ყველი ამოაქვთ პარკებში, აჩერებენ 3-5 წუთს შრატის მოცილებამდე, შემდეგ პარკებს აწყობენ ყალიბებში. ყველის ფორმირება გრძელდება 6-8 საათს, ამ პერიოდში ხდება ყველის რამდენჯერმე გადაბრუნება. ყველს მშრალად ამარილებენ  15-20 დღე ლორწოს გაჩენამდე.  წარმოქმნილ ლორწოს  გარეცხვით აცილებენ და ყველს დებენ მარილწყალში, რომლის კონცენტრაცია 16-18%-ია და ინახავენ არანაკლებ 2 თვის განმავლობაში.

 

მზა პროდუქტის ეტიკეტირების განსაკუთრებული მოთხოვნები

დასახელება „კობი“ ყველის შეფუთვაზე, ასევე მის თანმხლებ დოკუმენტებში და სარეკლამო მასალებში უცხო ენებზე დაიტანება შემდეგნაირად:

ლათინური შრიფტით:  KOBI

რუსული შრიფტით:  коби

 

წარმოების მაკონტროლებელი ორგანო:  საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.

 

პროდუქტის განსაკუთრებული ხარისხისა და/ან რეპუტაციის კავშირი გეოგრაფიულ ადგილთან

 

ა. კალანტარის[1] გადმოცემით, კობის ყველი ერთ-ერთი საუკეთესო ყველია ამიერკავკასიაში თავისი საგემოვნო თვისებებით გუდის ყველის შემდეგ. ყველი მზადდება როგორც ძროხის მოუხდელი რძიდან, ისე ცხვრის რძიდან. დაბლობ ზონაში ამზადებენ ძროხის რძიდან, მთაში კი ცხვრის რძიდან.

ი. ჯავახიშვილის[2] მონაცემებით კობის ყველს ამზადებს ყაზბეგის რაიონის, ხევის (თრუსოს ხეობა) სოფლების მოსახლეობა.

დ. შადინოვი[3] თავის ნაშრომში აღნიშნავს, რომ კობის ყველს, რომელიც ძირითადად მზადდება მთის საძოვრებზე ზაფხულის პერიოდში, ჰყავს ფართო მომხმარებელი და ბაზარზე მყარი მდგომარეობა უჭირავს.

კობის ყველი, რომელიც მზადდება მთის, ალპურ და სუბალპურ საძოვრებზე, საძოვრის ნაირბალახოვანი ბოტანიკური შემადგენლობა განუმეორებელ გემოს და არომატს სძენს ყველს.

კობის ყველი თავისი დამზადების და მომწიფების ტექნოლოგიით განირჩევა სხვა დანარჩენი წათხის ყველების მომზადების და მომწიფების ტექნოლოგიისგან, რაც გამოარჩევს ყველს თავისებური დამახასიათებელი გემოთი და არომატით. იგი მზადდება ცხიმიანი, ნახევრად­ცხიმიანი და უცხიმო.


_____________________________________

 

 


 

რეგისტრაციის 13

რეგისტრაციის თარიღი: 24.01.2012

განაცხადის  1582/07

განაცხადის შეტანის თარიღი: 06.09.2011

გეოგრაფიული აღნიშვნა:  გუდა

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია  კლასი  29 _ ყველი

 

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159  თბილისი (GE)

 

მზა პროდუქტისა და ნედლეულის დახასიათება

გუდა მზადდება ძროხისა და ცხვრის რძისაგან ან მათი ნარევისაგან. ნარევს შეიძლება დაემატოს თხის რძეც. ყველის მომწიფება ხორციელდება ცხვრის, თხის ან ხბოს ტყავისაგან დამზადებულ გუდაში (გაკრეჭილი ბეწვით შიგნითა მხრიდან).

 

ფორმა: ცილინდრული. ზედაპირი თანაბარი, მაგრამ არა გლუვი, ქერქის გარეშე. მასა _ 4-8 კილოგრამ.

 

ორგანოლეპტიკა:

ყველის ფერი _ თეთრიდან ოდნავ მოყვითალომდე, უფრო ინტენსიურად შეფერილი შუაგულში. ვერტიკალურ ჭრილში ყველს აქვს მთელ მასაში თანაბრად განაწილებული 0,3-0,5 სმ დიამეტრის ნასვრეტები. შესაძლებელია ვერტიკალზე გაჭრის დროს  ყველის თვალი იცრემლებოდეს და მოწვე­თავდეს ცხიმის ნაღვენთები.

 

სუნი _ სპეციფიკური, უცხო სუნის გარეშე.

 

გემო _ მსუბუქად ცხარე - მომჟავო, პიკანტური, ზომიერად მარილიანი.

 

შედგენილობა:

რძე, რომლითაც მზადდება ყველი „გუდა“, უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

 

რძის

წარმომავლობა

ხვედრითი წონა არანაკლებ

უცხიმო მშრალი ნივთიერების შემცველობა (%) არანაკლებ

ცხიმიანობა (%) არანაკლებ

მჟავიანობა

არაუმეტეს (°T)

ძროხის

1,027

8,1

3,6

20

ცხვრის

1,034

11,5

6,2

26

ნარევი

1,030

9,5

4,2

23

 

ყველი „გუდა“ უნდა  აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:  

ტენიანობა _ არაუმეტეს  50%

ცხიმიანობა მშრალ ნივთიერებაში _ არანაკლებ  50%

მარილის შემცველობა _ 4-7%

 

წარმოების გეოგრაფიული არეალი

„გუდა“-ს დასამზადებლად საჭირო რძის მიღება, გადამუშავება და ყველის წარმოება ხორციელდება აღმოსავლეთ საქართველოს კახეთის, ქვემო ქართლის, სამცხე-ჯავახეთისა და მცხეთა-მთიანეთის რეგიონებში.

 

პროდუქტის დამზადების მეთოდების აღწერა

„გუდა“ ყველის დამზადებისას რძეს ჩაკვეთავენ 35-37° ტემპერატურაზე, მიღებულ დელამოს დაჭრიან. საჭიროების შემთხვევაში მეორედ აცხელებენ 36-38° ტემპერატურაზე და შემდეგ ხდება მარცვლის დაყენება, ზედმეტი შრატის მოცილება და ყველის მასის მოწურვა ნაჭრის ტომსიკებში. შემდეგ დებენ გუდაში, ამარილებენ და აჩერებენ მოსამწიფებლად. მომწიფების პერიოდი გრძელდება მინიმუმ 60 დღის განმავლობაში.

 

მზა პროდუქტის ეტიკეტირების განსაკუთრებული მოთხოვნები

დასახელება „გუდა“ ყველის შეფუთვაზე, ასევე მის თანმხლებ დოკუმენტებში და სარეკლამო მასალებში უცხო ენებზე დაიტანება შემდეგნაირად:

ლათინური შრიფტით:  GUDA

რუსული შრიფტით:  гуда

 

წარმოების მაკონტროლებელი ორგანო: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.

 

პროდუქტის განსაკუთრებული ხარისხისა და/ან რეპუტაციის კავშირი გეოგრაფიულ ადგილთან

 

აღმოსავლეთ საქართველოში გუდის ყველის დამზადების ტექნოლოგია რეგიონების მიხედვით უმნიშვნელოდ განსხვავდება.

ი. ჯავახიშვილის2 მონაცემებით, ქიზიყელები ცხვრის რძიდან გუდის ყველს ამზადებენ. ყველი რომ თვლიანი გამოსულიყო, ერთ დღეღამეს ახლად ამოყვანილ ყველს ათავსებდნენ მიწის ორმოში, სადაც ჩაფენილი იყო ახლადმოთიბული ბალახი. თუშეთში ახლად ამოყვანილ ყველს მაღლიდან ნაბადს ახურავენ, რომ არ გაცივდეს. ყველს მრგვალ ფორმას აძლევენ და პარკში გასაწურად ტოვებენ ორი საათის განმავლობაში. შემდეგ იდება გუდაში და დააყრიან ორ მუჭა დაფხვნილ მარილს.

მთიულეთში გაწურულ ყველს გუდაში ჩადებდნენ, უმზეურ წყალს დაასხამდნენ და მარილს დააყრიდნენ. გუდას თავს მოუკრავდნენ, ხანდახან დააჭანჭყარებდნენ, რომ მარილი ყველგან გამჯდარიყო[6].

გუდის ყველი მზადდება სუბალპურ და ალპურ საძოვრებზე, რომელიც მდიდარია ბალახნარის მრავალფეროვანი შემადგენლობით, რომლებიც იძლევიან კარგი ხარისხის საკვებს და წარმო­ადგენენ ნოყიერ იალაღებს. აქ დამზადებული გუდის ყველი გამოირჩევა სპეციფიკური სუნით, გემო­თი და პოპულარულია ადგილობრივ მოსახლეობაში.
 

____________________________________

 


 

რეგისტრაციის 14

რეგისტრაციის თარიღი: 24.01.2012

განაცხადის  1583/07

განაცხადის შეტანის თარიღი: 06.09.2011

გეოგრაფიული აღნიშვნა:  თუშური გუდა

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია  კლასი  29 _ ცხვრის ყველი

 

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159  თბილისი (GE)

 

მზა პროდუქტისა და ნედლეულის დახასიათება

„თუშური გუდა“ ცხვრის რძისგან დამზადებული ყველია, რომელიც ცხვრის, თხის ან ხბოს ტყავისაგან დამზადებულ გუდაში მწიფდება (გაკრეჭილი ბეწვით შიგნითა მხრიდან).

 

ფორმა: ცილინდრული. ზედაპირი თანაბარი, მაგრამ არა გლუვი, ქერქის გარეშე. მასა _  4-8 კილოგრამ.

 

ორგანოლეპტიკა:

ყველის ფერი თეთრი-მორუხოა, შუაგულში ოდნავ მოყვითალოდ შეფერილი. კონსისტენცია _ ერთ­გვა­როვანი, მკვრივი, ელასტიკური. ვერტიკალურ ჭრილში ყველს აქვს მთელ მასაში მიმოფანტული სხვადასხვა ფორმისა და ზომის ნასვრეტები. შესაძლებელია ვერტიკალზე გაჭრის დროს  ყველის თვალი იცრემლებოდეს და მოწვეთავდეს ცხიმის ნაღვენთები.

 

სუნი _ სპეციფიკური, დამახასიათებელი.

 

გემო _ ცხარე სპეციფიკური, ზომიერად მარილიანი, პიკანტური და სასიამოვნო.

 

შედგენილობა:

რძე, რომლითაც მზადდება ყველი „თუშურ გუდა“, უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

 

რძის

წარმომავლობა

ხვედრითი წონა არანაკლებ

უცხიმო მშრალი ნივთიერების შემცველობა (%) არანაკლებ

ცხიმიანობა (%) არანაკლებ

მჟავიანობა

არაუმეტეს (°T)

ცხვრის

1,034

11,5

6,2

26

 

ყველი „თუშური გუდა“ უნდა  აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:  

ტენიანობა _ არაუმეტეს  48%

ცხიმიანობა მშრალ ნივთიერებაში _ არანაკლებ  50%

მარილის შემცველობა  _ 5-7%

 

წარმოების გეოგრაფიული არეალი

„თუშური გუდის“ ყველის დასამზადებლად საჭირო რძეს მიიღებენ, გადაამუშავებენ და ყველს ამზადებენ თუშეთის მხარეში.

 

პროდუქტის დამზადების მეთოდების აღწერა

„თუშური გუდის“ ყველის დამზადებისას რძეს ჩაკვეთავენ 35-37° ტემპერატურაზე, მიღებულ დელამოს დაჭრიან. საჭიროების შემთხვევაში მეორედ აცხელებენ 36-38° ტემპერატურაზე და შემდეგ ხდება მარცვლის დაყენება, ზედმეტი შრატის მოცილება და ყველის მასის მოწურვა ნაჭრის ტომსიკებში. შემდეგ დებენ გუდაში, ამარილებენ და აჩერებენ მოსამწიფებლად. მომწიფების პერიოდი გრძელდება მინიმუმ 60 დღის განმავლობაში.

 

 

მზა პროდუქტის ეტიკეტირების განსაკუთრებული მოთხოვნები

დასახელება „თუშური გუდა“ ყველის შეფუთვაზე, ასევე მის თანმხლებ დოკუმენტებში და სარეკლამო მასალებში უცხო ენებზე დაიტანება შემდეგნაირად:

ლათინური შრიფტით:  TUSHURI GUDA

რუსული შრიფტით:  тУШУРИ гуда

 

წარმოების მაკონტროლებელი ორგანო: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.

 

პროდუქტის განსაკუთრებული ხარისხისა და/ან რეპუტაციის კავშირი გეოგრაფიულ ადგილთან

 

ა. საფაროვის[7] მონაცემებით, თუშური გუდის ყველი არა მარტო ამიერკავკასიის დიდი ქალაქების ბაზრებზე იყიდებოდა, არამედ რუსეთის დიდი ქალაქების ბაზრებზეც გაჰქონდათ გასაყიდად.

ზ. დილანიანის[8] მონაცემებით თუშური გუდის ყველის მომწიფებისას, ყველის ცხიმის ნაწილობრივი ლიპოლიზის პროცესი მიმდინარეობს, რაც ყველს აძლევს თავისებურ მოცხარო გემოსა და არომატს.

თუშური გუდა მთელ კავკასიაში ცნობილია, როგორც საუკეთესო ხარისხის ყველი, რომლის ცხიმიანობა შვეიცარიულზე მაღლა დგას. თუშურ გუდაში ცხიმი 35,88% შეადგენს[9].

თუშური გუდის ყველი მზადდება სუბალპურ და ალპურ საზაფხულო საძოვრებზე (ივნის-აგვისტოს თვეს), რომლებიც გამოირჩევიან მრავალფეროვანი ბალახნარის შემადგენლობით (თივაქასრა, სათითურა, სამყურას სახეები, კურდღლის ფრჩხილა[10] და სხვა), ალპურ საძოვარზე დამზადებული თუშური გუდის ყველი გამოირჩევა განუმეორებელი არომატითა და გემოთი.
 

_____________________________________

 

 

 

რეგისტრაციის № 15

რეგისტრაციის თარიღი: 2012 01 24

განაცხადის 1584/07

განაცხადის შეტანის თარიღი: 2011 09 06

გეოგრაფიული აღნიშვნა: იმერული ყველი

 

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია

კლასი 29 ყველი

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო,

მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159 თბილისი

მზა პროდუქტისა და ნედლეულის დახასიათება:

,,,იმერული ყველი მზადდება ძროხის რძისაგან, რომელსაც შესაძლებელია 20%-მდე შეერიოს

კამეჩის ან თხის რძე.

ფორმა:

- მომრგვალებულკიდეებიანი, დაბალი ცილინდრი. ქერქის გარეშე. სიმაღლე _ 3-5სმ; დიამეტრი _ 14-

  -17სმ; მასა _ 0,5-1,5 კგ.

- ძელის ფორმის, სიმაღლე _ 6-7სმ; სიგრძე _ 18-20სმ; სიგანე _ 8-10სმ.

ორგანოლეპტიკა:

ზედაპირი გლუვი, შესაძლებელია ყალიბის კვალით. ფერი თეთრიდან ღია მოყვითალომდე მთელ

მასაში.

ყველის მასა ერთგვაროვანია, მჭიდრო და მკვრივი, თეთრიდან ღია მოყვითალომდე. შეიძლება

ჰქონდეს სხვადასხვა ფორმის ნასვრეტები. ვერტიკალურ ჭრილზე აქვს მრგვალი, ოვალური და

კუთხოვანი ნასვრეტები. თუმცა შესაძლებელია ნასვრეტების უქონლობაც.

იმერულ ყველს ახასიათებს სუფთა რძემჟავური სუნი და გემო. ცხვრის, კამეჩის ან თხის რძის

შერევის შემთხვევაში შესაბამისი რძის დამახასიათებელი სპეციფიკური სუნი და გემო. ზომიერად

მარილიანი. კონსისტენცია _ ოდნავ რბილი, ელასტიკური.

შედგენილობა:

რძე, რომლითაც მზადდებაიმერული ყველი უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

რძის

წარმომავლობა

ხვედრითი წონა

არანაკლებ

 

უცხიმო მშრალი

ნივთიერების

შემცველობა (%)

არანაკლებ

 

ცხიმიანობა (%)

არანაკლებ

 

მჟავიანობა

არაუმეტეს (°T)

 

 

ძროხის

1,027 8,1

3,6

20
ნარევი 1,030 9,0 4,2 21

                                                 

 

„„იმერული ყველი უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

ტენიანობა _ არაუმეტეს 52%

ცხიმიანობა მშრალ ნივთიერებაში _ არანაკლებ 45%

მარილის შემცველობა _


წარმოების გეოგრაფიული არეალი

„2">„იმერული ყველის დასამზადებლად საჭირო რძის მიღება, გადამუშავება და ყველის წარმოება

ხორციელდება იმერეთის რეგიონში

მიუხედავად ამისა, 2021 წლის 1 იანვრამდე დასაშვებია დასახელებაიმერული ყველი ეწოდოს

საქართველოს სხვა რეგიონებში მსგავსი მეთოდით ნაწარმოებ ყველსაც. 2021 წლის 1 იანვრიდან

იმერეთის რეგიონის ფარგლებს გარეთ წარმოებულ ყველს შეიძლება ეწოდოს მხოლოდახალი

ყველი ან/დაჭყინტი ყველი ან რაიმე სხვა სახელი

 

პროდუქტის დამზადების მეთოდების აღწერა

იმერული ყველის დამზადების დროს რძე ჩაიკვეთება 32-34° C C ტემპერატურაზე. ნადედის გაჭრისას

მიიღება 10-15 მილიმეტრი სიდიდის კუბები. მარცვლის ამორევა ხდება 20-25 წუთის განმავლობაში,

შემდეგ აცილებენ დაახლოებით შრატის 30%-%- და იწყებენ მეორე გაცხელებას. მეორე გაცხელების

ტემპერატურაა 37-38°C, ხოლო ხანგრძლივობა 10-15 წუთი. გაცხელების შემდეგ მარცვალს კვლავ

ამოურევენ.

იმერული ყველის ფორმირება ხდება დასხმის წესით, თვითწნეხვა ყალიბებში მიმდინარეობს 3-4

საათი, ამის შემდეგ გადააქვთ 16%-იან მარილწყალში 8-12° ტემპერატურაზე. არ არის

რეკომენდებული საწარმოში მისი შენახვა 7 დღე-ღამეზე მეტ ხანს.

მზა პროდუქტის ეტიკეტირების განსაკუთრებული მოთხოვნები

დასახელებაიმერული ყველი შეფუთვაზე, ასევე მის თანმხლებ დოკუმენტებში და სარეკლამო

მასალებში უცხო ენებზე დაიტანება შემდეგნაირად:

    ლათინური შრიფტით: IMERULI KVELI

    რუსული შრიფტით

 

წარმოების მაკონტროლებელი ორგანო: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.

 

პროდუქტის განსაკუთრებული ხარისხისა და/ან რეპუტაციის კავშირი გეოგრაფიულ ადგილთან

saqarTveloSi rZis mrewvelobas didi xnis istoria aqvs. rZe, yveli da rZemJava

produqtebi didi xnis win iyo cnobili mosaxleobisaTvis da Sedioda maT yoveldRiur

racionSi.

kavkasiis ZirZvel macxovreblebSi gavrcelebuli iyo sxvadasxva adgilobrivi yvelis

momzadeba. ZiriTadad popularulad iTvleboda iseTi yveli, rogoricaa imeruli.

saqarTveloSi imeruli yveli masobriv, xelmisawvdom da popularul yvelad iTvleba

gavrcelebis arealis, fasis da SedarebiT advili teqnologiuri procesebis gamo 1 1 .

m. demuriSvilis 2 gadmocemiT, dasavleT saqarTveloSi Zroxis rZisagan akeTebdnen

adgilobriv yvelebs.

n. firaniSvilis 3 monacemebiT imeruli yveli saqarTveloSi gavrcelebuli yvelia, iq,

sadac momcro yvels amzadeben yvela keTdeba erTnairi teqnologiiT, imeruli wesiT.

e. nakaSiZis 4 , a. kalantaris 5 da sxva monacemebiT imereTsa da guriaSi Zroxis rZidan

keTdeba imeruli Wyinti yveli, romelic didi popularobiT sargeblobs adgilobriv

mosaxleobaSi, moixmaren rogorc Wyinti ise davargebuli (daZvelebuli) saxiT.

n. Tofurias1 gadmocemiT dasavleT saqarTveloSi yveli Tixis an xis WurWelSi

inaxeboda.

n. firaniSvilis3, n. lipatovis, z. cqitiSvilis 6 gadmocemiT imeruli yveli mzaddeba

ori formis: momrgvalebulkideebiani dabali cilindri da sworkuTxa Zelaki (CeCo).

i. javaxiSvilis 7 gadmocemiT imeruli yveli ideba CeCoSi, romelic warmoadgens yvelis

gasaSrobs, mzaddeba Txmelis an tirifis wnelisagan, romelic sxvenzea Camokidebuli.

diliT gatanils aCereben saRamomde. zamTarSi _ samzareuloSi, saxlSi kideben.

imeruli yveli mzaddeba ZiriTadaT sazafxulo saZovrebze, romelic zRvis donidan

300-1100 metr simaRlezea. ZiriTadad balaxnarebidan gavrcelebulia: TeTri namikrefia,

Zerwa, marwyva balaxa, baia, mwyeris fexa, burbuSela, burCxa, wiTeli samyura, kewewura,

ionja da sxva, romlebic gamoirCeva kargi yuaTianobiT, yvels aZlevs sasiamovno gemos

da aromats.

                             ______________________________________

 

რეგისტრაციის № 16

რეგისტრაციის თარიღი: 2012 01 24

განაცხადის 1585/07

განაცხადის შეტანის თარიღი: 2011 09 06

გეოგრაფიული აღნიშვნა: დამბალხაჭო

 

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია

კლასი 29 _ ძროხის ყველი.

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო,

მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159 თბილისი (GE)

მზა პროდუქტისა და ნედლეულის დახასიათება

დამბალხაჭო მზადდება ძროხის რძის დოსაგან.

ფორმა: დაბალი კონუსური ან ოვალური, თხელი კვერის ფორმა. მასა _150-250 .

ორგანოლეპტიკა:

კონსისტენცია ოდნავ რბილი, ერთგვაროვანი, გლესვადი. სუნი და გემო _ გამოხატულად სპეციფი-

კური, პიკანტური, მოცხარო. ფერი _ რუხი მოყავისფრო, ობის მოლურჯო კვალით. შიგნით ოდნავ

მოყვითალო თეთრი.

შედგენილობა

ყველიდამბალხაჭო უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

ტენიანობა _ არაუმეტეს 50%

ცხიმიანობა მშრალ ნივთიერებაში _ არანაკლებ 10-15%

მარილის შემცველობა _ 2-4%

წარმოების გეოგრაფიული არეალი

დამბალხაჭოსათვის საჭირო დოს მოგროვება და ყველის დამზადება ხდება მცხეთამთიანეთის

რეგიონში მდებარე ფშავისა და თიანეთის მხარეებში.

პროდუქტის დამზადების მეთოდების აღწერა

დღვების დამთავრების შემდეგ, დოს აცხელებენ 50–60°C ტემპერატურამდე ცილების გამოყოფის

მიზნით. გაცხელებული მასა მოიგდებს ხაჭოს, რომელსაც ასხამენ ქსოვილის პარკებში გასაწურად.

დოს გაწურვა გრძელდება 10-12 საათი. კარგად გაწურულს გადმოიღებენ პარკიდან, გემოვნების

მიხედვით უმატებენ სუფრის მარილს და კარგად გადაზელავენ. გადაზელვის დამთავრების შემდეგ

აკეთებენ ხაჭოს მრგვალ გუნდებს (კვერებს) დაახლოებით 150-250 გრამის წონით, გუნდას აწყობენ

გასაშრობად ცხაურზე მზის სხივებისაგან დაცულ თბილ ოთახში რამდენიმე დღის განმავლობაში.

შრობა გრძელდება მანამ, სანამ დოს კვერები კარგად არ გაშრება (გამკვრივდება). ამის შემდეგ

გამშრალ კვერებს ათავსებენ თიხის ქოთანში, კარგად ახურავენ თავს და მოსამწიფებლად ინახავენ

გრილ ადგილას. ყველის მომწიფება გრძელდება 1-2 თვე. ყველის მომწიფება წარმოებს რძემჟავა

ბაქტერიებისა და პენიცილინის ობის მონაწილეობით.

მზა პროდუქტის ეტიკეტირების განსაკუთრებული მოთხოვნები

დასახელებადამბალხაჭო ყველის შეფუთვაზე, ასევე მის თანმხლებ დოკუმენტებში და სარეკლამო

მასალებში უცხო ენებზე დაიტანება შემდეგნაირად:

     ლათინური შრიფტით: DAMBALKHACHO

     რუსული შრიფტით: ДАМБАЛХАЧО

წარმოების მაკონტროლებელი ორგანო: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.

პროდუქტის განსაკუთრებული ხარისხისა და/ან რეპუტაციის კავშირი გეოგრაფიულ ადგილთან

i. javaxiSvilis 1 gadmocemiT, erwo-TianeTis mxareSi uxsovari droidan amzadeben xaWos,

romelsac kargad wuraven, gadazelaven marilSi da ZobanSi Seawyoben, sakidlad

Camokideben bolSi gasaSrobad. amis Semdeg awyoben mSral qvevrSi. Tavdaxurul qvevrSi

dalbeba. amas eZaxian dambal xaWos.

a. xaraziSvilis monacemebiT 2 , dos xaWosgan gakeTebul Zirbrtyel kverebs Suacecxlis

Tavze awyoben lastze gamosaSrobad, gamoSrobis Semdeg kargad garecxaven Tbil

wyalSi, SeamSraleben da awyoben qvevrebSi, sadac obi gadaekvreba, dalbeba, fersa da

gemos icvlis, yviTldeba. dambalxaWo ixmareba purTan misataneblad anda erboSi Sem-

wvari saxiT.

dambalxaWo didi raodenobiT Seicavs kefalinsa da lecitins, rac xels uSlis

organizmSi qolesterinis dagrovebas. sxva rZemJava produqtisagan gansxvavebiT (kalti)

qvevrSi Senaxvisas garedan ikeTebs yvelis obs, rac produqts gamoarCevs Tavisi

ganumeorebeli pikanturi gemoTi, organizmisaTvis sasargeblo TvisebebiT.

dambalxaWo iwarmoeba erwo-TianeTis regionSi1.

_____________________________________