Englishსაიტის რუკა ქართულიკონტაქტიმთავარი
საქპატენტის მიერ რეგისტრირებული გეოგრაფიული აღნიშვნები
Untitled Document

ჭაჭა

ჩურჩხელა

ჩოგი

მაწონი

ტენილი

ქართული ყველი

აჭარული ჩლეჩილი

მესხური ჩეჩილი

მეგრული სულგუნი

სულგუნი

სვანური სულგუნი

კობი

გუდა

თუშური გუდა

იმერული ყველი

დამბალხაჭო

მაჭახელას თაფლი

ახალქალაქის კარტოფილი

ტყიბულის მთის ჩაი

ქუთაისის მწვანილი

 

რეგისტრაციის № 1

რეგისტრაციის თარიღი: 2011.12.13

გეოგრაფიული აღნიშვნა: ჭაჭა

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია:

კლასი 33 - ყურძნის ჭაჭისაგან დამზადებული არაყი

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი:

საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159 თბილისი (GE)

 

განსაკუთრებული თვისებები და დამზადების მეთოდის აღწერა:

1. “ჭაჭა” არის ქართული ტრადიციული სპირტიანი სასმელი - ჭაჭის არაყი.

2. ორგანოლეპტიკურად „ჭაჭა“ არის გამჭვირვალე, უფერო სითხე, რომელსაც კარგად აქვს გამოხატული დამახასიათებელი არომატი და გემო. დავარგებულ „ჭაჭას“ შესაძლოა ჰქონდეს შეფერილობა უფერულიდან მუქ ჩალისფრამდე.

3. აქროლადი ნივთიერებების შემცველობა „ჭაჭაში“ არ უნდა იყოს 1,4 გრამზე ნაკლები 1 ლიტრ აბსოლუტურ ალკოჰოლში.

4. სარეალიზაციოდ გამზადებული “ჭაჭის“ მოცულობითი სპირტშემცველობა არ უნდა იყოს 40%-ზე ნაკლები.

ყურძნის ჯიშები და ხარისხი:

„ჭაჭის“ დასამზადებლად დასაშვებია მხოლოდ ქვემოთ ჩამოთვლილ მევენახეობის ზონებსა და ქვეზონებში ღვინის დასამზადებლად დაშვებული ყურძნის ჯიშების გამოყენება.

გამოყენებული ყურძენი უნდა აკმაყოფილებდეს ყველა იმ მოთხოვნას, რომლებიც დადგენილია ღვინის დასამზადებლად განკუთვნილი ყურძნისათვის.

გამოხდის პროცესი და დავარგება:

ქართული ჭაჭის არაყი – “ჭაჭა” მიიღება დადუღებული, გამოწნეხილი ან გამოუწნეხავი ყურძნის ჭაჭის გამოხდით პირდაპირ წყლის ორთქლით ან წყლის დამატების შემდეგ. დასაშვებია ყურძნის ჭაჭაზე ღვინის ლექის დამატება. ასევე დასაშვებია ჭაჭის ექსტრაგირებით მიღებული სპირტ-წყალხსნარის გამოხდა და/ან ზემოაღწერილი წესებით მიღებული სპირტების ხელმეორე გამოხდა. მიღებულ ნახადში სპირტის შემცველობა არ უნდა აღემატებოდეს 75 მოცულობით პროცენტს.

გემოვნური თვისებების გაუმჯობესების მიზნით, დასაშვებია „ჭაჭის“ არომატიზირება ბუნებრივი არომატიზატორების გამოყენებით. არომატიზირება აუცილებლად უნდა ჩანდეს პროდუქტის დასახელებაში ან აღნიშნულ იქნეს „ჭაჭის“ ეტიკეტზე.

დასაშვებია „ჭაჭის“ დავარგება სხვადასხვა ზომის მუხის ან სხვა ხის ჭურჭელში, ან ხის მერქანზე დაყოვნებით.

აკრძალული ოპერაციები და ნივთიერებები - დაუშვებელია “ჭაჭაზე“ სხვა, ნებისმიერი წარმოშობის სპირტის დამატება გარდა „ჭაჭის“ სპირტისა. ასევე დაუშვებელია „ჭაჭის“ წარმოებისათვის

განკუთვნილი ყურძნის ჭაჭის შაქრიანობის და/ან სპირტიანობის ხელოვნური გაზრდა ნებისმიერი საშუალებით.

 

წარმოების გეოგრაფიული არეალი:

1. „ჭაჭის“ წარმოებისათვის განკუთვნილი ყურძენი მოწეული უნდა იყოს საქართველოს მევენახეობის შემდეგ ზონებსა და ქვეზონებში გაშენებული ვენახებიდან:

  • კახეთი
  • ƒქართლი
  • ƒმესხეთი
  • ƒიმერეთი
  • ƒრაჭა
  • ƒლეჩხუმი
  • ƒგურია
  • ƒსამეგრელო
  • ƒაფხაზეთი
  • ƒაჭარა

2. „ჭაჭის“ გამოხდა, დავარგება და ჩამოსხმა დასაშვებია მევენახეობის წარმოშობის ზონის გარეთ, მხოლოდ საქართველოს ტერიტორიის ფარგლებში.

 

 

 

 

 

 

 

რეგისტრაციის № 2

რეგისტრაციის თარიღი: 2011.12.13

გეოგრაფიული აღნიშვნა: ჩურჩხელა

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია:

კლასი 29 - ყურძნის ან თუთის შესქელებულ ტკბილში ამოვლებული ძაფზე ასხმული ნიგოზი,

თხილი, ნუშის გულები, გოგრის გარჩეული თესლი ან მათი ნატეხები და/ან სხვადასხვა ხილის ჩირი.

 

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი:

საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159 თბილისი (GE)

 

განსაკუთრებული თვისებები და დამზადების მეთოდის აღწერა

მზა პროდუქტისა და ნედლეულის დახასიათება:

ქართული ტრადიციული ტკბილეული „ჩურჩხელა“ არის ყურძნის ან თუთის შესქელებულ ტკბილში ამოვლებული ძაფზე ასხმული ნიგოზი, თხილი, ნუშის გულები, გოგრის გარჩეული თესლი ან მათი ნატეხები, და/ან სხვადასხვა ხილის ჩირი.

ფორმა:

სტანდარტული „ჩურჩხელის“ სიგრძე 20-დან 35 სმ-მდეა. დიამეტრი - 1,5-4 სმ. ამასთან,

გამონაკლისის სახით დასაშვებია არასტანდარტული სიგრძის „ჩურჩხელის“ წარმოებაც.

ორგანოლეპტიკა:

შესქელებული და გამშრალი ტკბილისა და შესაბამისი ნედლეულის დამახასიათებელი სასიამოვნო, ტკბილი გემო; კონსისტენცია - რბილი, მკვრივი და ელასტიკური.

შესქელებული ტკბილის მომზადება და ჩურჩხელის ამოვლება

შესქელებული ტკბილის მოსამზადებლად ყურძნის და/ან თუთის ტკბილს აცხელებენ პირდაპირ ცეცხლზე წამოდუღებამდე. ამ დროს ტკბილს მოუკიდებენ ფქვილს, ურევენ და აგრძელებენ გაცხელებას სასურველი კონსისტენციის მიღებამდე.

აღმოსავლეთ საქართველოში (კახეთი, ქართლი, მესხეთი) მიღებული ყურძნის ტკბილის შემთხვევაში გამოიყენება პურის ფქვილი და მიღებულ შესქელებულ ტკბილს „თათარა“ ეწოდება. სამცხე-ჯავა-ხეთშიც პურის ფქვილი გამოიყენება თუთის ტკბილის შესასქელებლად. დასავლეთ საქართველოში (რაჭა, ლეჩხუმი, გურია, სამეგრელო, აფხაზეთი, აჭარა) კი გამოიყენება სიმინდის ფქვილი და მიღე-ბულ შესქელებულ ტკბილს „ფელამუში“ ჰქვია. წინასწარ გამზადებულ ნიგვზის, თხილის, გოგრის, ნუშის გულების ან მათი ნატეხების, და/ან ხილის ჩირის ასხმულას რამდენჯერმე ამოავლებენ თათარაში (კახური ან ქართლური ჩურჩხელის შემთხვევაში) ან ფელამუშში (იმერული, რაჭული, ლეჩხუმური, გურული, მეგრული, აფხაზური ან აჭარული ჩურჩხელის შემთხვევაში) ან თუთის შესქელებულ ტკბილში და კიდებენ ჰაერზე გასაშრო-ბად. რამდენიმე დღეში, მას შემდეგ, რაც ჩურჩხელა შეშრება, დასაშვებია მისი რეალიზაცია.

წარმოების გეოგრაფიული არეალი:

1. „ჩურჩხელის“ დასამზადებლად გამოიყენება სხვადასხვა წარმოშობის ნიგოზი, თხილი, გოგრის თესლი, ნუში ან ხილის ჩირი.

2. შესქელებული ყურძნის ტკბილის (თათარა, ფელამუში) დასამზადებლად გამოყენებული ყურძენი
 მოწეულ უნდა იქნეს საქართველოს მევენახეობის შემდეგ ზონებსა და ქვეზონებში გაშენებული
 ვენახებიდან:
<="" გაშენებული="" ქვეზონებში="" და="" ზონებსა="" შემდეგ="" მევენახეობის="" საქართველოს="" იქნეს="" უნდა="" მოწეულ="" ყურძენი="" გამოყენებული="" დასამზადებლად="" ფელამუში)="" (თათარა,="" ტკბილის="" ყურძნის="" შესქელებული="" 2.="">

  • ƒკახეთი
  • ƒქართლი
  • ƒმესხეთი
  • ƒიმერეთი
  • ƒრაჭა
  • ƒლეჩხუმი
  • ƒგურია
  • ƒსამეგრელო
  • ƒაფხაზეთი
  • ƒაჭარა

3. თუთის ჩურჩხელის შემთხვევაში, გამოიყენება სამცხე-ჯავახეთის ტერიტორიაზე მოწეული თუთის ტკბილი.

4. ჩურჩხელის დამზადება დასაშვებია წარმოშობის მევენახეობის ზონის გარეთაც, მაგრამ მხოლოდ საქართველოს ტერიტორიის ფარგლებში.

 

 

 

რეგისტრაციის 3

რეგისტრაციის თარიღი:  24.01.2012

განაცხადის  1571/07

განაცხადის შეტანის თარიღი:  06.09.2011

გეოგრაფიული აღნიშვნა:  ჩოგი

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია  კლასი  29 _ ცხვრის ყველი.

 

 

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159  თბილისი (GE)

 

მზა პროდუქტისა და ნედლეულის დახასიათება

ველი „ჩოგი“ მზადდება ივლისსა და აგვისტოს თვეებში მოწველილი ცხვრის მაღალცხიმიანი რძისაგან.

 

ორგანოლეპტიკა:

„ჩოგს“ ახასიათებს კარაქის მაგვარი კონსისტენცია. ფერი _ მოყვითალო.

 

თავისებური პიკანტური გემო და სუნი.

 

შედგენილობა:

რძე, რომლითაც მზადდება ყველი „ჩოგი“ უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:  

 

რძის

წარმომავლობა

ხვედრითი წონა არანაკლებ

უცხიმო მშრალი ნივთიერების შემცველობა (%) არანაკლებ

ცხიმიანობა (%) არანაკლებ

მჟავიანობა

არაუმეტეს (°T)

ცხვარი

1,030

11,5

6,8

28

 

ყველი „ჩოგი“ უნდა  აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:  

ტენიანობა _ არაუმეტეს 60% 

ცხიმიანობა მშრალ  ნივთიერებაში _ არანაკლებ 50% 

მარილის  შემცველობა _2-4% 

 

წარმოების გეოგრაფიული არეალი

„ჩოგის“ დასამზადებლად საჭირო რძის მიღება, გადამუშავება და ყველის წარმოება ხორციელდება მხოლოდ თუშეთის საზაფხულო საძოვრებიდან მიღებული რძიდან.

 

პროდუქტის დამზადების მეთოდების აღწერა

რძის ჩაკვეთის ტემპერატურაა 32-34°, ხანგრძლივობ _ 30-40 წუთი. შემდეგ ჭრიან დელამოს, დააქუცმაცებენ, მარცვალს დააყენებენ და მეორედ გააცხელებენ 35-37°C-მდე. მარცვლის გაშრობის შემდეგ ყველი ამოაქვთ პარკებში, აჩერებენ 3-5 წუთს შრატის მოცილებამდე, შემდეგ დაუმარილებლად  ათავსებენ გუდაში, კასრში ან კოდებში. ყველი 10 დღის განმავლობაში ფუვდება. შემდეგ ამოიღებენ, დაჭრიან, დააქუცმაცებენ და კარგად გადაზელენ. მარილთან ერთად გადა­ზელილ ყველს ცხვრის ტყავისგან დამზადებულ გუდაში ჩადებენ. ყველი ერთი-ორი თვის შემდეგ მზად არის რეალიზაციისთვის.

 

 

 

მზა პროდუქტის ეტიკეტირების განსაკუთრებული მოთხოვნები

დასახელება „ჩოგი“ ყველის შეფუთვაზე, ასევე მის თანმხლებ დოკუმენტებში და სარეკლამო მასა­ლებში უცხო ენებზე დაიტანება შემდეგნაირად:

ლათინური შრიფტით:  CHOGI

რუსული შრიფტით:  чоги

 

წარმოების მაკონტროლებელი ორგანო: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.

 

პროდუქტის განსაკუთრებული ხარისხისა და/ან რეპუტაციის კავშირი გეოგრაფიულ ადგილთან

 

ქართველმა ხალხმა მნიშვნელოვან წარმატებებს მიაღწია რძის პროდუქტების დამზადების ტექნოლოგიური ხერხების, სარძევე მეურნეობისათვის გამოსადეგი ჭურჭლის მასალის ვარგისიანობის, ყველის შესანახი (გუდა, თიხა, ხე) ჭურჭლის მრავალსახეობის და სხვათა მოძებნა-გამოყენებაში[1]. ყველი `ჩოგის” დასამზადებლად უხსოვარი დროიდან გამოიყენებოდა ცხვრის, თიკნის, ხბოს ტყავისაგან გაკეთებული გუდა, რომელსაც ბეწვი გარეთ აქვს[2].

ჩოგი მზადდება ცხვრის რძიდან, ცხვრის მთის საძოვარზე ყოფნის პერიოდში, ყველის დასამზადებლად იყენებენ ცხვრის გაშრობამდე 2 კვირის განმავლობაში მიღებულ რძეს, რა დროსაც რძეში ცხიმის შემცველობა მაღალია[3].

ყველის მაღალი ხარისხი განპირობებულია ალპური საძოვრების ნაირბალახოვანი მცენარეული საფარით. მთის საძოვრები ზღვის დონიდან 1500-3000 მეტრ სიმაღლეზეა. სუბალპური და ალპური საძოვრები გამოირჩევა ნაირბალახოვანი შემადგენლობით. ბალახნარებიდან გავრცელებულია დიყი, თავყვითელა, აღმოსავლური ხბოსშუბლა, შროშანა, მაღალი კოინდარი, თივაქასრა, სამყურა, კავკასიური კეწეწურა, შვრიელა და სხვა[4]. აღნიშნული ბალახნარი გამოირჩევა კარგი ყუათიანობით და ყველს აძლევს განუმეორებელ გემოსა და არომატს.

ყველი ჩოგი სხვა წათხის ყველებისაგან განირჩევა დამზადების ტექნოლოგიის, შენახვისა და მომწიფების თავისებურებებით.
ადგილობრივ მცხოვრებლებს შორის ყველი ჩოგი დიდი პოპულარობით სარგებლობს.
 

_____________________________________

 

 

რეგისტრაციის 4

რეგისტრაციის თარიღი:24.01.2012

განაცხადის 1572/07

განაცხადის შეტანის თარიღი: 06.09.2011

გეოგრაფიული აღნიშვნა:  მაწონი

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია კლასი  29 _ რძემჟავა პროდუქტი

 

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159  თბილისი (GE)

 

მზა პროდუქტისა და ნედლეულის დახასიათება

„მაწონი“ ქართული ტრადიციული რძემჟავა პროდუქტია, რომელიც ძროხის, კამეჩის, თხის და, იშვიათად, ცხვრის რძისაგან, ან მათი ნარევისაგან მიიღება. რძის რძემჟავურ დუღილს წარმართავს საქართველოს ტერიტორიულ სივრცეში გამოყოფილი, ადგილობრივი რძემჟავა ბაქტერიების შტამებისაგან შემდგარი დედო.

 

„მაწონი“ თეთრი შეფერილობის, თანაბრად მკვრივი კონსისტენციის ნადედია (დასაშვებია მცირე რაოდენობით შრატის გამონაყოფი). იგი ხასიათდება სპეციფიკური, სასიამოვნო რძემჟავა გემოთი და სურნელით.

 

ძროხის, თხისა და ცხვრის „მაწვნის“ მჟავიანობაა 80-105°T, ხოლო კამეჩის _ 120-150°T.

 

წარმოების გეოგრაფიული არეალი

მაწვნის დასამზადებლად საჭირო რძის მიღება, გადამუშავება, რძემჟავური დუღილის წარმართვა და მაწვნის წარმოება ხორციელდება საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე. რძემჟავური დუღილისათვის გამოიყენება მხოლოდ ადგილობრივი რძემჟავა ბაქტერიების შტამებისაგან შემდგარი დედო.

 

 

პროდუქტის დამზადების მეთოდების აღწერა

 

რძის შედგენილობა:

„მაწვნის“ დასამზადებლად განკუთვნილი რძის მჟავიანობა არ უნდა იყოს 19°T-ზე მეტი, ხოლო სიმკვრივე 1,030-ზე ნაკლები, ხოლო კამეჩის რძის შემთხვევაში – 25°T-ზე მეტი,  სიმკვრივე – 1,035-ზე ნაკლები.

 

პასტერიზებულ რძეს ადედებენ 41-45°C ტემპერატურაზე. შესადედებლად გამოიყენება რძემჟავა ბაქტერიების დედო, რომელიც შედგება თერმოფილური და მეზოფილური სტრეპტოკოკებისა და თერმოფილური მაწვნის ჩხირებისაგან. დედოდ შეიძლება 1 ან 2 დღის მაწვნის გამოყენება.

 

შედედება ხორციელდება 41-45°C ტემპერატურაზე 3-4 საათის განმავლობაში. სასურველი მჟავი­ანო­ბის (70-75°T) მიღწევის შემდგომ „მაწონი“ გადააქვთ გასაცივებლად 4-6°C ტემპერატურაზე და  აყოვნებენ მოსამწიფებლად 12-20 საათის განმავლობაში, რის შემდგომაც „მაწონი“ მზადაა რეალიზაციისათვის.

 

მზა პროდუქტის ეტიკეტირების განსაკუთრებული მოთხოვნები

დასახელება „მაწონი“ შეფუთვაზე, ასევე მის თანმხლებ დოკუმენტებში და სარეკლამო მასალებში უცხო ენებზე დაიტანება შემდეგნაირად:

ლათინური შრიფტით:  Matsoni

რუსული შრიფტით:  Мацони

 

დასახელებას „მაწონი“, შეიძლება დაემატოს საწყისი რძის მინიშნება (ძროხის, თხის, კამეჩის და/ან ცხვრის), თუ გამოყენებული რძის წილი ნარევში არ იქნება 85%-ზე ნაკლები.

 

წარმოების მაკონტროლებელი ორგანო: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.

პროდუქტის განსაკუთრებული ხარისხისა და/ან რეპუტაციის კავშირი გეოგრაფიულ ადგილთან

მაწონი ქართველი ხალხის ეროვნული რძემჟავა პროდუქტია, რომლის დამზადება საოჯახო პირობებში უხსოვარ დროიდან წარმოებს.

ი. ჯავახიშვილის[1] გადმოცემით, კარგი ხარისხის კარაქი ძროხის მაწვნის შედედებით მიიღება. კარაქის მისაღებად ქართველები იყენებდნენ თიხისა და ხის სადღვებლებს. მთლიანი თიხის სადღვებლები აღმოჩენილია მცხეთაში[2], რომელიც ძველი წელთაღრიცხვის XI-IX საუკუნეებით თარიღდება. ამ მონაცემების საფუძველზე შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ საქართველოს ძველი მოსახლეობა იცნობდა რძის პროდუქტების დამზადება-გამოყენების მნიშვნელოვან ხერხებს.

საქართველოს კუთხეებში მაწონი სხვადასხვა სახელწოდებით მოიხსენიება: ქიზიყში მაწონს წველას ეძახიან, სვანეთში _ მარწვენ[3], საინგილოში _ წოლას1 და ამზადებდნენ ცხვრის მაწვნიდან გაწურულ მაწონს, რომელსაც ცხვრის გუდაში ალაგებდნენ.

ქართველი ხალხი უძველესი დროიდან რძის შესადედებლად იყენებდა მაწვნის დედოს1, ძევალს3. სვანეთში მაწონი გამოიყენება ყველაზე უფრო თიბვის პერიოდში3, რადგანაც იგი წყალს ნაკლებ აწყურებდა მთიბავებს და ამავე დროს კვებითი ღირებულებითაც გამოირჩევა. მოხევეები მაწვნის გასაკეთებლად ადუღებულ გაგრილებულ რძეში ამატებენ მაწვნის დედოს ანდა მაწვნის დედოს მაგიერ ცოტა ღილას1 უმატებენ.

მაწონი მზადდება ძროხის, კამეჩის, თხის და ცხვრის რძიდან. მოსახლეობაში დიდი პოპულარობით სარგებლობს კამეჩის რძიდან მომზადებული მაწონი.

მაწონი დიდი პოპულარობით სარგებლობს საქართველოში, რაც განპირობებულია იმით, რომ მაწვნის რძემჟავა ჩხირები კარგად მრავლდებიან ადამიანის ნაწლავებში, ორგანიზმიდან დევნიან მავნე მიკრობებს, აძლიერებენ მადას, ხელს უწყობს საკვების შეთვისებას და სხვა[4].
 

 

_____________________________________

 

 

რეგისტრაციის № 5

რეგისტრაციის თარიღი: 24.01.2012

განაცხადის 1573/07

განაცხადის შეტანის თარიღი: 06.09.2011

გეოგრაფიული აღნიშვნა: ტენილი

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია  კლასი  29 _ ყველი

 

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159  თბილისი (GE)

 

მზა პროდუქტისა და ნედლეულის დახასიათება

ტენილი მზადდება ცხვრისა და ძროხის მაღალცხიმიანი რძისაგან.

 

ფორმა: დაწნული წვრილი ძაფების სახით. მასა 100-150 გ.

 

ორგანოლეპტიკა:

კონსისტენცია _ნაზი, ელასტიკური.

სუნი _სასიამოვნო, სპეციფიკური.

გემო _სუფთა, მოცხარო, ოდნავ მომჟაო.

 

შედგენილობა:

რძე, რომლითაც მზადდება  ყველი „ტენილი“ უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

 

რძის

წარმომავლობა

ხვედრითი წონა არანაკლებ

უცხიმო მშრალი ნივთიერების შემცველობა (%) არანაკლებ

ცხიმიანობა (%) არანაკლებ

მჟავიანობა

არაუმეტეს (°T)

ძროხის

1,027

8,1

4

18

ცხვრის

1,031

11,5

7

26

 

ყველი „ტენილი“ უნდა  აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს: 

ტენიანობა _არაუმეტეს  60%

ცხიმიანობა მშრალ ნივთიერებაში _არანაკლებ  45%

მარილის შემცველობა _2-4%

 

წარმოების გეოგრაფიული არეალი

„ტენილის“ დასამზადებლად საჭირო რძის მიღება, გადამუშავება და ყველის წარმოება ხორცი­ელდება სამცხე-ჯავახეთის რეგიონში და ქვემო ქართლის რეგიონის დმანისის მუნიციპალიტეტში.

 

პროდუქტის დამზადების მეთოდების აღწერა

რძე იკვეთება 33-35°C ტემპერატურაზე 30-40 წუთის განმავლობაში. შემდეგ დელამოს ხელით აქუცმაცებენ, აყენებენ მარცვალს და მეორედ აცხელებენ  36-37°C ტემპერატურამდე. აგროვებენ მარცვალს, ყველის მასას ამოიღებენ ყალიბებში, დააყოვნებენ და აჩერებენ მოსამწიფებლად. საყველე მასას ერთად არ ხარშავენ. ამოიღებენ ამ გამდნარი მასიდან დაახლოებით 200 გრამ ყველს, მოჭრიან და გაწელავენ მთლიანად. შუა ადგილს თითებით ჩაჭყლეტენ და მერე გაწელვით მიიღებენ რგოლის ფორმის მასას. მერე ისევ მოკეცავენ, შემდეგ ისევ გაწელავენ, ამას იმეორებენ წვრილი კანაფის სისქის  მასის მიღებამდე. შემდეგ ამ გაწელილ მასას შეკრავენ, შეახვევენ და დადებენ. ასევე აკეთებენ მეორეს, მესამეს და ა.შ. ნაჭრებს. ყველს ამარილებენ  წათხში 2-3 საათის განმავლობაში. შემდეგ წათხიდან ყველს ამოიღებენ და აწყობენ თაროზე, რათა ზედმეტი ტენი გაუვიდეს.

 

ნაჭრებს ამოავლებენ  ყველის ნახარშ ცხიმში (ნახარშში ცხიმის შემცველობა 13-დან 26%-მდეა) და ჩააწყობენ თიხის ქოთანში. როდესაც ქოთანი ყველით გაივსება, ხელით დატკეპნიან, (აქედან წარმოიშვა ტერმინი „ტენილი“). თიხის ქოთანს ზემოდან აფარებენ სუფთა ტილოს, ორი დღე-ღამე ცივად ინახება, შემდეგ ქოთანს გადმოაბრუნებენ, ზედმეტ სითხეს აცილებენ, 1-3 დღის შემდეგ კარგად დატკეპნიან. ხის ნაცარს დაბლა ყრიან და ზედ აწყობენ გადმობრუნებულ ქილებს. ტემპერატურა სათავსოში უნდა იყოს 10-11°C.

 

მზა პროდუქტის ეტიკეტირების განსაკუთრებული მოთხოვნები

დასახელება „ტენილი“ ყველის შეფუთვაზე, ასევე მის თანმხლებ დოკუმენტებში და სარეკლამო მასალებში უცხო ენებზე დაიტანება შემდეგნაირად:

ლათინური შრიფტით:  TENILI

რუსული შრიფტით:  ТЕНИЛИ

 

წარმოების მაკონტროლებელი ორგანო:  საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.

 

პროდუქტის განსაკუთრებული ხარისხისა და/ან რეპუტაციის კავშირი გეოგრაფიულ ადგილთან

 ყველი ტენილი, დამუშავების ტექნოლოგიისა და საყველე მასის მომწიფების მიხედვით მიეკუთვნება ჩედერიზებული ყველის ჯგუფს[1]. საყველე მასა დამარილების გარეშე მწიფდება და შემდეგ მომწიფებულ მასას ადნობენ.

ი. ჯავახიშვილის[2] გადმოცემით ყველი ტენილი გემრიელი და პიკანტურია. ამზადებს მესხეთისა და ჯავახეთის რეგიონის ადგილობრივი ქართველი მოსახლეობა.
ს. მაკალათიას[3] მონაცემებით მესხეთსა და ჯავახეთში ამზადებენ ყველ ტენილს და ინახავენ თიხის ქოთნებში.

მესხეთსა და ჯავახეთში ტენილი ყველის დასამზადებლად იყენებენ მაღალცხიმიან ცხვრის რძეს (ივლისი და აგვისტოს თვე)1, ხოლო დმანისის რაიონში _ ძროხის მაღალცხიმიან რძეს, ე.ი. ლაქტაციის ბოლო თვეებისას.

ყველი ტენილი მნიშვნელოვნად განსხვავდება ადგილობრივი წათხის ყველებისაგან როგორც დამუშავების ტექნოლოგიური პროცესებით, ისე თავისი გარეგნული სახით, გემოთი და სუნით, კონსისტენციით და სხვა თვისებებით.

ნ. ფირანიშვილის1 დახასიათებით ყველი ტენილი თავისი სპეციფიკური გემოთი და სუნით მიეკუთვნება გამორჩეულ დელიკატურ სახის ყველებს.
ყველი ტენილი მზადდება საზაფხულო საძოვრულ პერიოდში, ზღვის დონიდან 1500-2500 მეტრ სიმაღლეზე. საძოვრები წარმოდგენილია მრავალფეროვანი ბალახნარით, ნ. კეცხოველის[4] და სხვათა მასალების მიხედვით სამხრეთ მთიანეთის მცენარეულობა შემდეგნაირადაა დაჯგუ­ფებული: უროიანი, ვაციწვერიანი, მარცვლოვან-ნაირბალახოვანი და ისლიან-ჭილიანი.

აღნიშნული ბალახნარევი გამოირჩევა კარგი ჭამადობით და მაღალი ყუათიანობით, ყველს აძლევს განუმეორებელ არომატსა და სურნელს.
 

_____________________________________

 


 

რეგისტრაციის 6

რეგისტრაციის თარიღი: 24.01.2012

განაცხადის 1574/07

განაცხადის შეტანის თარიღი: 06.09.2011

გეოგრაფიული აღნიშვნა:  ქართული ყველი

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია  კლასი  29 _ ყველი

 

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი 

საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159  თბილისი (GE)

 

მზა პროდუქტისა და ნედლეულის დახასიათება

„ქართული ყველი“  მზადდება ძროხის, ცხვრის, თხისა ან კამეჩის რძისაგან და/ან მათი ნარევისაგან. ნარევი რძის შემთხვევაში ძროხის რძის შემცველობა არ უნდა იყოს  50%-ზე ნაკლები.

 

ფორმა:

ცილინდრის ფორმის ყველი, ოდნავ გამობერილი გვერდებით. მომრგვალებული კუთხეებით, გარეთა ფენა გამაგრებულია, ზედაპირი თანაბარია, ყალიბის ან ტომსიკის ნაჭდევის კვალით. დასაშვებია უმნიშვნელო ნაშალები და მცირე დეფორმაცია. სიმაღლე _ 10-14 სმ; დიამეტრი _ 24-28სმ; მასა _  4-6კგ. ქერქის გარეშე.

 

ორგანოლეპტიკა:

კონსისტენცია ერთგვაროვანია, მყარი, ოდნავ მტვრევადი. ჭრილზე ყველს აღენიშნება მრგვალი, ოვალური და კუთხოვანი ფორმის თვლების ნახატი.

ფერი _ თეთრი, ოდნავ მოყვითალო.

სუნი _ სპეციფიკური, სუფთა, სასიამოვნო, უცხო სუნის გარეშე.

ზომიერად მარილიანი, სუსტი მომჟავო, ოდნავ ცხარე, სასიამოვნო რძემჟავა გემოთი.

 

შედგენილობა:

რძე, რომლითაც მზადდება  „ქართული ყველი“ უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

 

რძის

წარმომავლობა

ხვედრითი წონა არანაკლებ

უცხიმო მშრალი ნივთიერების შემცველობა (%) არანაკლებ

ცხიმიანობა (%) არანაკლებ

მჟავიანობა

არაუმეტეს (°T)

ძროხის

1,027

8,1

3,6

20

ცხვრის

1,034

11,5

6,2

26

თხის

1,030

8,3

3,6

20

კამეჩის

1,034

10,5

6,5

25

ნარევი

1,030

9,3

4,2

23

 

ქართული ყველი უნდა  აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:  

ტენიანობა _არაუმეტეს  49%

ცხიმიანობა მშრალ ნივთიერებაში _არანაკლებ  45%

მარილის შემცველობა _4-8%

 

წარმოების გეოგრაფიული არეალი

„ქართული  ყველის“ დასამზადებლად საჭირო რძის მიღება, გადამუშავება და ყველის წარმოება ხორციელდება აღმოსავლეთ საქართველოში სამცხე-ჯავახეთის, შიდა ქართლის, მცხეთა მთიანეთის, ქვემო ქართლისა და კახეთის რეგიონების ტერიტორიაზე.

 

პროდუქტის დამზადების მეთოდების აღწერა

რძე ჩაიკვეთება 32-35° ტემპერატურაზე. წარმოქმნილ დელამოს ჭრიან, დააყენებენ მარცვალს და  ხელმეორედ გააცხელებენ  35-38° ტემპერატურაზე. ამის შემდგომ აცილებენ შრატის 70%-ს. ყველი ფორმირდება. თვითდაწნეხა მიმდინარეობს 6-8 საათის განმავლობაში. თვითდაწნეხის შემდეგ ყველს წონიან და გადააქვთ დასამარილებლად 18-20% კონცენტრაციის წათხში ან 16-18% კონცენტრაციის შრატმარილში მჟავიანობით არაუმეტეს 60°T, არანაკლებ 60 დღის მანძილზე 8-12° ტემპერატურაზე.

 

მზა პროდუქტის ეტიკეტირების განსაკუთრებული მოთხოვნები

დასახელება „ქართული ყველი“ შეფუთვაზე, ასევე მის თანმხლებ დოკუმენტებში და სარეკლამო მასალებში უცხო ენებზე დაიტანება შემდეგნაირად:

ლათინური შრიფტით: KARTULI KVELI

რუსული შრიფტით: картули КВЕЛИ

 

წარმოების მაკონტროლებელი ორგანო:  საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.

 

პროდუქტის განსაკუთრებული ხარისხისა და/ან რეპუტაციის კავშირი გეოგრაფიულ ადგილთან

 

ქართული ყველი ახალი ყველია, რომლის დამზადების ტექნოლოგია შემუშავებულია ნ. ფირა­ნიშვილის მიერ გასული საუკუნის პირველი ნახევრის ბოლოს[1].

ქართული ყველი გამორჩეულია თავისი საგემოვნო თვისებებით და ხალხში დიდი პოპულარობით სარგებლობს.

ქართული ყველი შესწავლილი აქვთ როგორც სამამულო, ისე უცხო ქვეყნის სპეციალისტებს.
ქართული ყველის დამზადება წარმოებს აღმოსავლეთ საქართველოს ბარისა და მთიანი რეგიონის ზონაში. ქართული ყველის წარმოების 60-70% იწარმოება მთის საზაფხულო საძოვარზე, რომელიც ზღვის დონიდან 600-3000 მეტრ სიმაღლეზე მდებარეობს[2].

საზაფხულო საძოვრებზე წარმოებული ეკოლოგიურად სუფთა რძე შეუცვლელ ნედლეულს ხდის ყველის წარმოებისათვის. ყველი გამოირჩევა განსაკუთრებული საგემოვნო თვისებებით, რაც განპირობებულია ნიადაგისა და ბალახეულის მრავალფეროვნებით. ბალახნარში ძირითადი მცენარეულობაა: უროიანი, ვაციწვერიანი, მარცვლოვან-ნაირბალახოვანი და ისლიან-ჭილიანი.
მთის სუფთა ჰაერი, მზის ინტენსიური რადიაცია, ულტრაიისფერი სხივების სიუხვე, რომელიც მეტად დადებითად მოქმედებს ცხოველის ორგანიზმის ფიზიოლოგიური ფუნქციის გაუმჯობესებაზე, პროდუქტიულობის გაზრდაზე და ბიოლოგიურად სრულფასოვანი სასიამოვნო გემოს ყველის მიღებაზე.

ქართული ყველის, სხვა წათხის ყველებისაგან განსხვავებით, დამარილება და მომწიფება მიმდინარეობს მჟავე შრატის წათხში[3] (60-70°თ), რაც ყველს აძლევს განსაკუთრებულ სასიამოვნო გემოსა და სინაზეს.
 

                       _____________________________________

 


 

რეგისტრაციის 7

რეგისტრაციის თარიღი: 24.01.2012

განაცხადის 1576/07

განაცხადის შეტანის თარიღი: 06.09.2011

გეოგრაფიული აღნიშვნა:  აჭარული ჩლეჩილი

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია  კლასი  29 _ ძროხის ყველი

 

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი

საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159  თბილისი (GE)

 

მზა პროდუქტისა და ნედლეულის დახასიათება

ყველი „აჭარული ჩლეჩილი“ მზადდება ძროხის მოხდილი  რძისაგან, ზაფხულის პერიოდში.

 

ფორმა: ყველის მასა არის ძაფოვანი, შეკრული ან დაწნული. ძაფები მკვრივია, გაწე­ლვისას საკმაოდ მყარი. ფერად თეთრია. მასა _  0,8-1,5 კგ. ნაწნავის დიამეტრი _   2-3,5სმ, სიგრძე _   30 სმ, სიგანე _   15 სმ.

 

ორგანოლეპტიკა:

კონსისტენცია _  მკვრივი ძაფისებრი, დაჩლეჩილი.

სუნი _ მსუბუქი რძემჟავური, სასიამოვნო.

გემო _ სასიამოვნო, სპეციფიკური, ოდნავ მომჟავო-მოცხარო, საკმაოდ მარილიანი.

მზადდება აგრეთვე   „აჭარული ჩლეჩილის“ შებოლილი ნაირსახეობა.

 

შედგენილობა:

რძე, რომლითაც მზადდება ყველი „აჭარული ჩლეჩილი“ უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

 

რძის

წარმომავლობა

ხვედრითი წონა არანაკლებ

უცხიმო მშრალი ნივთიერების შემცველობა (%) არანაკლებ

ცხიმიანობა (%) არანაკლებ

მჟავიანობა

არაუმეტეს (°T)

ძროხის

1,032

8,3

0,05

21

 

ყველი „აჭარული ჩლეჩილი“ უნდა  აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:  

ტენიანობა – არაუმეტეს  60%

ცხიმიანობა მშრალ ნივთიერებაში – არანაკლებ  4-5%

მარილის შემცველობა – 4-6%

 

წარმოების გეოგრაფიული არეალი

„აჭარული ჩლეჩილის“ დასამზადებლად საჭირო რძეს მიიღებენ, გადაამუშავებენ და ყველი  ამოჰყავთ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე.

 

პროდუქტის დამზადების მეთოდების აღწერა

რძეს ვაყოვნებთ მოსამწიფებლად 70-80°T-ზე. შემდეგ ვამატებთ იმავე რაოდენობის ახლად მოხდილ რძეს. მჟავიანობა ნარევ რძეში არ უნდა აღემატებოდეს 40-45°T. ამის შემდეგ რძეს ვათბობთ 38-40° ტემპერატურამდე. ემატება მცირე რაოდენობით კვეთი და ინტენსიურად ერევა. რძის შეთბობა გრძელდება 65-70° ტემპერატურამდე. როდესაც დელამო მთლიან გადაზელილ მასად იქცევა, იგი ხელით ინტენსიურად უნდა დაიზილოს და დაიწუროს შრატისაგან. საყველე მასა შუა ნაწილში ხელით ჩაიჭყლიტება და განიერდება, რათა მიიღოს მრგვალი  ფორმა. შემდეგ იკეცება და იგივე პროცესი 2-3 ჯერ მეორდება. მიღებული  წრიული ფორმა თავსა და ბოლოში იწელება და იგრიხება თოკის მსგავსად. თავი და ბოლო კვლავ ერთად მოექცევა და გადაიკეცება შუაზე, მიიღება 4 თოკისებრი  ნაწნავი. ეწყობა სპეციალურ ყუთებში (კაბიწში) ერთ ფენად, იტკეპნება, რათა არ დარჩეს ცარიელი ადგილი. მასის შეგრილების შემდეგ  დაამარილებენ და უმატებენ სხვა ფენებს. ინახება გრილ ადგილას.  1-2 თვის შემდეგ მზად არის სარეალიზაციოდ.

 

მზა პროდუქტის ეტიკეტირების განსაკუთრებული მოთხოვნები

„აჭარული ჩლეჩილი“ ყველის დასახელება შეფუთვაზე, ასევე მის თანმხლებ დოკუმენტებში და სარეკლამო მასალებში უცხო ენებზე  შემდეგნაირად დაიტანება:

ლათინური შრიფტით:  ACHARULI CHLECHILI

რუსული შრიფტით:  АЧАРУЛИ ЧЛЕЧили

 

წარმოების მაკონტროლებელი ორგანო: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.

 

პროდუქტის განსაკუთრებული ხარისხისა და/ან რეპუტაციის კავშირი გეოგრაფიულ ადგილთან

 

აჭარაში ყველის დამზადების მაღალ ხელოვნებაზე თავის დროზე ვახუშტი ბაგრატიონიც მიუთითებდა[1]. გამორიცხული არ არის ისიც, რომ ვახუშტი ბაგრატიონის ცნობა აჭარული ყველის მაღალი ხარისხის შესახებ სწორედ მოხდილი რძისგან დამზადებულ ყველს შეეხებოდა, მითუმეტეს, რომ იმავე ავტორის ცნობით, აჭარლები ყველს მოხმარებისას ხარშავდნენ[2], რასაც შემდგომდროინდელ ისტორიულ წყაროებთან ერთად თანამედროვე ეთნოგრაფიული ყოფაც ამტკიცებს. ცნობილია, რომ ოჯახში მოსახმარად განკუთვნილ აჭარულ ყველს, კარაქში მომწვარ-მოხარშულს, ე.წ. ბორანოს სახით მიირთმევდნენ[3].

ა. კალანტარი[4], ვ. შამილაძე3, ე. ნაკაშიძე1 და სხვანი აღწერენ აჭარული ჩლეჩილის მომზადების ტექნოლოგიას და აღნიშნავენ, რომ აჭარული ჩლეჩილი დიდი რაოდენობით გაჰქონდათ ბათუმის, ოზურგეთის, ახალციხის და სხვა ბაზრებზე.

აჭარული ჩლეჩილი განირჩევა სხვა გრეხილი ყველებისაგან თავისი დამზადებისა და მომწიფების ტექნოლოგიით, რომელიც გამოარჩევს მას სხვა ყველებისაგან დამახასიათებელი გემოთი და კონსისტენციით.

აჭარული ჩლეჩილი მზადდება საზაფხულო საძოვრებზე, რომელიც მდებარეობს ზღვის დონიდან 1800-3000 მეტრ სიმაღლეზე. აქ მიღებული რძიდან დამზადებული აჭარული ჩლეჩილის მაღალ ხარისხს განაპირობებს ბუნებრივი ნაირბალახოვანი ტიპი. ბალახნარიდან ძირითადად გავრცელებულია ალპური წითელა, თმისებური ნამიკრეფია, ალპური თივაქასრა, კავკასიური კურდღლისფრჩხილა, ცხვრის ჭაღარა, სამყურა და სხვა, რომლებიც გამოირჩევიან უხვი მოსავლიანობით და მაღალი ყუათიანობით[5]. აჭარული ყველი გამოირჩევა თავისი პიკანტური და განუმეორებელი გემოთი.
 

 

_____________________________________

 

 

 

რეგისტრაციის 8

რეგისტრაციის თარიღი: 24.01.2012

განაცხადის 1577/07

განაცხადის შეტანის თარიღი: 06.09.2011

გეოგრაფიული აღნიშვნა:   მესხური ჩეჩილი  

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია  კლასი  29 _ ძროხის ყველი

 

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი 

საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159  თბილისი (GE)

 

მზა პროდუქტისა და ნედლეულის დახასიათება

ყველი „მესხური ჩეჩილი“ მზადდება ძროხის მოხდილი რძისაგან.

 

 

ორგანოლეპტიკა:

ყველის მასა არის ძაფოვანი, შეკრული ან დაწნული ფორმის. ძაფები მკვრივია, საკმაოდ მყარი გაწელვისას. ფერად თეთრია. მასა ­–  0,5-3 კგ დაწნული თოკების სახით.

 

აქვს მსუბუქი რძემჟავური, სასიამოვნო სუნი.

 

გემო _ გამოკვეთილი ცილოვანი, საკმაოდ მარილიანი.

 

მზადდება აგრეთვე „მესხური ჩეჩილის“ შებოლილი ნაირსახეობა.

 

შედგენილობა:

რძე, რომლითაც მზადდება ყველი „მესხური ჩეჩილი“  უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

 

რძის

წარმომავლობა

ხვედრითი წონა არანაკლებ

უცხიმო მშრალი ნივთიერების შემცველობა (%) არანაკლებ

ცხიმიანობა (%) არანაკლებ

მჟავიანობა

არაუმეტეს (°T)

ძროხის

1,032

8,1

0,1-0,05

50

 

ყველი „მესხური ჩეჩილი“ უნდა  აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:  

ტენიანობა – არაუმეტეს  60%

ცხიმიანობა მშრალ ნივთიერებაში – არანაკლებ  2%

მარილის შემცველობა – 4-8%

 

წარმოების გეოგრაფიული არეალი

„მესხური ჩეჩილის“ დასამზადებლად საჭირო რძის მიღება, გადამუშავება და ყველის წარმოება ხორციელდება სამცხე-ჯავახეთის რეგიონის ტერიტორიაზე.

 

პროდუქტის დამზადების მეთოდების აღწერა

რძეს ამწიფებენ 45-50°T-მდე. ჩაკვეთა მიმდინარეობს 5-10 წუთი 38-40° ტემპერატურაზე. ჩანაკვეთს შედედების დაწყებისთანავე აცხელებენ, თან ურევენ 48-54° ტემპერატურამდე, რის შედეგადაც წარმოიქმნება დიდი ფიფქები, რომლებიც ადვილად ეწებება ერთმანეთს და ხელის მანიპულირებით წარმოქმნიან გრძელ 6-8 სმ დიამეტრის თასმას. თასმას ნელ-ნელა იღებენ და აწყობენ მაგიდაზე წრიულად. გაცივებულ მასას შეკრავენ კონებად.

 

მზა პროდუქტის ეტიკეტირების განსაკუთრებული მოთხოვნები

დასახელება „მესხური ჩეჩილი“ ყველის შეფუთვაზე, ასევე მის თანმხლებ დოკუმენტებში და სარეკლამო მასალებში უცხო ენებზე დაიტანება შემდეგნაირად:

ლათინური შრიფტით: MESKHURI CHECHILI

რუსული შრიფტით:  МЕСХУРИ ЧЕЧИЛИ

 

წარმოების მაკონტროლებელი ორგანო:  საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.

 

პროდუქტის განსაკუთრებული ხარისხისა და/ან რეპუტაციის კავშირი გეოგრაფიულ ადგილთან

 

საქართველოს სამხრეთ რეგიონში _ მესხეთში უძველესი დროიდან მზადდებოდა ყველი მესხური ჩეჩილი.

ი. ჯავახიშვილის[1] გადმოცემით ახალ თბილ დოს `დოჟუჟუნას” ასხამენ ქვაბში, ყველის კვეთს უმატებენ და ცეცხლზე გაათბობენ, გააცხელებენ და ბოლოს ამოიღებენ ხაჭოს და ხელებით აქეთ-იქით სწევენ, აკეთებენ თოკებს, ერთად მოუკრავენ თავს, მარილს დააყრიან და შეინახავენ.
მ. მაკალათიას[2], ვ. შამილაძის[3] და სხვათა მონაცემებით ახალი დოდან ამზადებენ ძროხის ჩეჩილ ყველს.

ყველი სხვა წათხის ყველისაგან გამოირჩევა თავისებური დამზადების ტექნოლოგიით. მომწი­ფებულ მესხურ ჩეჩილს ახასიათებს სპეციფიკური კონსისტენცია, გემო და სუნი, რაც გამოარჩევს მას სხვა ყველისაგან.
 

 

_____________________________________

 

 

 

რეგისტრაციის 9

რეგისტრაციის თარიღი: 24.01.2012

განაცხადის 1578/07

განაცხადის შეტანის თარიღი: 06.09.2011

გეოგრაფიული აღნიშვნა:  მეგრული სულგუნი

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია  კლასი  29 _ ყველი

 

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159  თბილისი (GE)

 

მზა პროდუქტისა და ნედლეულის დახასიათება

მეგრული სულგუნი მზადდება ძროხის, კამეჩის, თხის რძისაგან ან მათი ნარევისაგან.

 

ფორმა: დაბალი ცილინდრის ფორმის ყველი, ქერქის გარეშე. დიამეტრი _  15-20 სმ; სიმაღლე _  2,5-3,5 სმ;  მასა _  0,5-1,5 კგ. გამონაკლისის სახით დასაშვებია პარამეტრებიდან გადხრა.

 

ორგანოლეპტიკა:

სუნი – სასიამოვნო, დამახასიათებელი ამ ტიპის ყველისათვის.

 

სუფთა, რძემჟავური დამახასიათებელი გემო, ზომიერად მარილიანი. მკვრივი, ელასტიკური, ფენოვანი. მთელ მასაში თანაბარი ფერი თეთრიდან მოყვითალომდე. უნასვრეტებოდ, დასაშვებია სიცარიელე ფენებს შორის.

 

 

შებოლილი მეგრული სულგუნი

 

ფორმა: იგივე

 

ორგანოლეპტიკა:

ზომიერად მარილიანი, შებოლილი პროდუქტის დამახასიათებელი არომატითა და სურნელით. ყველის კონსისტენცია მაგარი, არა ფხვნადი, რამდენადმე ელასტიკური. ცომი მოყვითალო შეფერილობის, ქერქი ოქროსფერ-მოყავისფრო.

დასაშვებია ნახვრეტი ყველის ცენტრში.

 

 

შედგენილობა:

რძე, რომლითაც მზადდება ყველი „მეგრული სულგუნი“ უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

 

რძის

წარმომავლობა

ხვედრითი წონა არანაკლებ

უცხიმო მშრალი ნივთიერების შემცველობა (%) არანაკლებ

ცხიმიანობა (%) არანაკლებ

მჟავიანობა

არაუმეტეს (°T)

ძროხის

1,027

8,1

3,6

23

კამეჩის

1,034

10,5

6,5

25

თხის

1,030

8,3

3,6

23

ნარევი

1,030

9,3

4,2

24

 

ყველი „მეგრული სულგუნი“ უნდა  აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:  

ტენიანობა _არაუმეტეს  50%

ცხიმიანობა მშრალ ნივთიერებაში _არანაკლებ  45%

მარილის შემცველობა _ 1-5%

 

 

ყველი „შებოლილი მეგრული სულგუნი“ უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

ტენიანობა _არაუმეტეს  40%

ცხიმიანობა მშრალ ნივთიერებაში _არანაკლებ 52%

მარილის შემცველობა _ 3-5%

 

წარმოების გეოგრაფიული არეალი

„მეგრული სულგუნის“ დასამზადებლად საჭირო რძის მიღება, გადამუშავება და ყველის წარმოება ხორციელდება სამეგრელოს რეგიონში, მარტვილის, სენაკის, აბაშის, ხობის, ზუგდიდის, წალენჯიხისა და ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტებში, ფოთის ადმინისტრაციულ ტერიტორიაზე, ასევე გალისა და ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტების საზღვრებში.

 

პროდუქტის დამზადების მეთოდების აღწერა

რძე ჩაიკვეთება 30-35° ტემპერატურაზე. წარმოქმნილ დელამოს ჭრიან, მეორედ აცხელებენ 34-37° ტემპერატურაზე. აცილებენ შრატის 70-80%-ს, ყველის მარცვლებს ფრთხილად აერთგვაროვნებენ და ტოვებენ მოსამწიფებლად 140-150°T-მდე.

 

მომწიფებულ ყველს ჭრიან თხელ ფენებად ათავსებენ 75-80° ტემპერატურამდე გაცხელებულ წყალში. ურევენ, სანამ არ მიიღებენ ერთგვაროვან წელვად ცომისებრ მასას, ამოაქვთ სითხიდან. მასას ჭრიან საჭირო ზომებად, საგულდაგულოდ აგუნდავებენ საჭირო ფორმის მისაღებად, ათავსებენ ყალიბებში, აგრილებენ და დაყალიბებულ სულგუნს აწყობენ მარილწყალში, რომლის კონცეტრაციაა 17‑19%, ტემპერატურა _  8-12°C, 24 საათის შემდეგ დასაშვებია ყველის რეალიზაცია.

 

მზა „მეგრული სულგუნი“ შეიძლება შეიბოლოს საბოლავ კამერებში. ამ შემთხვევაში მივიღებთ „შებოლილ მეგრულ სულგუნს“.

 

მზა პროდუქტის ეტიკეტირების განსაკუთრებული მოთხოვნები

დასახელება „მეგრული სულგუნი“ ყველის შეფუთვაზე, ასევე მის თანმხლებ დოკუმენტებში და სარეკლამო მასალებში უცხო ენებზე დაიტანება შემდეგნაირად:

ლათინური შრიფტით:  MEGRULI SULGUNI

რუსული შრიფტით:  МЕГРУЛИ Сулгуни

 

დასახელებას შესაბამის შემთხვევებში შეიძლება დაემატოს ტერმინი „შებოლილი“ („копчённый“  _  რუს., „smoked“ _  ინგლ.), თუ ის აკმაყოფილებს წინამდებარე ინსტრუქციის მოთხოვნებს.

 

წარმოების მაკონტროლებელი ორგანო:  საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.

 

პროდუქტის განსაკუთრებული ხარისხისა და/ან რეპუტაციის კავშირი გეოგრაფიულ ადგილთან

 

სამეგრელოში მესაქონლეობის ერთ-ერთ მთავარ პროდუქტს რძე წარმოადგენდა. მისგან მზადდებოდა სხვადასხვა ნაწარმი ხალხში გავრცელებული ისეთი წესების მიხედვით, რომლის საშუალებითაც უზრუნველყოფდნენ ამ ნაწარმის მაღალ ხარისხს და მისი გამოყენების მაქსიმალურ ეფექტს[1].

სამეგრელოში რძის და რძის ნაწარმის გადამუშავება უძველესი და საყოველთაოდ გავრცელებული ფორმა იყო. რძის პროდუქტებიდან სამეგრელოსათვის ცნობილია[2],[3],[4] მეგრული სულგუნი, რომლის დამზადება უძველესი დროიდან არის ცნობილი, ჯერ კიდევ კოლხთა სამეფოდან3. სულგუნის დამზადების ტექნოლოგია დღესაც იგივე რჩება, რაც გამოიყენებოდა რამოდენიმე საუკუნის წინათ1.

ხალხის გამოცდილებით სასულგუნე ყველი ორჯერ იხარშება1, რაც განასხვავებს მეგრულ სულგუნს სხვა სულგუნების კეთების ტექნოლოგიისაგან, კერძოდ, ყველი გამოდის ნაკლებ ცხიმიანი. დამარილებისას მარილს ღებულობს ზომიერად, სულგუნი ფენოვანი _ ფურცლოვანი გამოდის და მისი ხარისხი ამით ფასდება.

სამეგრელოში1 გადაზელილი ყველიდან დღემდე ამზადებენ დაწნულ სულგუნს, აკეთებენ პატარ-პატარა ფრინველებისა და ცხოველების გამოსახულებას მიცვალებულის სულების მოსახსენი­ებლად. ყველის ასეთი სახის გამოსახულებებით დამზადება სამეგრელოში უძველესი დროიდან ყოფილა ცნობილი.

მეგრული სულგუნის დასამზადებლად გამოიყენება კამეჩის, ძროხის და თხის რძე ან მათი ნარევი.

საქართველოში XIX საუკუნის მეორე ნახევრიდან მეგრული სულგუნი ცნობილი იყო ამიერკავკასიის თითქმის ყველა მნიშვნელოვანი ქალაქების ბაზრებში და კარგად საღდებოდა ხოლმე. 1890 წლიდან იგი გაჰქონდათ უცხოეთში[5] ფოთის ნავსადგურიდან.

მეგრული სულგუნი მზადდება ძირითადად საძოვარზე ყოფნის პერიოდში, რომელიც იმყოფება ზღვის დონიდან 100-1500 მეტრ სიმაღლეზე. საძოვარი გამოირჩევა მრავალფეროვანი ბალახნარის შემადგენლობით. ძირითადად გავრცელებულია იონჯა, წითელი სამყურა, მწყერისფეხა, თეთრი ნამიკრეფია და სხვა. ბალახნარი გამოირჩევა მაღალი ყუათიანობით, აქ წარმოებული რძე კი სასიამოვნო გემოთი და არომატით, რაც მეგრულ სულგუნს აძლევს განუმეორებელ პიკანტურ გემოს.
_____________________________________

 


 

 

რეგისტრაციის 10

რეგისტრაციის თარიღი: 24.01.2012

განაცხადის  1579/07

განაცხადის შეტანის თარიღი: 06.09.2011

გეოგრაფიული აღნიშვნა:  სულგუნი

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია  კლასი  29 _ ყველი

 

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი: 

საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159  თბილისი (GE)

 

მზა პროდუქტისა და ნედლეულის დახასიათება:

,,სულგუნიმზადდება ძროხის, კამეჩის, თხის რძისაგან ან მათი ნარევისაგან.

 

ფორმა:  დაბალი ცილინდრის ფორმის ყველი, ქერქის გარეშე. დიამეტრი _  15-20სმ; სიმაღლე _   2,5-3,5სმ;  მასა _   0,5-1,5 კგ. გამონაკლისის სახით დასაშვებია პარამეტრებიდან გადახრა.

 

ორგანოლეპტიკა:

სუნი – სასიამოვნო, დამახასიათებელი ამ ტიპის ყველისათვის.

 

გემო _ სუფთა, დამახასიათებელი რძემჟავური, ზომიერად მარილიანი, მკვრივი, ელასტიკური, ფენოვანი. მთელი მასა თანაბარი ფერისაა – თეთრიდან მოყვითალომდე. ნასვრეტების გარეშე, დასაშვებია სიცარიელე ფენებს შორის.

 

 

„შებოლილი სულგუნი“

 

ფორმა: იგივე

 

ორგანოლეპტიკა:  

ზომიერად მარილიანი, შებოლილი პროდუქტის დამახასიათებელი არომატითა და სურნელით. ყველის კონსისტენცია მაგარია, არაფხვნადი, რამდენადმე ელასტიკური. მოყვითალო შეფერილობის, ქერქი ოქროსფერ-მოყავისფრო.

 

დასაშვებია ნახვრეტი ყველის ცენტრში.

 

შედგენილობა

რძე, რომლითაც მზადდება ყველი „სულგუნი“  უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

 

რძის

წარმომავლობა

ხვედრითი წონა არანაკლებ

უცხიმო მშრალი ნივთიერების შემცველობა (%) არანაკლებ

ცხიმიანობა (%) არანაკლებ

მჟავიანობა

არაუმეტეს (°T)

ძროხის

1,027

8,1

3,2

23

კამეჩის

1,034

10,5

6,5

25

თხის

1,030

8,3

3,6

23

ნარევი

1,030

9,3

4,2

24

 

ყველი „სულგუნი“ უნდა  აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:  

ტენიანობა _არაუმეტეს  50%

ცხიმიანობა მშრალ ნივთიერებაში _არანაკლებ  45%

მარილის შემცველობა _1-5%

 

ყველი „შებოლილი სულგუნი“ უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

ტენიანობა _ არაუმეტეს  40%

ცხიმიანობა მშრალ ნივთიერებაში _არანაკლებ  52%

მარილის შემცველობა _  3-5%

წარმოების გეოგრაფიული არეალი

სულგუნის დასამზადებლად საჭირო ნედლეულის გადამუშავება და ყველის წარმოება ხორციელდება საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე.

 

პროდუქტის დამზადების მეთოდების აღწერა

რძე ჩაიკვეთება  30-35° ტემპერატურაზე. წარმოქმნილ დელამოს ჭრიან, მეორედ აცხელებენ  34-37° ტემპერატურაზე. აცილებენ შრატის 70-80%-ს, ყველის მარცვლებს ფრთხილად აერთგვაროვნებენ და ტოვებენ მოსამწიფებლად 140-150°T-მდე.

 

მომწიფებულ ყველს ჭრიან თხელ ფენებად, ათავსებენ 75-80° ტემპერატურამდე გაცხელებულ წყალში. ურევენ, სანამ არ მიიღებენ ერთგვაროვან წელვად ცომისებრ მასას, ამოაქვთ სითხიდან. მასას ჭრიან საჭირო ზომებად, საგულდაგულოდ აგუნდავებენ საჭირო ფორმის მისაღებად, ათავსებენ ყალიბებში, აგრილებენ და დაყალიბებულ სულგუნს აწყობენ მარილწყალში, რომლის კონცეტრაციაა 17‑19%, ტემპერატურა – 8-12°C. 24 საათის შემდეგ დასაშვებია ყველის რეალიზაცია.

 

მზა სულგუნი შეიძლება შეიბოლოს საბოლავ კამერებში. ამ შემთხვევაში ვიღებთ „შებოლილ სულგუნს“.

 

მზა პროდუქტის ეტიკეტირების განსაკუთრებული მოთხოვნები

დასახელება „სულგუნი“ ყველის შეფუთვაზე, ასევე მის თანმხლებ დოკუმენტებში და სარეკლამო მასალებში უცხო ენებზე დაიტანება შემდეგნაირად:

ლათინური შრიფტით:  SULGUNI

რუსული შრიფტით:  Сулгуни

 

დასახელებას შესაბამის შემთხვევებში შეიძლება დაემატოს ტერმინი „შებოლილი“ („копчённый“ _  რუს.,  „smoked“ _  ინგლ.),თუ ის აკმაყოფილებს წინამდებარე ინსტრუქციის მოთხოვნებს.

 

წარმოების მაკონტროლებელი ორგანო:  საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.

 

პროდუქტის განსაკუთრებული ხარისხისა და/ან რეპუტაციის კავშირი გეოგრაფიულ ადგილთან

სულგუნი მზადდება საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე.
ე. ნაკაშიძის ცნობით[1], ლეჩხუმში, რაჭაში და ზემო იმერეთში სულგუნი გვარჯილის სახით არის ცნობილი.

ნ. თოფურიას ცნობით[2] გურიაში მეგრული ყველი ცნობილია გადაზელილის სახით.
ვ. შამილაძის[3] გადმოცემით აჭარული გორჯოლო ე. ნაკაშიძის ცნობით იგივე სულგუნი უნდა იყოს.

როგორც ა. კალანტარი[4] აღნიშნავს სულგუნი გურიაში, აფხაზეთში, იმერეთში, ქობულეთში და სხვაგან მეგრულ მეჯოგე-მესაქონლეთა შეტანილი უნდა იყოს.
ნ. ლიპატოვის, ზ. ცქიტიშვილის[5] გადმოცემით სულგუნის დასამზადებლად გამოიყენება პასტერიზებული ძროხის, კამეჩის და თხის რძე ან მათი ნარევი.

ა. ხარაზიშვილის[6] ცნობით ყველი სულგუნი ერთ-ერთი პოპულარული ყველია საქართველოში, რომელსაც ფართო მომხმარებელი ჰყავს.

საზაფხულო საძოვრებზე წარმოებული რძიდან საუკეთესო ხარისხის სულგუნი მიიღება, რაც განპირობებულია საძოვრების ნაირბალახოვანი მცენარეთა ბოტანიკური შემადგენლობით.
 

_____________________________________

 


 

 

რეგისტრაციის 11

რეგისტრაციის თარიღი: 24.01.2012

განაცხადის 1580/07

განაცხადის შეტანის თარიღი: 06.09.2011

გეოგრაფიული აღნიშვნა: სვანური სულგუნი

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია  კლასი  29 _ ყველი

 

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი

საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159  თბილისი (GE)

 

მზა პროდუქტისა და ნედლეულის დახასიათება:

სვანური სულგუნი მზადდება ძროხის და/ან თხის რძისაგან ან მათი ნარევისაგან.

 

ფორმა: უფორმო კვერეული. მასა 2-6კილოგრამი.

 

ორგანოლეპტიკა:

ახალ სვანურ სულგუნს ახასიათებს რძემჟავური გემო, დავარგებულს – მომლაშო სპეციფიკური, რომელიც ახასიათებს ყველის მასის დამუშავებისას მდნარ ყველს. ცომი მკვრივია, ელასტიკური, ფენოვანი. ფერი თანაბარი თეთრიდან მოყვითალომდე. ნასვრეტების გარეშე. დასაშვებია სიცარიელე ფენებს შორის. გამოირჩევა ალპური ზონისთვის დამახასიათებელი სასიამოვნო არომატით. დასაშვებია ზედაპირზე თხელი ფენის მცირე აქერცვლა.

 

 

შებოლილი სვანური სულგუნი

 

ფორმა: იგივე

 

ორგანოლეპტიკა:

ზომიერად მარილიანი, შებოლილი პროდუქტის დამახასიათებელი არომატითა და სურნელით. ყველის კონსისტენცია – მაგარი, არა ფხვნადი, რამდენადმე ელასტიკური. ცომი მოყვითალო შეფერილობის, ქერქი ოქროსფერ-მოყავისფრო.

 

შედგენილობა:

რძე, რომლითაც მზადდება „სვანური სულგუნი“ უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

 

რძის

წარმომავლობა

ხვედრითი წონა არანაკლებ

უცხიმო მშრალი ნივთიერების შემცველობა (%) არანაკლებ

ცხიმიანობა (%) არანაკლებ

მჟავიანობა

არაუმეტეს (°T)

ძროხის

1,027

8,1

3,6

23

თხის

1,030

8,3

3,6

23

ნარევი

1,030

9,3

4,2

24

 

ყველი „სვანური სულგუნი“ უნდა  აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:  

ტენიანობა _არაუმეტეს  50%

ცხიმიანობა მშრალ ნივთიერებაში _არანაკლებ  45%

მარილის შემცველობა _1-5%

 

ყველი „შებოლილი სვანური სულგუნი“ უნდა  აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:  

ტენიანობა – არაუმეტეს  40%

ცხიმიანობა მშრალ ნივთიერებაში – არანაკლებ  52%

მარილის შემცველობა – 3-5%

 

წარმოების გეოგრაფიული არეალი

სვანური სულგუნის დასამზადებლად საჭირო რძის მიღება, გადამუშავება და ყველის წარმოება ხორციელდება სვანეთის რეგიონში მდებარე ლენტეხისა და მესტიის მუნიციპალიტეტებში, სადაც ნოყიერი და მრავალფეროვანი მცენარეული საფარია.

 

პროდუქტის დამზადების მეთოდების აღწერა

რძე ჩაიკვეთება  30-35° ტემპერატურაზე. წარმოქმნილ დელამოს ჭრიან, მეორედ აცხელებენ  34-37° ტემპერატურაზე. აცილებენ შრატის 70-80%-ს, ყველის მარცვლებს ფრთხილად აერთგვაროვნებენ და ტოვებენ მოსამწიფებლად 140-150°T-მდე.

 

მომწიფებულ ყველს ჭრიან თხელ ფენებად, ათავსებენ 75-80° ტემპერატურამდე გაცხელებულ წყალში. ურევენ, სანამ არ მიიღებენ ერთგვაროვან, წელვად ცომისებრ მასას, ამოაქვთ სითხიდან. მასას ჭრიან საჭირო ზომებად, საგულდაგულოდ აგუნდავებენ, ათავსებენ ყალიბებში, აგრილებენ და სვანურ სულგუნს აწყობენ მარილწყალში, რომლის კონცეტრაციაა 17‑19%, ტემპერატურა – 8-12°C, 24 საათის შემდეგ დასაშვებია ყველის რეალიზაცია.

 

მზა ,,სვანური სულგუნი“ შეიძლება შეიბოლოს სპეციალურ კამერებში. ამ შემთხვევაში მივიღებთ „შებოლილ სვანურ სულგუნს“.

 

მზა პროდუქტის ეტიკეტირების განსაკუთრებული მოთხოვნები

დასახელება „სვანური სულგუნი“ ყველის შეფუთვაზე, ასევე მის თანმხლებ დოკუმენტებში და სარეკლამო მასალებში უცხო ენებზე დაიტანება შემდეგნაირად:

ლათინური შრიფტით:  SVANURI SULGUNI

რუსული შრიფტით:  сванури Сулгуни

 

წარმოების მაკონტროლებელი ორგანო: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.

 

პროდუქტის განსაკუთრებული ხარისხისა და/ან რეპუტაციის კავშირი გეოგრაფიულ ადგილთან

 

ი. ჯავახიშვილი[1], ნ. თოფურია[2], ვ. შამილაძე[3], ს. კვიციანი[4] და სხვა მეცნიერები სვანეთში მესაქონლეობის პროდუქტების შესწავლის დროს აღნიშნავდნენ, რომ სვანეთში რძის პროდუქტების დამზადების მრავალსაუკუნიანი, ხანგრძლივი ტრადიციები არსებობს.

სვანეთში, უძველესი დროიდან დღემდე ცნობილია სვანური სულგუნის დამზადების რამდენიმე ხერხი `და ამზადებდნენ გაუმდნარ სულგუნს _ უჰნა სგლგინ და გამდნარი _ სგლგინ. Qქვემო სვანეთში, ჩუბე ხევსა და ლახამულაში ცნობილია სულგუნის დამზადების სხვა ხერხიც”.

საპატიო სტუმრისათვის მისართმევად ძალიან მიღებულია ახალი გაკეთებული ლგჯმარე (სულგუნი)1 და ლუსდუგ ლგჯმარე (დაწნული სულგუნი).

დაწნულ სულგუნს აკეთებენ აგრეთვე მიცვალებულის სულის მოსახსენიებლად – საკურთხად. დაწნული სულგუნი რომ გაკეთებულიყო, ყველის გადასაზელად წყლის მეტი გაცხელება და მეტი დაზელვა იყო საჭირო. მერე დაწნავენ, ან კიდევ ჩიტების, პატარა თხის სახეს მისცემენ ხოლმე და გაახმობენ, მაგრამ დიდხანს არ ინახავენ[5]. საყურადღებოა, რომ ყველის ასეთი გამოსახულებებით დამზადება უძველეს დროშიც ყოფილა ცნობილი.

სვანეთში სულგუნი ძირითადათ საზაფხულო საძოვარზე მზადდებოდა, ზღვის დონიდან 1000-3200 მეტრ სიმაღლეზე. საზაფხულო საძოვრები გამოირჩევა ჭამადი მცენარეულობის მრავალფეროვნებით, აქ წარმოებული რძე დამზადებულ პროდუქტს აძლევს განუმეორებელ სურნელსა და გემოს.
 

 

_____________________________________

 

 


 

რეგისტრაციის 12

რეგისტრაციის თარიღი: 24.01.2012

განაცხადის 1581/07

განაცხადის შეტანის თარიღი: 06.09.2011

გეოგრაფიული აღნიშვნა:  კობი

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია:  კლასი  29 _ ყველი

 

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159  თბილისი (GE)

 

მზა პროდუქტისა და ნედლეულის დახასიათება

ყველი „კობი“ მზადდება მოხდილი ან ნაწილობრივ მოხდილი ძროხის რძისაგან, რომელსაც დამატებული აქვს ცხვრის რძე.

 

ფორმა: დაბალი ცილინდრის ფორმის ყველი, ოდნავ გაწეული გვერდებით. ჰორიზონტალური ზედაპირი დამრგვალებული,ქერქის გარეშე. სიმაღლე _10-14 სმ; დიამეტრი _24-28 სმ; მასა _4,5-8 კგ.

 

ორგანოლეპტიკა:

მარილწყლოვანი ყველისათვის დამახასიათებელი, პიკანტური, ოდნავ მოცხარო, საშუალოდ მარილიანი.

კონსისტენცია _ერთგვაროვანი, ელასტიკური.

 

შედგენილობა:

რძე, რომლითაც მზადდება ყველი „კობი“, უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

 

რძის

წარმომავლობა

ხვედრითი წონა არანაკლებ

უცხიმო მშრალი ნივთიერების შემცველობა (%) არანაკლებ

ცხიმიანობა (%) არანაკლებ

მჟავიანობა

არაუმეტეს (°T)

ძროხის

1,030

8,1

1,0

20

ცხვრის

1,034

11,5

6,2

26

ნარევი

1,032

9,8

3,1

23

 

ყველი „კობი უნდა  აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:  

ტენიანობა _არაუმეტეს  50%

ცხიმიანობა მშრალ ნივთიერებაში _არანაკლებ  46-48%

მარილის შემცველობა _4-7%

 

წარმოების გეოგრაფიული არეალი

„კობის“ დასამზადებლად საჭირო რძის მიღება, გადამუშავება და ყველის წარმოება ხორციელდება სტეფანწმინდის მუნიციპალიტეტის ფარგლებში.

 

პროდუქტის დამზადების მეთოდების აღწერა

ჩაკვეთის ტემპერატურაა 32-34°С, ხანგრძლივობა _  30-40 წუთი. შემდეგ ხდება დელამოს დაჭრა-დაქუცმაცება, მარცვლის დაყენება და მეორედ გაცხელება 35-37°C-მდე. მარცვლის გაშრობის შემდეგ ყველი ამოაქვთ პარკებში, აჩერებენ 3-5 წუთს შრატის მოცილებამდე, შემდეგ პარკებს აწყობენ ყალიბებში. ყველის ფორმირება გრძელდება 6-8 საათს, ამ პერიოდში ხდება ყველის რამდენჯერმე გადაბრუნება. ყველს მშრალად ამარილებენ  15-20 დღე ლორწოს გაჩენამდე.  წარმოქმნილ ლორწოს  გარეცხვით აცილებენ და ყველს დებენ მარილწყალში, რომლის კონცენტრაცია 16-18%-ია და ინახავენ არანაკლებ 2 თვის განმავლობაში.

 

მზა პროდუქტის ეტიკეტირების განსაკუთრებული მოთხოვნები

დასახელება „კობი“ ყველის შეფუთვაზე, ასევე მის თანმხლებ დოკუმენტებში და სარეკლამო მასალებში უცხო ენებზე დაიტანება შემდეგნაირად:

ლათინური შრიფტით:  KOBI

რუსული შრიფტით:  коби

 

წარმოების მაკონტროლებელი ორგანო:  საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.

 

პროდუქტის განსაკუთრებული ხარისხისა და/ან რეპუტაციის კავშირი გეოგრაფიულ ადგილთან

 

ა. კალანტარის[1] გადმოცემით, კობის ყველი ერთ-ერთი საუკეთესო ყველია ამიერკავკასიაში თავისი საგემოვნო თვისებებით გუდის ყველის შემდეგ. ყველი მზადდება როგორც ძროხის მოუხდელი რძიდან, ისე ცხვრის რძიდან. დაბლობ ზონაში ამზადებენ ძროხის რძიდან, მთაში კი ცხვრის რძიდან.

ი. ჯავახიშვილის[2] მონაცემებით კობის ყველს ამზადებს ყაზბეგის რაიონის, ხევის (თრუსოს ხეობა) სოფლების მოსახლეობა.

დ. შადინოვი[3] თავის ნაშრომში აღნიშნავს, რომ კობის ყველს, რომელიც ძირითადად მზადდება მთის საძოვრებზე ზაფხულის პერიოდში, ჰყავს ფართო მომხმარებელი და ბაზარზე მყარი მდგომარეობა უჭირავს.

კობის ყველი, რომელიც მზადდება მთის, ალპურ და სუბალპურ საძოვრებზე, საძოვრის ნაირბალახოვანი ბოტანიკური შემადგენლობა განუმეორებელ გემოს და არომატს სძენს ყველს.

კობის ყველი თავისი დამზადების და მომწიფების ტექნოლოგიით განირჩევა სხვა დანარჩენი წათხის ყველების მომზადების და მომწიფების ტექნოლოგიისგან, რაც გამოარჩევს ყველს თავისებური დამახასიათებელი გემოთი და არომატით. იგი მზადდება ცხიმიანი, ნახევრად­ცხიმიანი და უცხიმო.


_____________________________________

 

 


 

რეგისტრაციის 13

რეგისტრაციის თარიღი: 24.01.2012

განაცხადის 1582/07

განაცხადის შეტანის თარიღი: 06.09.2011

გეოგრაფიული აღნიშვნა:  გუდა

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია  კლასი  29 _ ყველი

 

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159  თბილისი (GE)

 

მზა პროდუქტისა და ნედლეულის დახასიათება

გუდა მზადდება ძროხისა და ცხვრის რძისაგან ან მათი ნარევისაგან. ნარევს შეიძლება დაემატოს თხის რძეც. ყველის მომწიფება ხორციელდება ცხვრის, თხის ან ხბოს ტყავისაგან დამზადებულ გუდაში (გაკრეჭილი ბეწვით შიგნითა მხრიდან).

 

ფორმა: ცილინდრული. ზედაპირი თანაბარი, მაგრამ არა გლუვი, ქერქის გარეშე. მასა _ 4-8 კილოგრამ.

 

ორგანოლეპტიკა:

ყველის ფერი _ თეთრიდან ოდნავ მოყვითალომდე, უფრო ინტენსიურად შეფერილი შუაგულში. ვერტიკალურ ჭრილში ყველს აქვს მთელ მასაში თანაბრად განაწილებული 0,3-0,5 სმ დიამეტრის ნასვრეტები. შესაძლებელია ვერტიკალზე გაჭრის დროს  ყველის თვალი იცრემლებოდეს და მოწვე­თავდეს ცხიმის ნაღვენთები.

 

სუნი _ სპეციფიკური, უცხო სუნის გარეშე.

 

გემო _ მსუბუქად ცხარე- მომჟავო, პიკანტური, ზომიერად მარილიანი.

 

შედგენილობა:

რძე, რომლითაც მზადდება ყველი „გუდა“, უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

 

რძის

წარმომავლობა

ხვედრითი წონა არანაკლებ

უცხიმო მშრალი ნივთიერების შემცველობა (%) არანაკლებ

ცხიმიანობა (%) არანაკლებ

მჟავიანობა

არაუმეტეს (°T)

ძროხის

1,027

8,1

3,6

20

ცხვრის

1,034

11,5

6,2

26

ნარევი

1,030

9,5

4,2

23

 

ყველი „გუდა“ უნდა  აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:  

ტენიანობა _ არაუმეტეს  50%

ცხიმიანობა მშრალ ნივთიერებაში _არანაკლებ  50%

მარილის შემცველობა _4-7%

 

წარმოების გეოგრაფიული არეალი

„გუდა“-ს დასამზადებლად საჭირო რძის მიღება, გადამუშავება და ყველის წარმოება ხორციელდება აღმოსავლეთ საქართველოს კახეთის, ქვემო ქართლის, სამცხე-ჯავახეთისა და მცხეთა-მთიანეთის რეგიონებში.

 

პროდუქტის დამზადების მეთოდების აღწერა

„გუდა“ ყველის დამზადებისას რძეს ჩაკვეთავენ 35-37° ტემპერატურაზე, მიღებულ დელამოს დაჭრიან. საჭიროების შემთხვევაში მეორედ აცხელებენ 36-38° ტემპერატურაზე და შემდეგ ხდება მარცვლის დაყენება, ზედმეტი შრატის მოცილება და ყველის მასის მოწურვა ნაჭრის ტომსიკებში. შემდეგ დებენ გუდაში, ამარილებენ და აჩერებენ მოსამწიფებლად. მომწიფების პერიოდი გრძელდება მინიმუმ 60 დღის განმავლობაში.

 

მზა პროდუქტის ეტიკეტირების განსაკუთრებული მოთხოვნები

დასახელება „გუდა“ ყველის შეფუთვაზე, ასევე მის თანმხლებ დოკუმენტებში და სარეკლამო მასალებში უცხო ენებზე დაიტანება შემდეგნაირად:

ლათინური შრიფტით:  GUDA

რუსული შრიფტით:  гуда

 

წარმოების მაკონტროლებელი ორგანო: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.

 

პროდუქტის განსაკუთრებული ხარისხისა და/ან რეპუტაციის კავშირი გეოგრაფიულ ადგილთან

 

აღმოსავლეთ საქართველოში გუდის ყველის დამზადების ტექნოლოგია რეგიონების მიხედვით უმნიშვნელოდ განსხვავდება.

ი. ჯავახიშვილის2 მონაცემებით, ქიზიყელები ცხვრის რძიდან გუდის ყველს ამზადებენ. ყველი რომ თვლიანი გამოსულიყო, ერთ დღეღამეს ახლად ამოყვანილ ყველს ათავსებდნენ მიწის ორმოში, სადაც ჩაფენილი იყო ახლადმოთიბული ბალახი. თუშეთში ახლად ამოყვანილ ყველს მაღლიდან ნაბადს ახურავენ, რომ არ გაცივდეს. ყველს მრგვალ ფორმას აძლევენ და პარკში გასაწურად ტოვებენ ორი საათის განმავლობაში. შემდეგ იდება გუდაში და დააყრიან ორ მუჭა დაფხვნილ მარილს.

მთიულეთში გაწურულ ყველს გუდაში ჩადებდნენ, უმზეურ წყალს დაასხამდნენ და მარილს დააყრიდნენ. გუდას თავს მოუკრავდნენ, ხანდახან დააჭანჭყარებდნენ, რომ მარილი ყველგან გამჯდარიყო[6].

გუდის ყველი მზადდება სუბალპურ და ალპურ საძოვრებზე, რომელიც მდიდარია ბალახნარის მრავალფეროვანი შემადგენლობით, რომლებიც იძლევიან კარგი ხარისხის საკვებს და წარმო­ადგენენ ნოყიერ იალაღებს. აქ დამზადებული გუდის ყველი გამოირჩევა სპეციფიკური სუნით, გემო­თი და პოპულარულია ადგილობრივ მოსახლეობაში.
 

____________________________________

 


 

რეგისტრაციის 14

რეგისტრაციის თარიღი: 24.01.2012

განაცხადის 1583/07

განაცხადის შეტანის თარიღი: 06.09.2011

გეოგრაფიული აღნიშვნა:  თუშური გუდა

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია  კლასი  29 _ ცხვრის ყველი

 

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159  თბილისი (GE)

 

მზა პროდუქტისა და ნედლეულის დახასიათება

„თუშური გუდა“ ცხვრის რძისგან დამზადებული ყველია, რომელიც ცხვრის, თხის ან ხბოს ტყავისაგან დამზადებულ გუდაში მწიფდება (გაკრეჭილი ბეწვით შიგნითა მხრიდან).

 

ფორმა: ცილინდრული. ზედაპირი თანაბარი, მაგრამ არა გლუვი, ქერქის გარეშე. მასა _  4-8 კილოგრამ.

 

ორგანოლეპტიკა:

ყველის ფერი თეთრი-მორუხოა, შუაგულში ოდნავ მოყვითალოდ შეფერილი. კონსისტენცია _ ერთ­გვა­როვანი, მკვრივი, ელასტიკური. ვერტიკალურ ჭრილში ყველს აქვს მთელ მასაში მიმოფანტული სხვადასხვა ფორმისა და ზომის ნასვრეტები. შესაძლებელია ვერტიკალზე გაჭრის დროს  ყველის თვალი იცრემლებოდეს და მოწვეთავდეს ცხიმის ნაღვენთები.

 

სუნი _ სპეციფიკური, დამახასიათებელი.

 

გემო _ ცხარე სპეციფიკური, ზომიერად მარილიანი, პიკანტური და სასიამოვნო.

 

შედგენილობა:

რძე, რომლითაც მზადდება ყველი „თუშურ გუდა“, უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

 

რძის

წარმომავლობა

ხვედრითი წონა არანაკლებ

უცხიმო მშრალი ნივთიერების შემცველობა (%) არანაკლებ

ცხიმიანობა (%) არანაკლებ

მჟავიანობა

არაუმეტეს (°T)

ცხვრის

1,034

11,5

6,2

26

 

ყველი „თუშური გუდა“ უნდა  აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:  

ტენიანობა _არაუმეტეს  48%

ცხიმიანობა მშრალ ნივთიერებაში _არანაკლებ  50%

მარილის შემცველობა  _ 5-7%

 

წარმოების გეოგრაფიული არეალი

„თუშური გუდის“ ყველის დასამზადებლად საჭირო რძეს მიიღებენ, გადაამუშავებენ და ყველს ამზადებენ თუშეთის მხარეში.

 

პროდუქტის დამზადების მეთოდების აღწერა

„თუშური გუდის“ ყველის დამზადებისას რძეს ჩაკვეთავენ 35-37° ტემპერატურაზე, მიღებულ დელამოს დაჭრიან. საჭიროების შემთხვევაში მეორედ აცხელებენ 36-38° ტემპერატურაზე და შემდეგ ხდება მარცვლის დაყენება, ზედმეტი შრატის მოცილება და ყველის მასის მოწურვა ნაჭრის ტომსიკებში. შემდეგ დებენ გუდაში, ამარილებენ და აჩერებენ მოსამწიფებლად. მომწიფების პერიოდი გრძელდება მინიმუმ 60 დღის განმავლობაში.

 

 

მზა პროდუქტის ეტიკეტირების განსაკუთრებული მოთხოვნები

დასახელება „თუშური გუდა“ ყველის შეფუთვაზე, ასევე მის თანმხლებ დოკუმენტებში და სარეკლამო მასალებში უცხო ენებზე დაიტანება შემდეგნაირად:

ლათინური შრიფტით:  TUSHURI GUDA

რუსული შრიფტით:  тУШУРИ гуда

 

წარმოების მაკონტროლებელი ორგანო: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.

 

პროდუქტის განსაკუთრებული ხარისხისა და/ან რეპუტაციის კავშირი გეოგრაფიულ ადგილთან

 

ა. საფაროვის[7] მონაცემებით, თუშური გუდის ყველი არა მარტო ამიერკავკასიის დიდი ქალაქების ბაზრებზე იყიდებოდა, არამედ რუსეთის დიდი ქალაქების ბაზრებზეც გაჰქონდათ გასაყიდად.

ზ. დილანიანის[8] მონაცემებით თუშური გუდის ყველის მომწიფებისას, ყველის ცხიმის ნაწილობრივი ლიპოლიზის პროცესი მიმდინარეობს, რაც ყველს აძლევს თავისებურ მოცხარო გემოსა და არომატს.

თუშური გუდა მთელ კავკასიაში ცნობილია, როგორც საუკეთესო ხარისხის ყველი, რომლის ცხიმიანობა შვეიცარიულზე მაღლა დგას. თუშურ გუდაში ცხიმი 35,88% შეადგენს[9].

თუშური გუდის ყველი მზადდება სუბალპურ და ალპურ საზაფხულო საძოვრებზე (ივნის-აგვისტოს თვეს), რომლებიც გამოირჩევიან მრავალფეროვანი ბალახნარის შემადგენლობით (თივაქასრა, სათითურა, სამყურას სახეები, კურდღლის ფრჩხილა[10] და სხვა), ალპურ საძოვარზე დამზადებული თუშური გუდის ყველი გამოირჩევა განუმეორებელი არომატითა და გემოთი.
 

_____________________________________

 

 

 

რეგისტრაციის № 15

რეგისტრაციის თარიღი: 2012 01 24

განაცხადის 1584/07

განაცხადის შეტანის თარიღი: 2011 09 06

გეოგრაფიული აღნიშვნა: იმერული ყველი

 

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია

კლასი 29 <="" font="" _=""><="" font="" _=""> ყველი

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო,

მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159 თბილისი<="">

მზა პროდუქტისა და ნედლეულის დახასიათება:

,,,იმერული ყველი მზადდება ძროხის რძისაგან, რომელსაც შესაძლებელია 20%-მდე შეერიოს

კამეჩის ან თხის რძე.

ფორმა:

- მომრგვალებულკიდეებიანი, დაბალი ცილინდრი. ქერქის გარეშე. სიმაღლე _ 3-5სმ; დიამეტრი _ 14-

  -17სმ; მასა _ 0,5-1,5 კგ.

- ძელის ფორმის, სიმაღლე _ 6-7სმ; სიგრძე _ 18-20სმ; სიგანე _ 8-10სმ.

ორგანოლეპტიკა:

ზედაპირი გლუვი, შესაძლებელია ყალიბის კვალით. ფერი თეთრიდან ღია მოყვითალომდე მთელ

მასაში.

ყველის მასა ერთგვაროვანია, მჭიდრო და მკვრივი, თეთრიდან ღია მოყვითალომდე. შეიძლება

ჰქონდეს სხვადასხვა ფორმის ნასვრეტები. ვერტიკალურ ჭრილზე აქვს მრგვალი, ოვალური და

კუთხოვანი ნასვრეტები. თუმცა შესაძლებელია ნასვრეტების უქონლობაც.

იმერულ ყველს ახასიათებს სუფთა რძემჟავური სუნი და გემო. ცხვრის, კამეჩის ან თხის რძის

შერევის შემთხვევაში შესაბამისი რძის დამახასიათებელი სპეციფიკური სუნი და გემო. ზომიერად

მარილიანი. კონსისტენცია _ ოდნავ რბილი, ელასტიკური.

შედგენილობა:

რძე, რომლითაც მზადდება იმერული ყველი უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

<="">

რძის

წარმომავლობა

ხვედრითი წონა

არანაკლებ

 

უცხიმო მშრალი

ნივთიერების

შემცველობა (%)

არანაკლებ

 

ცხიმიანობა (%)

არანაკლებ

 

მჟავიანობა

არაუმეტეს (°T)

 

 

ძროხის

1,027 8,1

3,6

20
ნარევი 1,030 9,0 4,2 21

                                                 

 

„„იმერული ყველი უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

ტენიანობა _ არაუმეტეს 52%

ცხიმიანობა მშრალ ნივთიერებაში _ არანაკლებ 45%

მარილის შემცველობა _

AXALI

AXALI

წარმოების გეოგრაფიული არეალი

„2">„იმერული ყველის დასამზადებლად საჭირო რძის მიღება, გადამუშავება და ყველის წარმოება

ხორციელდება იმერეთის რეგიონში

მიუხედავად ამისა, 2021 წლის 1 იანვრამდე დასაშვებია დასახელება იმერული ყველი ეწოდოს

საქართველოს სხვა რეგიონებში მსგავსი მეთოდით ნაწარმოებ ყველსაც. 2021 წლის 1 იანვრიდან

იმერეთის რეგიონის ფარგლებს გარეთ წარმოებულ ყველს შეიძლება ეწოდოს მხოლოდ ახალი

ყველი ან/და ჭყინტი ყველი ან რაიმე სხვა სახელი

 

პროდუქტის დამზადების მეთოდების აღწერა

იმერული ყველის დამზადების დროს რძე ჩაიკვეთება 32-34° C C ტემპერატურაზე. ნადედის გაჭრისას

მიიღება 10-15 მილიმეტრი სიდიდის კუბები. მარცვლის ამორევა ხდება 20-25 წუთის განმავლობაში,

შემდეგ აცილებენ დაახლოებით შრატის 30%-%- და იწყებენ მეორე გაცხელებას. მეორე გაცხელების

ტემპერატურაა 37-38°C, ხოლო ხანგრძლივობა 10-15 წუთი. გაცხელების შემდეგ მარცვალს კვლავ

ამოურევენ.

იმერული ყველის ფორმირება ხდება დასხმის წესით, თვითწნეხვა ყალიბებში მიმდინარეობს 3-4

საათი, ამის შემდეგ გადააქვთ 16%-იან მარილწყალში 8-12° ტემპერატურაზე. არ არის

რეკომენდებული საწარმოში მისი შენახვა 7 დღე-ღამეზე მეტ ხანს.

მზა პროდუქტის ეტიკეტირების განსაკუთრებული მოთხოვნები

დასახელება იმერული ყველი შეფუთვაზე, ასევე მის თანმხლებ დოკუმენტებში და სარეკლამო

მასალებში უცხო ენებზე დაიტანება შემდეგნაირად:

    ლათინური შრიფტით: IMERULI KVELI

    რუსული შრიფტით

 

წარმოების მაკონტროლებელი ორგანო: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.

 

პროდუქტის განსაკუთრებული ხარისხისა და/ან რეპუტაციის კავშირი გეოგრაფიულ ადგილთან

saqarTveloSi rZis mrewvelobas didi xnis istoria aqvs. rZe, yveli da rZemJava

produqtebi didi xnis win iyo cnobili mosaxleobisaTvis da Sedioda maT yoveldRiur

racionSi.

kavkasiis ZirZvel macxovreblebSi gavrcelebuli iyo sxvadasxva adgilobrivi yvelis

momzadeba. ZiriTadad popularulad iTvleboda iseTi yveli, rogoricaa imeruli.

saqarTveloSi imeruli yveli masobriv, xelmisawvdom da popularul yvelad iTvleba

gavrcelebis arealis, fasis da SedarebiT advili teqnologiuri procesebis gamo 1 1 .

m. demuriSvilis 2 gadmocemiT, dasavleT saqarTveloSi Zroxis rZisagan akeTebdnen

adgilobriv yvelebs.

n. firaniSvilis 3 monacemebiT imeruli yveli saqarTveloSi gavrcelebuli yvelia, iq,

sadac momcro yvels amzadeben yvela keTdeba erTnairi teqnologiiT, imeruli wesiT.

e. nakaSiZis 4 , a. kalantaris 5 da sxva monacemebiT imereTsa da guriaSi Zroxis rZidan

keTdeba imeruli Wyinti yveli, romelic didi popularobiT sargeblobs adgilobriv

mosaxleobaSi, moixmaren rogorc Wyinti ise davargebuli (daZvelebuli) saxiT.

n. Tofurias1 gadmocemiT dasavleT saqarTveloSi yveli Tixis an xis WurWelSi

inaxeboda.

n. firaniSvilis3, n. lipatovis, z. cqitiSvilis 6 gadmocemiT imeruli yveli mzaddeba

ori formis: momrgvalebulkideebiani dabali cilindri da sworkuTxa Zelaki (CeCo).

i. javaxiSvilis 7 gadmocemiT imeruli yveli ideba CeCoSi, romelic warmoadgens yvelis

gasaSrobs, mzaddeba Txmelis an tirifis wnelisagan, romelic sxvenzea Camokidebuli.

diliT gatanils aCereben saRamomde. zamTarSi _ samzareuloSi, saxlSi kideben.

imeruli yveli mzaddeba ZiriTadaT sazafxulo saZovrebze, romelic zRvis donidan

300-1100 metr simaRlezea. ZiriTadad balaxnarebidan gavrcelebulia: TeTri namikrefia,

Zerwa, marwyva balaxa, baia, mwyeris fexa, burbuSela, burCxa, wiTeli samyura, kewewura,

ionja da sxva, romlebic gamoirCeva kargi yuaTianobiT, yvels aZlevs sasiamovno gemos

da aromats.

                             ______________________________________

 

რეგისტრაციის № 16

რეგისტრაციის თარიღი: 2012 01 24

განაცხადის 1585/07

განაცხადის შეტანის თარიღი: 2011 09 06

გეოგრაფიული აღნიშვნა: დამბალხაჭო

 

საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია

კლასი 29 _ ძროხის ყველი.

განმცხადებლის დასახელება და მისამართი: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო,

მარშალ გელოვანის გამზ. №6, 0159 თბილისი (GE)

მზა პროდუქტისა და ნედლეულის დახასიათება

დამბალხაჭო მზადდება ძროხის რძის დოსაგან.

ფორმა: დაბალი კონუსური ან ოვალური, თხელი კვერის ფორმა. მასა _150-250 .

ორგანოლეპტიკა:

კონსისტენცია ოდნავ რბილი, ერთგვაროვანი, გლესვადი. სუნი და გემო _ გამოხატულად სპეციფი-

კური, პიკანტური, მოცხარო. ფერი _ რუხი მოყავისფრო, ობის მოლურჯო კვალით. შიგნით ოდნავ

მოყვითალო თეთრი.

შედგენილობა

ყველი დამბალხაჭო უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

ტენიანობა _ არაუმეტეს 50%

ცხიმიანობა მშრალ ნივთიერებაში _ არანაკლებ 10-15%

მარილის შემცველობა _ 2-4%

წარმოების გეოგრაფიული არეალი

დამბალხაჭოსათვის საჭირო დოს მოგროვება და ყველის დამზადება ხდება მცხეთამთიანეთის

რეგიონში მდებარე ფშავისა და თიანეთის მხარეებში.

პროდუქტის დამზადების მეთოდების აღწერა

დღვების დამთავრების შემდეგ, დოს აცხელებენ 50–60°C ტემპერატურამდე ცილების გამოყოფის

მიზნით. გაცხელებული მასა მოიგდებს ხაჭოს, რომელსაც ასხამენ ქსოვილის პარკებში გასაწურად.

დოს გაწურვა გრძელდება 10-12 საათი. კარგად გაწურულს გადმოიღებენ პარკიდან, გემოვნების

მიხედვით უმატებენ სუფრის მარილს და კარგად გადაზელავენ. გადაზელვის დამთავრების შემდეგ

აკეთებენ ხაჭოს მრგვალ გუნდებს (კვერებს) დაახლოებით 150-250 გრამის წონით, გუნდას აწყობენ

გასაშრობად ცხაურზე მზის სხივებისაგან დაცულ თბილ ოთახში რამდენიმე დღის განმავლობაში.

შრობა გრძელდება მანამ, სანამ დოს კვერები კარგად არ გაშრება (გამკვრივდება). ამის შემდეგ

გამშრალ კვერებს ათავსებენ თიხის ქოთანში, კარგად ახურავენ თავს და მოსამწიფებლად ინახავენ

გრილ ადგილას. ყველის მომწიფება გრძელდება 1-2 თვე. ყველის მომწიფება წარმოებს რძემჟავა

ბაქტერიებისა და პენიცილინის ობის მონაწილეობით.

მზა პროდუქტის ეტიკეტირების განსაკუთრებული მოთხოვნები

დასახელება დამბალხაჭო ყველის შეფუთვაზე, ასევე მის თანმხლებ დოკუმენტებში და სარეკლამო

მასალებში უცხო ენებზე დაიტანება შემდეგნაირად:

     ლათინური შრიფტით: DAMBALKHACHO

     რუსული შრიფტით: ДАМБАЛХАЧО

წარმოების მაკონტროლებელი ორგანო: საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.

პროდუქტის განსაკუთრებული ხარისხისა და/ან რეპუტაციის კავშირი გეოგრაფიულ ადგილთან

i. javaxiSvilis 1 gadmocemiT, erwo-TianeTis mxareSi uxsovari droidan amzadeben xaWos,

romelsac kargad wuraven, gadazelaven marilSi da ZobanSi Seawyoben, sakidlad

Camokideben bolSi gasaSrobad. amis Semdeg awyoben mSral qvevrSi. Tavdaxurul qvevrSi

dalbeba. amas eZaxian dambal xaWos.

a. xaraziSvilis monacemebiT 2 , dos xaWosgan gakeTebul Zirbrtyel kverebs Suacecxlis

Tavze awyoben lastze gamosaSrobad, gamoSrobis Semdeg kargad garecxaven Tbil

wyalSi, SeamSraleben da awyoben qvevrebSi, sadac obi gadaekvreba, dalbeba, fersa da

gemos icvlis, yviTldeba. dambalxaWo ixmareba purTan misataneblad anda erboSi Sem-

wvari saxiT.

dambalxaWo didi raodenobiT Seicavs kefalinsa da lecitins, rac xels uSlis

organizmSi qolesterinis dagrovebas. sxva rZemJava produqtisagan gansxvavebiT (kalti)

qvevrSi Senaxvisas garedan ikeTebs yvelis obs, rac produqts gamoarCevs Tavisi

ganumeorebeli pikanturi gemoTi, organizmisaTvis sasargeblo TvisebebiT.

dambalxaWo iwarmoeba erwo-TianeTis regionSi1.

_____________________________________

 

 

 

განაცხადის   4713/07
რეგისტრაციის თარიღი:  2016 03 02
განაცხადის შეტანის თარიღი:  2015 01 29
გეოგრაფიული აღნიშვნა:  „მაჭახელას თაფლი“
საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია:  კლასი 30 – თაფლი
განმცხადებლის სახელი და მისამართი: ასოციაცია „მაჭახელას თაფლი“
საქარ­თველო, ხელვაჩაური, სოფ. ჩხუტუნეთი, დიდაჭარის ქ. №17

1. დასახელება: მაჭახელას თაფლი (მაჭახელას დათუნია)

2. პროდუქტის აღწერილობა. მაჭახელას თაფლი წარმოადგენს  საკვებ პროდუქტს, რომელსაც  ფუტკრები ამზადებენ მაჭახელას ხეობის მცენარეების ყვავილების ნექტრიდან. მაჭახელას თაფლი შეიძლება იყოს ოთხი სახეობის − მაისის, აკაციის, წაბლისა და ცაცხვის თაფლი. 
მაისის თაფლი – გროვდება ადრე გაზაფხულზე, პირველად აყვავებული მცენარეებიდან და გამოირჩევა არომატის მრავალფეროვნებით.                                      
აკაციის თაფლი –  ადრეული გაზაფხულის თაფლია, რომელიც იმდენად ღია ფერისაა, რომ პრაქტიკულად გამჭვირვალეა. რობინია (ე.წ. „თეთრი აკაცია“) – ითვლება ერთ-ერთ საუკეთესო ადრეული თაფლის მომცემ კულტურად. ფრუქტოზას მაღალი შემცველობის წყალობით აკაციის თაფლი ნელა კრისტალიზდება და წარმოქმნის რბილ წვრილკრისტალოვან, თეთრი ფერის მასას.  აკაციის თაფლი  ხასიათდება აკაციის სურნელოვანი არომატით.
ცაცხვის თაფლი – თხევად მდგომარეობაში არის ბაცი ყვითელი. კრისტალიზირებული მოყვითალო-ნარინჯისფერი ან წაბლისფერი და წვრილმარცვლოვანი ხდება. ახასიათებს მკვეთრი გემო  და ცოტაოდენი სიმწარეც დაკრავს.
წაბლის თაფლი – მუქი ყავისფერია, არომატით გვაგონებს გადამწიფებულ ვაშლს, ხასიათდება  სპეციფიური ტანინისებური და ოდნავ მწარე გემოთი. დიდხანს არ შაქრდება.

3. გეოგრაფიული არეალი: მაჭახელას თაფლის წარმოების არეალს წარმოადგენს სოფლების − მაჭახლისპირის, ქედქედის, აჭარისაღმართის, ჩხუტუნეთისა და ჩიქუნეთის ტერიტორიები.

4.  კავშირი გეოგრაფიულ ადგილთან:
4.1. გარემოს განსაკუთრებული მახასიათებლები. მაჭახელას ხეობა გამოირჩევა მრავალფეროვანი, თაფლის წარმოებისათვის ხელსაყრელი კარგად გამოხატული ბუნებრივი კლიმატური პირობებით.
მაჭახელას ხეობა ზაფხულში არის ზომიერად გრილი და თბილი, ხოლო ზამთარში არცთუ ისე  ცივი და სუსხიანი. მაგრამ, დღისით ყოველთვის სითბოა. ზაფხულის პერიოდში ტემპერატურა შეიძლება იყოს +30°-დან +35°-მდე გრადუსი ცელსიუსი, ხოლო ზამთარში 5°-დან +10°-მდე.  ზამთარში თოვლის საფარი 0,5-დან 3 მეტრამდე აღწევს, თუმცა, თბილი კლიმატის გამო, დიდხანს ვერ ჩერდება. მაჭახელას ხეობა სულ მწვანეშია. ირგვლივ ტყიანი მთები აკრავს;
ხეობა ძირითადად ხასიათდება შავმიწა ნიადაგებით (სადაც კარგად ხარობს თაფლოვანი მცენარეები) და მცენარეთა ვერტიკალურ-ზონალური განლაგებით, რაც განაპირობებს თაფლოვან მცენარეთა სიუხვეს, ნაირსახეობას და ერთგვაროვანი თაფლის მიღების შესაძლებლობას.
მაჭახელას ხეობის სიგრძე 45კმ-ია, ხეობის დასაწყისში სოფელი მაჭახლისპირი ზღვის დონიდან 70 მეტრზეა განლაგებული. ხეობის ბოლოს 1200 მ. სიმაღლემდე ხარობს წაბლი, მის ზემოთ ცაცხვის ტყეებია, უფრო ზემოთ კი ალპური ზონაა, სადაც თაფლის მომცემი ბუჩქნარი მცენარეები ხარობს. ნექტარში შაქრიანობის პროცენტი იზრდება ზღვის დონიდან დაშორების შესაბამისად, რაც კარგ პირობებს ქმნის აქ მაღალხარისხიანი თაფლის საწარმოებლად.       
ცნობილია, რომ ერთი და იგივე ჯიშის თაფლოვანი მცენარეების ნექტროპროდუქტიულობა სამხრეთიდან ჩრდილოეთისაკენ თანდათანობით იზრდება, შაქრიანობის პროცენტის გაზრდაც ნექტარში ამავე კანონზომიერებას ექვემდებარება, სწორედ ამ პირობებს აკმაყოფილებს მაჭახელას ხეობაში შვერილ მთის კალთებზე განლაგებული თაფლოვანი მცენარეები, რომლებიც ძირითადად  ჩრდილოეთის კალთებზეა განლაგებული.
მაჭახელას ხეობა ხასიათდება მაღალხარისხიანი თაფლის წარმოებისათვის მნიშვნელოვანი კიდევ ერთი უნიკალური თავისებურებით. კერძოდ, მაჭახელას ხეობას აღმოსავლეთით აკრავს კარჩხალის მთები, სადაც თოვლის საფარი ივნისის ბოლომდეა, რითაც ხეობა მუდმივ სინოტივეს ინარჩუნებს და დაცულია ნექტარის გამოყოფისათვის საშიში ისეთი მავნე მოვლენებისაგან, როგორიცაა გვალვა და მშრალი ქარები. ჰაერის ოპტიმალურთან (60-80%) მიახლოებული ტენიანობა უზრუნველყოფს მცენარეებში ნექტარის უწყვეტ გამოყოფას დღის განმავლობაში.
აღსანიშნავია, რომ მაჭახელას ხეობა მდიდარია ველური თხილით, რომელიც ადრე გაზაფხულზე უხვად იძლევა ყვავილის მტვერს, რომელიც საუკეთესო მასალაა ჭეოსათვის, რომლის დამზადებაც აუცილებელია ბარტყების გამოსაკვებად. ამ უკანასკნელის სიმრავლე კი საჭიროა ადრე გაზაფხულზე ნექტარის შესაგროვებლად და ამანათნაყრების მისაღებად. აქაური ფუტკარი ჯანმრთელია და  კარგად გამრავლებული.
მაჭახელას ხეობა ეკოლოგიურად სუფთა ხეობაა და ნაკლებად განიცდის თანამედროვე ცივილიზაციისათვის დამახასიათებელ დამაბინძურებელ ზეგავლენებს. აქაური მოსახლეობა საერთოდ არ მოიხმარს ჰერბიციდებსა და პესტიციდებს. მაჭახელას ხეობა მდიდარია ეკოლო­გიურად სუფთა ანკარა წყაროს წყლებით, რომელსაც ფუტკარი ყოველდღიურად მოიხმარს. ყოვე­ლივე ეს იძლევა ხეობაში ეკოლოგიურად სუფთა თაფლის წარმოების საშუალებას, რაც უმნიშვ­ნელო­ვანესი ფაქტორია პროდუქტის მაღალი ხარისხისა და კონკურენტუნარიანობის უზრუნ­ველსაყოფად.

            4.2. რეპუტაცია. ისტორიული მაჭახელას ხეობა, საუკუნოვანი გამოცდილებით ტრადიციული მეფუტკრეობის კლასიკური რეგიონია. მეფუტკრეობა წინაპრებისაგან შთამომავლებს გადაეცემათ. აქ იღებდნენ და დღესაც იღებენ ეკოლოგიურად სუფთა, სამკურნალო თვისებების მქონე ნატურალურ თაფლს. „ტბეთის სულთა მატიანეში“, რომელიც XII-XVII საუკუნეების ძეგლია,  მოხსე­ნიებულია გვარი მეფუტკრისძე, ფუტკარას ძე, ხოლო მაჭახელას ხეობაში, სადაც ფუტკა­რაძეები კომპაქტურად სახლობენ, ამ სოფელს საფუტკრეთი ჰქვია. მაჭახელას ხეობაში  მეფუტკრე­ობის სამი ფორმაა გავრცელებული – ტყიური (კლდის  ფუტკარი,  ხეფუტკარა), ნახევრად  შინაური   (სკების ხეებზე შემოწყობა) და შინაური (ხელოვნური გეჯა და საგანგებოდ გაწყობილი    საფუტკრე).

5. თაფლის წარმოება. სკები თავსდება მოცემული თაფლის ნაირსახეობის შესაბამისი ტყეებისა და სხვა მცენარეების ადგილსამყოფელის  არეალში − აკაცია, წაბლი, ცაცხვი და სხვა. თაფლის ამოღება ფიჭიდან წარმოებს ცივი ცენტრიფუგული მეთოდის გამოყენებით. შემდგომ ხდება მისი დეკანტირება, შენახვა და ჩამოსხმა რეალიზებისათვის განკუთვნილ ჭურჭელში. თითოეული პარტია ექვემდებარება ქიმიურ-ფიზიკურ და სენსორულ ანალიზს. ანალიზის შედეგები უნდა შეესაბამებოდეს სპეციფიკაციით დადგენილ ქიმიურ-ფიზიკურ და ორგანო­ლეპტიკურ კრიტერიუმებს.
6. წარმოშობის დადასტურება. თაფლი უნდა იქნეს ამოღებული, დეკანტირებული და აკრედიტირებული  ადგილწარმოშობის დასახელების დადგენილი საზღვრების ფარგლებს შიგნით. აკრედიტაციის პროცესი უნდა მოიცავდეს – დეკლარაციას ადგილზე მყოფი სკების შესახებ,   მონაცემებით თითოეულის განთავსების დროის, რაოდენობისა  და ზუსტი ადგილმდებარეობის შესახებ, აგრეთვე მწარმოებელთა ასოციაციის ყოველწლიურ დეკლარაციას, რომელიც ეხება სკების საერთო რაოდენობას, მთლიანად  აღებული თაფლის ოდენობას, მათ შორის, რომელიც შეიძლება კვალიფიცირებულ იქნეს, როგორც გეოგრაფიული აღნიშვნა თაფლი. 
თითოეული მწარმოებელი ვალდებულია ყოველწლიურად შეადგინოს დეკლარაცია თაფლის საკუთარი მარაგების შესახებ. სარეგისტრაციო ჟურნალში უნდა იქნეს მოყვანილი მონაცემები თაფლის წარმოშობის, მისი რაოდენობის, დანიშნულებით მიწოდების და სავაჭრო ქსელში განთავსების შესახებ.
წარმოშობის დასადასტურებლად გამოიყენება პროდუქტის ანალიზისა და ორგანო­ლეპტიკური ტესტირების შედეგებიც.

7. ეტიკეტირება. ეტიკეტზე უნდა ფიგურირებდეს წარწერა „მაჭახელას თაფლი“, აგრეთვე, მითითებული უნდა იყოს მისი ნაირსახეობა დადგენილი სპეციფიკაციის შესაბამისად. შეფუთვაზე, ასევე, მის თანმხლებ დოკუმენტებსა და სარეკლამო მასალებში უცხო ენებზე დაიტანება შემდეგნაირად:
ლათინური შრიფტით:  MACHAKHELA HONEY
რუსული შრიფტით:  МАЧАХЕЛИНСКИЙ МЁД

8. კონტროლი
პროდუქტის „მაჭახელას თაფლის“ სპეციფიკაციასთან შესაბამისობის ოფიციალურ კონტ­როლს ახორციელებს საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.



განაცხადის 4714/07
რეგისტრაციის თარიღი:  2016 03 02
განაცხადის შეტანის თარიღი:  2015 01 29
გეოგრაფიული აღნიშვნა:  ახალქალაქის კარტოფილი
საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია:  კლასი 31 – კარტოფილი
განმცხადებლის სახელი და მისამართი: ასოციაცია „ახალქალაქის კარტოფილი“
საქართველო, ახალქალაქი, დავით აღმაშენებლის ქ., მე-2 შესახვევი №4, ბინა №6

გეოგრაფიული აღნიშვნის დასახელება: პროდუქტის გეოგრაფიული აღნიშვნა „ახალქალაქის კარტოფილი“.                                                                                                                                                                                      
პროდუქტის აღწერილობა. „ახალქალაქის კარტოფილი“ გამოირჩევა ორი მნიშვნელოვანი მახა­სიათებ­ლით: იგი ინახება დიდი ხნის განმავლობაში და დამზადებისას ამჟღავნებს მაღალ გემოვნურ თვისებებს, ხასიათდება სასიამოვნო ფერითა და არომატით.
ახალქალაქის კარტოფილი, მაღალი შენახვისუნარიანობისა და საუკეთესო  ორგანო­ლეპტიკუ­რი მახასიათებლების გამო, სარგებლობს დიდი  მოთხოვნილებით მომხმარებლებს შორის როგორც ქვეყნის შიგნით, ისე მის ფარგლებს გარეთ .                                                 

გამოყენებადი ჯიშები. 2006 წელს ჩატარებული სპეციალური გამოკითხვის საფუძველზე დადგინ­და, რომ მომხმარებლი უპირატესობას ანიჭებს ნეიტრალური გემოს მქონე, გლუვ და თხელკანიან კარტოფილს. რაც შეეხება ბოლქვის ფორმას და ზომას, მომხმარებლის უმეტესობამ უპირატესობა მიანიჭა ოვალური და ოვალურ-წაგრძელებული ფორმის მქონე საშუალო ზომის ბოლქვს. ბოლქვის შიგთავსის ფერთან დაკავშირებით მომხმარებელთა პრეფერენციები პრაქტი­კულ­ად შუაზე გაიყო ყვითელ და ნახევრად თეთრი ფერის შიგთავსს შორის. აღნიშნულის გათვალისწინებით შეირჩა შემდეგი კარტოფილის ჯიშები: მარფონა, აგრია, პიკასო, ჯელი, არინდა და კონდორი.                         
კარტოფილის ახალი მაღალხარისხიანი ჯიშების გამოჩენისა და ბაზრის კონიუქტურის გათ­ვა­ლისწი­ნებით, ახალქალაქის კარტოფილის წარმოებისათვის გამოსაყენებელ ჯიშთა ჩამონათვალი პერიოდულად გადაიხედება და მტკიცდება ასოციაციის საერთო კრებაზე.
ბოლქვის ფორმა: ოვალურ-მომრგვალო და ოვალურ-წაგრძელებული.                                       
ბოლქვის ზომები: სასურსათო  კარტოფილის ზომები უნდა იყოს არანაკლებ 65მმ.
ხარისხისადმი მოთხოვნები:     გასაყიდი კარტოფილი უნდა იყოს ჯანმრთელი, ღივების გარეშე, მთელი, სუფთა, ფიზიკური დაზიანებით არაუმეტეს 3მმ-სა. კარტოფილის რაოდენობა სხვადასხვა დეფექტებით (დაუმწიფებელი, გამომხმარი, გამწვანებული, მექანიკური დაზიანებე­ბით, სოკოვანი დაავადებებით, ფუტურო გულებით, მიკრული ნიადაგით) არ უნდა აღემატებოდეს საერთო წონის 5%-ს.                                     

წარმოების  არეალი. „ახალქალაქის კარტოფილის“ წარმოების არეალი მოიცავს ახალქალაქისა და ნინოწმინდას ტერიტორიულ ერთეულებში განთავსებულ სოფლებს.

კავშირი გეოგრაფიულ გარემოსთან. ჯავახეთის ზეგანს 6500 კვადრატული კილომეტრი უკავია. მისი მთიანი რელიეფი, ზღვის დონიდან 1600-1800 მეტრზე მდებარეობს. ჰავა აქ ზაფხულში არის ძალიან მშრალი და ზამთარში ძალზედ ცივი. საშუალო წლიური ტემპერატურა ახალქალაქის ზეგანზე 5,5 გრადუსია. ყველაზე მაღალი ტემპერატურა (31,1°) აღრიცხულია ივლისის ბოლოსა და აგვისტოს დასაწყისში. ზეგანი გამოირჩევა მცირენალექიანობით. ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა აქ შეადგენს 600-700მმ-ს. ტემპერატურა იმატებს აპრილ-მაისში, რომელიც არის საუკეთესო პერიოდი დასათესად. მცენარის კარგად ზრდის ხელშემწყობია დღე-ღამის ტემპერა­ტურათა დიდი სხვაობა და  მზის ნათების ინტენსიობა და ხანგრძლივობა, რაც იძლევა საშუალებას ნაყოფის თანაბარი და ნელი ზრდისათვის, შესაბამისად  მშრალი მასალის დაგროვებისათვის და საბოლოოდ, ისე დამწიფებისათვის,  რომ ის გამოსადეგია ხანგრძლივი შენახვისათვის გაღვივების საწინააღმდეგო ქიმიური დამუშავების გამოყენების გარეშე. ეს მნიშვნელოვანი თვისება სახეზეა მოსავლის აღების მომენტიდან, როცა ტემპერატურა არ აღემატება 15-18 გრადუსს. არეალი  მთლიანად (ძირითადად) დაცულია წყლისა და ჰაერის დაბინძურებისაგან. მცენარეები აქ ითხოვენ მინიმალურ სამკურნალო დამუშავებას, რადგან პარაზიტები არის ძალზედ იშვიათი, აგრეთვე,  შეზღუდული სახეობის და შესაბამისად ადვილად კონტროლირებადი, რაც დაკავშირებულია აღნიშნულ ტემპერატურის ძლიერ მერყეობასთან დღესა და ღამეს შორის ზაფხულში, მკაცრ  ზამთართან და თოვლთან,  რომელიც  არ აძლევს მათ აქ გამრავლებისა და არსებობის საშუალებას.   ახალქალაქის და ნინოწმინდას მუნიციპალიტეტის სოფლებში ძირითადად გავრცელებულია მთა-მდელოს შავმიწა ტიპის ნიადაგები. ჰუმუსის შემცველობა ამ ნიადაგებში შეადგენს 4,4-5,1%-ს, ჰიდროლიზებადი აზოტის შემცველობა 8-10 მილიგრამს, ფოსფორი 10-12 მგ., კალიუმი 35-40 მგ/100 გრ. ნიადაგში, PH-5.9, რაც კარტოფილის წარმოებისათვის ხელსაყრელ პირობებს ქმნის.     

პროდუქტის წარმოება. „ახალქალაქის კარტოფილის“ მოყვანა, შენახვა და დაფასოება ხდება წარმო­ებისათვის დადგენილი გეოგრაფიული არეალის საზღვრებში, რაც ხელს უწყობს „ახალ­ქალა­ქის კარტოფილის“ განსაკუთრებული თვისებების შენარჩუნებას და მის ნაკლებ დაზიანებას მომხ­მა­რებ­­ლის­თვის მიწოდებამდე.

 
წარმოება  ხორციელდება ქვემოთ წარმოდგენილი რეგლამენტის საფუძველზე

#

სამუშაოს დასახელება

ნოემბერი

დეკემბერი

იანვარი

თებერვალი

მარტი

აპრილი

მაისი

ივნისი

ივლისი

აგვისტო

სექტემბერი

ოქტომბერი

1.

სათესლე კარტო­ფი­ლის შესყიდვა

                       

2.

სათესლე კარტო­ფი­ლის გადარჩევა

                       

3.

თესლის დამუშა­ვება ქიმი­კა­ტებით და­თეს­­­­ვის წინ

                       

4.

მიწის საგა­ზაფ­ხუ­ლო მოხვნა

                       

5.

მიწის თესვის წი­ნა კულ­ტი­­ვა­ცია/გაფ­ხვი­­ერება

                       

6.

სათესლე კარტოფ­ლის და­ტვირთვა და ტრანს­პორ­­­­ტი­­­­რება დასათესად

                       

7.

თესვა

                       

8.

I კულტივაცია

                       

9.

II კულტივაცია (ნა­ხე­ვარყელის მიცემა)

                       

10.

სასუქის შეტანა

                       

11.

III კულტივაცია (ყელის მიცემა)

                       

12.

შეწამვლა (კოლო­რა­დოს ხოჭოს წი­ნა­­­აღ­მდეგ გასა­ტა­რე­ბელი სამუ­შა­ო­ები)

                       

13.

მორწყვა 2-3-ჯერ

                       

14.

ამოყრა

                       

15.

მოსავლის ტრანს­პორ­ტი­რება

                       

16.

მოსავლის გადარ­ჩევა/ და­ფასო­ება და შესანა­ხად საწ­ყობ­ში დაბი­ნავება

                       

17.

რეალიზაცია

                       

პროდუქტის დაფასოება. არტოფილი უნდა იყიდებოდეს ახალ და სუფთა დაფასოებებში. ამ მიზნისათვის გამოყენებული მასალა უნდა იძლეოდეს კარტოფილის კარგად ვენტილირების, ტრანსპორ­ტირებისა და შენახვის საშუალებას. დაფასოება უნდა ხდებოდეს 1, 2, 3, 4, 5, 10 და 15 კგ. პარტი­ებად. დასაშვებია 20 და 25 კგ. დაფასოება თუ იგი განკუთვნილია კვების ობიექტებში გამო­საყენებლად.                

სპეციფიკური მოთხოვნები ეტიკეტირებისათვის. უშუალოდ დაფასოებაზე მოთავსებული უნდა იყოს გეოგრაფიული აღნიშვნის ლოგო და სიტყვები „ახალქალაქის  კარტოფილი“. თითოეულ მათგან­ზე, აგრეთვე, უნდა იყოს მიმაგრებული ნომრიანი ეტიკეტი გეოგრაფიული აღნიშვნის ლოგო­თი. შეფუთვაზე, ასევე, მის თანმხლებ დოკუმენტებში და სარეკლამო მასალებში უცხო ენებზე დაიტანება შემდეგნაირად:
ლათინური შრიფტით: AKHALKALAKI POTATO
რუსული შრიფტით: АХАЛКАЛАКСКИЙ КАРТОФЕЛЬ

კონტროლი. პროდუქტის „ახალქალაქის კარტოფილის“ სპეციფიკაციებთან შესაბამისობის ოფიცი­ალურ კონტროლს ახორციელებს საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.



განაცხადის № 4715/07
რეგისტრაციის თარიღი:  2016 03 02
განაცხადის შეტანის თარიღი:  2015 01 29
გეოგრაფიული აღნიშვნა:  „ტყიბულის მთის ჩაი
საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია:  კლასი 30 – ჩაი
განმცხადებლის სახელი და მისამართი: ასოციაცია „ტყიბულის მთის ჩაი“
საქართველო, ტყიბული, გრ. გაბრიაძის ქ. №20

პროდუქტის აღწერილობა: მარადმწვანე, მრავალწლიანი, ჩაის კულტურა მიეკუთვნება „Theaceae“-ს ოჯახს, რომლის ბოტანიკურ სამშობლოდ ჩინეთი ითვლება. ერთ-ერთი ვერსიის თანახმად, საქარ­თველოში ჩაის პირველი თესლი სამეგრელოს მთავრის-ერისთავის მამულში სოფელ გორაბე­რეჟო­ულში იქნა ჩადებული, შემდგომ კი მისი გავრცელება მოხდა დასავლეთ საქართველოს სხვა სუბ­ტრო­პიკულ რეგიონებში, ხოლო ტყიბულის ზონაში  მისი გავრცელება დაიწყო 30-იანი წლებიდან.     
ოკრიბის ზონა, სადაც მოიყვანება ,,ტყიბულის მთის ჩაი“ მთიანი ქედებით არის შემოსაზღ­ვრუ­ლი, აქ გაბატონებულია დასავლეთის ქარები, რომლებსაც შავი ზღვის მხრიდან მოაქვს უხვი ნალექი, რაც მთის ტემპერატურულ რეჟიმთან შეთანწყობით ქმნის ხელსაყრელ პირობებს მაღალი ხარისხის ჩაის კულტურის ზრდა-განვითარებისთვის.
ოკრიბის მთის ფერდობებზე „Theasinensis“-ის ჯგუფის, ჩრდილოეთ ჩინური სახესხვაობების (კიმინი, ნინჯოუ, კანგრა) და ქართული სელექციური ჯიშების ჩაის ბუჩქებია გაშენებული, რომლებიც კარგადაა ადაპტირებული მთის საკმაოდ ცივ კლიმატურ პირობებთან.
ოკრიბაში გავრცელებული ჩაის ჯიშები წარმოდგენილია ქიმიური კომპონენტების მაღალი კონცენტრაციით და სიმრავლით, რასაც განაპირობებს ნიადაგის სტრუქტურა, როგორიცაა: მშრალი ნივთიერებები 24%, დაუჟანგავი პოლიფენოლები 20-25%, გლუკოზიდები 25%, ცილები 10-12%, კოფეინი 3-3,5%, ამინომჟავები 2,0%, შაქრები 2-3%, მინერალური ნივთიერება 2-2,5%, ცელულოზა, ჰემიცელულოზა 16-18%, პექტინი 10%, ფისები 2-3%, ქლოროფილი 0,6-0,8% და სხვადასხვა ვიტამინი.
ოკრიბის პლანტაციებში ჩაის ბუჩქის სიმაღლე შეადგენს 50-100 სმ-ს, ხოლო სიგანე − 60-80 სმ-ის ტოლია. ინტენსიურად მწვანედ შეფერილი ფოთოლი საშუალო ზომისაა, გლუვი ზედაპირით, სავეგეტაციო პერიოდი 150-180 დღეა. დუყის ინტენსიური ზრდა გამოკვეთილი აქვს აპრილის ბოლოდან, ხოლო ყლორტების ზრდა სექტემბრის თვეში სრულდება. აქაური ჩაის ბუჩქი გამოირჩევა ხასხასა მწვანე ყლორტების სიმრავლით და ფუმფულა ვერცხლისფერი დაწეული გრძელი კოკრებით (ტიფსები), რაც ვიზუალურ სიამოვნებას ანიჭებს მის მნახველს. ფოთლის კრეფა ხდება ხელით, მაღალკვალიფიციური მეჩაიეების მიერ, რაც მნიშვნელოვნად განაპირობებს აქაურ რთულ გეოგრაფიულ პირობებში მოკრეფილი ჩაის ფოთლის უმაღლეს ხარისხს.
ორგანოლეპტიკური შეფასებით ,,ტყიბულის მთის ჩაი“ რბილი, სასიამოვნო ნაზი, დელეკატური, მომწიფებული და ცოცხალია. „ტყიბულის მთის ჩაი“ იწარმოება მწვანე, შავი და ერთჯერადი ჩაის სახით.

პროდუქტის წარმოება. სრულასაკოვან პლანტაციებში ჩაის მოსავლის აღებას იწყებენ აპრილის ბოლოს, როცა ჩაის ბუჩქის ნაზარდი ყველაზე მძლავრია და შეადგენს წლიური მოსავლის უმეტეს ხვედრით წილს, ივნისის თვეში ნალექების სიმცირის გამო, ჩაის მცენარე სუსტი ზრდით ხასიათდება, აგვისტოში კი ტექნიკურად მომწიფებული 3-4 ფოთლიანი ყლორტები მაქსიმალურად იკრიფება, შემდეგ თანდათან იკლებს მოსავლიანობა და სექტემბრის ბოლოს, ოქტომბრის შუა რიცხვებიდან მცენარე გადადის ზამთრის რეჟიმზე, ხანგრძლივი შესვენების, ძილის პერიოდში, ჩაის ნიადაგში განოყიერების მიზნით, გაზაფხულზე და შემოდგომაზე შეაქვთ სასუქი (აზოტოვანი),  რაოდენობა განისაზღვრება ნიადაგის ლაბორატორიული ანალიზის დასკვნის შედეგად. ასევე, ადრეულ გაზაფხულზე ჩაის მოვლილ ბუჩქს უტარდება ფოთლის ე.წ. შპალერული გასხვლა (გამოყვანილ პლანტაციას). ადგილობრივი ჩაის ბუჩქი მთლიანობაში წელიწადში აწარმოებს 3174 კგ/ჰა-ზე მწვანე ფოთოლს.
მწვანე ფოთლის შინაგანად მგრძნობადი ბუნება მოითხოვს დამუშავების ყოველ საფეხურზე ღრმა და საფუძვლიან ცოდნას, რადგან ფოთლების ნაირსახეობა (ნორჩი, მოუხეშო და უხეში) და დასამუშავებელი ჩაის სახეები (შავი, მწვანე და ერთჯერადი) ტექნოლოგიურად სხვადასხვა სქემით მუშავდება.
საკრეფი პლანტაციების გადამამუშავებელი საწარმოდან დაშორების გამო, ჩაის პარტიები მათ საწარმოში ტრანსპორტირებამდე ინახება ჩაის შენახვისათვის განკუთვნილ სპეციალურ ტარაში, პერიფერიულ პუნქტებში, შემდეგ კი მიეწოდება გადამამუშავებელ წარმოებას. საწარმოში, პირველ რიგში, განისაზღვრება შემოსული ფოთლის ხარისხი, შემდეგ ხდება კლასიკური შესაბამისი ტექნოლოგიით ნედლი ფოთლის დამუშავება, მის სტრუქტურაში ყალიბდება შავი და მწვანე ჩაის დაყენების დროს გამოსავლენი თვისებები (გემო, არომატი, ფერი გარეგანი სახე). ჩაის მიღებიდან დაწყებული: ღნობა, გრეხვა, შრობა, დახარისხება შეფუთვა ხორციელდება ექსკლუ­ზიურად გადამამუშავებელი ფაბრიკის სხვადასხვა საამქროებში, პირველ რიგში, შავი ჩაის გადამუშავების დროს, რაოდენობიდან გამომდინარე, ფოთოლი მიეწოდება საღნობ საამქროს (სტელაჟებზე ბუ­ნებ­რივი ღნობა) ან საღნობ აგრეგატს. ორივე შემთხვევაში ჰაერის თბილი ნაკადის მოქმედებით ხდება ზედმეტი ტენის მოშორება, ფოთოლი კი ღუნვადი, მოთენთილი ხდება, რის გამოც 3-4 საათიანი პროცესის შემდეგ, საბოლოო 62-64% ტენიანობის ელასტიური მასა მიეწოდება 50-200 კგ-იან საგრეხ როლერებს. აქ ფოთლის დახლეჩილი უჯრედები გამოყოფს ე.წ. წვენს, ამ დროს იწყება მისი ჰაერთან შეხება, ოქსიდაცია. დაგრეხილი მასა იყრება ხის სპეციალურ ყუთებში, ფლავანოიდების კომბინირებული მასიური დაჟანგვით ოპტიმალურ პირობებში (92-95% ტენიანობა და 22-24°C ტემპერატურა) მიიღება ჩაის სპილენძისფერი შეფერვა და სასიამოვნო სურნელი, პროცესის ხანგრძლივობა დამოკიდებულია გარემოს ტემპერატურაზე და ტენიანობაზე, ჩაის სპეციალისტები დროდადრო განიხილავენ დაჟანგვის ხარისხის კონტროლთან ერთად მისი სურნელის ცვლილებას, რადგან კრიტიკული განსჯა დამზადების დროს ხელს უწყობს მომხმარებლისათვის დაუვიწყარი ყვა­ვი­ლოვანი არომატის (ვარდის) ჩამოყალიბებას, საბოლოოდ მიღწეული ოპტიმალური ფერ­მენტა­ციის შემდეგ ხდება ჩაის გაშრობა 100 გრადუს ცელსიუსზე, საშრობ ღუმელში იარუსების გადაადგილების დროს თბილი ჰაერის ნაკადის მიწოდებით, ხდება ზედმეტი ტენის მოცილება, საბოლოო 4-5% ტენიანობამდე, შეგრილებული მასა მიეწოდება როტოსეპტორის ტიპის დამხარის­ხებელ მანქანას, პროცესის დასრულების შემდეგ ხდება მიღებული მასის შეფასება ზომების მი­ხედ­ვით შემდეგი ნომენკლატურებით: 1. მთლიანი ფოთოლი, 2. დამტვრეული (ტეხილი), 3. გამო­ნაცერი.
შავი ჩაისაგან განსხვავებით, მწვანე ჩაის მითენთილ ფოთოლს უტარდება ფიქსაცია (დამჟან­გავი ფერმენტების დაშლა), რომელიც მიმდინარეობს გახურებული ტენიანი ჰაერით (160-180 გრადუსი), ფიქსაციის ხანგრძლივობა 3-4 წუთია, შემდეგ ფოთოლს დააყოვნებენ მოყვითალო ქარვისფერის მიღებამდე, მასში ტენი უნდა იყოს 58-59%. მწვანე ჩაის ხმობა მიმდინარეობს იმავე ტემპერატურულ რეჟიმში, როგორც შავი ჩაის და საბოლოოდ მიიღება ნახევარფაბრიკატი მომწ­ვანო ელფერით და მიეწოდება შემდგომი დახარისხებისათვის იმავე ნომენკლატურით როგორც შავი ჩაი.
ერთჯერადი ჩაისათვის ხდება სპეციალური კუპაჟის მომზადება და მშრალი მასა (ფხვნილის  სახე) მიეწოდება ჩაის დამფასოებელ მანქანას, სადაც ხდება 2-2,5 გრ. რაოდენობით მოთავსება ერთჯერად პაკეტებში. შემდეგ კი 25 ცალის რაოდენობით მუყაოს კოლოფებში თავსდება.

წარმოების გეოგრაფიული არეალი: „ტყიბულის მთის ჩაის“ ნედლეული იზრდება ოკრიბის ზონაში, კერძოდ, ტყიბულის რაიონის სოფლებში: ახალსოფელი, საწირე, ხრესილი, ბზიაური, მანჭიორი, დაბაძველი.

კავშირი გეოგრაფიულ გარემოსთან: მაღალმთიანი ოკრიბის ზონის როგორც შავი, ასევე მწვანე ჩაის იშვიათი სურნელება, მცენარეული გენების, ნიადაგის სტრუქტურული შემადგენ­ლობისა და კლიმატური პირობების უნიკალური კომბინაციის შედეგია.
მინერალებით მდიდარი ნიადაგი, უხვი ნალექები 1373მმ. საშუალო წლიური, ზღვის დონიდან 600-1200 მ. სიმაღლე, ტემპერატურის უნიკალური ვარიაცია -12-დან +30 გრადუსამდე. მნიშვნელოვანია, რომ დაქანებული მთის ფერდობები უზრუნველყოფენ უხვი ნალექების დროს ბუნებრივ დრენაჟს.
ყველა ეს ბუნებრივი და აგროკლიმატური პირობები დიდ როლს თამაშობს პროდუქციის განსაკუთრებულობისა და მაღალი ხარისხის ჩამოყალიბებაში.
აღსანიშნავია, რომ სხვადასხვა ადგილებზე და სიმაღლეზე ჩაის ადგილობრივი ჯიშები ავლენს  განსხვავებულ საგემოვნო თვისებებს.
ამ ადგილის უნიკალურობას განაპირობებს რიგი ფაქტორები: 1200მ-ზე მდებარე ნაქერალას ულამაზესი ქედი, ხელს უშლის ღრუბლის მოძრაობას, რაც ხელს უწყობს ნალექების დიდი რაოდენობით ჩამოდინებას ,,ტყიბულის მთის ჩაის“ მოყვანის არეალში. ოკრიბის ამ ზონისათვის დამახასიათებელი წყვეტილი ღრუბლიანობა, ნისლი, მზის სხივების პირდაპირი დაცემა მთის ფერდობებზე მოფენილ  ჩაის ბუჩქებზე, ზამთრის სუსხიანი სიცივე მნიშვნელოვნად განსაზღვრავს ნედლეულის განსაკუთრებულ შემადგენლობას და დიდი წვლილი შეაქვს ჩაის მშვენიერი სურნელის და თვისებების განვითარებაში.
ოკრიბის ზონის ჩაი იკვებება ბუნებრივად მომადლებული წყვეტილი წვიმებით, არ საჭიროებს ხელოვნურ სარწყავ სისტემას, ასევე, არ ხდება, ცივი ზამთრის გამო, მავნებლებთან საბრძოლველად ჩაის შეწამვლა შხამ-ქიმიკატებით. ჩაის მაღალ ხარისხზე გავლენას ახდენს ჩაის მოვლის, კრეფის და წარმოების ტრადიციები და მაღალი კულტურა, რომელიც თაობიდან თაობას გადაეცემა ადგილობრივ მოსახლეობაში. მხოლოდ ნატურალური ელემენტებით გაჯერებული ყველა სახის ,,ტყიბულის მთის ჩაი“ მომხმარებლისათვის სასიამოვნო სასმელია წლის ნებისმიერ დროს.
ბუნებრივი და აგრო-კლიმატური პირობების უნიკალური და კომპლექსური კომბინაციისა, აგრეთვე, ადგილობრივ მოსახლეობაში დაგროვილი ჩაის მოყვანისა და წარმოების ათწლეულების მდიდარი გამოცდილების წყალობით, ტყიბულის მთის ჩაი ატარებს განსაკუთრებულ, განსხვავე­ბულ საგემოვნო თვისებებს. მისი ბუნებრივად არსებული გამორჩეული ორგანოლეპტიკური მაჩვენებლები განაპირობებს „ტყიბულის მთის ჩაიზე“ განსაკუთრებულ მოთხოვნას. სამომხმარებ­ლო ბაზარზე, როგორც ქვეყნის შიგნით, ასევე მის ფაგლებს გარეთ.
უნიკალურია ჩაი, დამზადებული ,,ბუკეტის“ (2-3 ფოთლიანი უნაზესი დუყები) მასალის გამოყენებით, რომელიც შედარებით მცირე რაოდენობით იკრიფება ოკრიბაში, ბაცი სპილენძის­ფერი, სასიამოვნო მწკლარტე გემო, ვარდის სურნელი, მაღალი ხარისხის ჩაისათვის დამახასიათე­ბელი ნაღები  (ნალექი) − ყველა ეს მახასიათებელი ამ პროდუქტს გამორჩეულად სრულყოფილს და  მაღალღირებულს ხდის. გადმოცემით, ამ პროდუქტმა დიდი აღრფთოვანება გამოიწვია დიდი სამეულის იალტის შეხვედრაზე.
სამი და  მეტი  ფოთლისაგან მიიღება შედარებით განსხვავებული მახასიათებლების ჩაი ე.წ. დამტვრეული ჩაი და ერთჯერადი (პაკეტის)  ჩაის მასალა.

სპეციფიური მოთხოვნები წარმოშობის დადგენისა და ეტიკეტირებისთვის
ყოველი შემოტანილი ნედლი ფოთოლი, თუ გატანილი მზა პროდუქციის ნებისმიერი რაოდენობა აღირიცხება სპეცი­ა­ლურ ჟურნალებში, თითოეულ პარტიას უტარდება ადგილზე საწარმოო-ტექნიკურ ლაბო­რატო­რიაში სათანადო ანალიზი. ყოველმხრივ მზა პროდუქცია შესაბამისად დაფასოებული მიეწოდება საცავებს (საწყობს), სადაც ოპტიმალურ პირობებში ხდება ჩაის შენახვა.
თითოეულ საცალო კოლოფზე თუ საბითუმოდ განკუთვნილი ტომრის დაფასოებაზე მოთავსებული უნდა იყოს გეოგრაფიული აღნიშვნის ლოგო და სიტყვები − „ტყიბულის მთის ჩაი, ТКИБУЛЬСКИЙ ГОРНЫЙ ЧАЙ, TKIBULI MOUNTAIN TEA“; გამოშვების და ვარგისიანობის თარიღები, წონა, შენახვის პირობები.

კონტროლი. პროდუქტის „ტყიბულის მთის ჩაი“ სპეციფიკაციასთან შესაბამისობის ოფიცია­ლურ კონტროლს ახორციელებს საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.



განაცხადის 4716/07
რეგისტრაციის თარიღი:  2016 04 01
განაცხადის შეტანის თარიღი:  2015 01 29
გეოგრაფიული აღნიშვნა:  „ქუთაისის მწვანილი
საქონლის დასახელება, რომლისთვისაც მოითხოვება გეოგრაფიული აღნიშვნის რეგისტრაცია: კლასი 31 – მწვანილი
განმცხადებლის სახელი და მისამართი: ასოციაცია „ქუთაისის მწვანილი“
საქართველო, წყალტუბოს რ-ნი, სოფელი პატრიკეთი

პროდუქციის აღწერილობა: „ქუთაისის მწვანილის“ განსაკუთრებულობა და მაღალი ხარისხი, ძირითადად, განპირობებულია რიონის შუა წელის მიმდებარე ტერიტორიებზე არსებული უნიკალური მიკროკლიმატური პირობებით, რომელიც ხელს უწყობს განსაკუთრებული გემოს და სურნელის მქონე მწვანილის მოყვანას. აქ არსებული კლიმატური თავისებურებანი განსაკუთრებუ­ლად დადებითად მჟღავნდება  მწვანილის ისეთ სახეობებში, როგორიცაა: ცერეცო, ოხრახუში, ქინძი და ნიახური. ამ რეგიონში მოყვანილი მწვანილი სარგებლობს  მაღალი რეპუტაციით და მოთხოვნილებით როგორც საქართველოს ბაზარზე, ისე მის ფარგლებს გარეთ, უპირველეს ყოვლისა უკრაინასა და  რუსეთში, აგრეთვე, ზოგიერთ ევროპულ ქვეყანაში.
ცერეცო (Anethum graveolens).  ცერეცო  ერთწლიანი მცენარეა, ეკუთვნის ქოლგოსანთა ოჯახს. ღივები წვრილია, თხელი ლებნებით, ნამდვილი ფოთლები ძალიან განკვეთილია სადგი­სისმაგვარი წილადებით, 3-4 ნამდვილი ფოთლის გამორების შემდეგ სწრაფად იწყება აღერება და ღეროს ძლიერი ზრდა, დათესვიდან 35-40 დღეში უკვე 8-10 სმ აღწევს, 50-60 დღეზე კი უკვე ქოლგის სახით გამოჩნდება. ცერეცო გრძელი დღის მცენარეა. გრძელი დღის ხანგრძლივი განათების პირობებში ის სწრაფად ღეროიანდება. შესუსტებული განათების პირობებში ცერეცოს მოყვანისას საერთო მოსავალიც მცირდება და პროდუქციის ხარისხიც, განსაკუთრებით მისი არომატულობა. მის მწვანე ფოთლებს იყენებენ როგორც არომატულ საკმაზს სხვადასხვა საჭმლის შემზადებისას. იგი ახალგაზრდა მდგომარეობაში გამოიყენება მწვანილადაც. ცერეცო თავისი ქიმიური შედგენი­ლობის მიხედვით მაღალი კვებითი ღირებულების მქონე ბოსტნეულად ითვლება. იგი საშუალოდ შეიცავს: 83,8% წყალს, 3,5% აზოტოვან ნივთიერებას, 7,3% ნახშირწყლებს, მათ შორის − 2,1% უჯ­რედისს და 2,4% ნაცარს. ცერეცო შეიცავს სურნელოვან ეთერზეთებს, დიდი ოდენობით C, B1, B2, PP, P ვიტამინებს, კაროტინს, კალიუმის, კალციუმის, ფოსფორის, რკინისა და სხვა მიკროე­ლემენტთა მარილებს.
ოხრახუში (Petroselinum). მცენარის გვარი ქოლგოსანთა ოჯახისაა. ერთი ან ორწლოვანი ბალახია. ცნობილია ოხრახუშის 3 სახეობა. კულტურაში მყოფი ბოსტნის ოხრახუში (Petroselinum sativum), ორწლოვანია, პირველ წელს ივითარებს ფოთლებსა და ძირხვენას, მეორე წელს − საყვა­ვილე ღეროსა (75-150 სმ.) და თესლს. ოხრახუშის ფოთლები ძლიერ განკვეთილია, ხოლო წილადები საგრძნობლად მსხვილია. ზრდა-განვითარებისთვის იდეალური ტემპერატურაა 22-30°C. მაღალი ტემპერატურა, განსაკუთრებით თუ ის დაკავშირებულია ნიადაგში ტენის ნაკლებობასთან, ზრდის ოხრახუშში ეთერის ზეთის შემცველობას, რითაც ადიდებს მის არომატიანობას, ე.ი. უმჯობესდება ხარისხი, თუმცა მოსავალი ამ დროს მცირდება. ოხრახუში ძლიერ მომთხოვნად ითვლება განათების ინტენსივობისადმი.
ოხრახუშის ფოთლების ქიმიური შედგენილობა საშუალოდ ასეთია: მშრალი ნივთიერება − 14,9%, აზოტი − 3,7%, ნახშირწყლები სულ − 9%, მათ შორის უჯრედისი − 1,5%, ნაცარი − 1,7%. ოხრახუში მდიდარია C (150 მგ.), B1 და B2 ვიტამინებით, ფოლიის მჟავით, კაროტინით, A პროვი­ტამი­ნით, მინერალური ნივთიერებებითა და ეთერზეთებით. იყენებენ ნედლად და გამხმარს კულინარიასა და საკონსერვო მრეწველობაში.
ქინძი (Coriandrum sativum). ქინძი ერთწლიანი მცენარეა, მიეკუთვნება ქოლგოსანთა ოჯახს. ფესვი თხელი აქვს თითისტარისმაგვარი. ღერო ცილინდრულია, წახნაგიანი, პირდაპირი ან მუხლთაშორისებში გახრილი, მწვანე; თესლის მომწიფების წინ ზოგიერთ ჯიშს ღერო ძლიერ უფერადდება (ანტოციანით) თითქმის შავფერად; ღეროს სიმაღლე 10-დან 50 სმ-მდეა. ფოთლები მორიგეობითი, ქვემოთა გრძელყუნწიანია, ფრთართული, მომრგვალო ფრთა დაჭრილი ფოთლა­კებით, ზემოთა ფოთლები მრგვალად დაყოფილია ვიწრო ხაზიან ნაწილებად, შუა ფოთლები კი ორმაგ ფრთისებრია. ქინძის ფოთლებს უმწიფარ მდგომარეობაში აქვთ სპეციფიკური სუნი. ქინძი გამოყენებულია როგორც სამკურნალო მცენარე და როგორც სურნელოვანი ბოსტნეული სხვადასხვა საჭმლის საკმაზ-სანელებლად და მცირე რაოდენობით მწვანილადაც. ქინძი შეიცავს: წყალს − 92.2 გ., ცილებს − 2.1 გ., ნახშირწყლებს − 1.9 გ., ბოჭკოვანს − 2.8გ, ასევე  კაროტინს, ეთერზეთებს, ასევე C, B1 და B2 ვიტამინებსა და კალიუმს. მის თესლში 2 პროცენტამდე ეთერზეთი და ბევრი სხვა სასარგებლო ნივთიერებაა.
ნიახური (Apium graveolens). ნიახური ორწლიანი ჯვარედინად დამტვერავი მცენარეა, ნორმალურ პირობებში პირველ წელს ივითარებს ფოთლების როზეტს და ძირს, ხოლო მეორე წელს გამოაქვს საყვავილე ღერო და იძლევა თესლს. მისი თესლი წვრილია, ნელად გამღვივებელი. ღივები ელიფსურია. წვრილი, მოკლეყუნწიანი ლებნის ფოთოლაკებით. მოზრდილ მცენარეს როზეტში აქვს დიდი რაოდენობით მსხვილი, ხორციანი ყუნწით, ღრმად განკვეთილი ფოთლები, მაგრამ უფრო მსხვილი ნაკვთებით, ვიდრე ის ოხრახუშს აქვს, ფოთლების შეფერვა მუქმწვანეა. არჩევენ ნიახურის ორ ჯგუფს: ფოთლოვანსა და ძირიანს. პირველს აქვს მეტად სუსტი შეფერილი და ნაკლებბოჭკოვანი ძლიერ განვითარებული ყუნწიანი ფოთლები. ამ ჯიშებს ფესვებიც ძლიერ განვითარებული აქვს, მაგრამ ძირხვენას არ ივითარებს. საჭმელად მოიხმარება გათეთრებული (ეთიოლირებული) ყუნწები ფოთლის ფირფიტასთან ერთად ნედლად ან მოხარშული სახით. საქართველოში, უპირატესად, გავრცელებულია ფოთლოვანი ჯიშები.
ნიახური მდიდარია ვიტამინებით A, B, PP, C, K, რკინის, კალციუმის, მაგნიუმის, ფოსფორის, ფოლიუმის მჟავა, ნატრიუმის და მანგანუმის შემცველობით. ნიახური შეიცავს ადამიანისთვის მნიშვნელოვან მჟავეებს და ეთერზეთებს.

წარმოების არეალი − „ქუთაისის მწვანილი“:
ვანის რაიონი: ჭყვიში, შუამთა მთისძირი, ტობანიერი, ციხესულორი, ამაღლება, ზეინდარი;
სამტრედიის რაიონი: ჯიხაიში, ეწერი, ღანირი, საჯავახო, ვაზისუბანი, ბაში, კულაში, მიწაბოგირა, იანეთი, ახალსოფელი;
თერჯოლის რაიონი: გოდოგანი, ნახშირღელე, სიმონეთი;
ზესტაფონის რაიონი: აჯამეთი, სვირი;
ბაღდათის რაიონი: დიმი, როხი, დიდველა, ვარციხე;
ხონის რაიონი: გუბი, კუხი, ახალსოფელი, ქუტირი, მიწაწითელი, ივანდიდი;
წყალტუბოს რაიონი: გეგუთი, პატრიკეთი, ტყაჩირი, ოფშკვითი, საყულია, მუხიანი, მესხეთი, უკანეთი, მაღლაკი, ქვიტირი, ფარცხანაყანები, გუმბრა, ბანოჯა, გვიშტიბი, სოფ. წყალტუბო, ოფურჩხეთი, რიონი, გუმათი.  
კავშირი გეოგრაფიულ გარემოსთან. წყალტუბოს, ვანისა და სამტრედიის ტერიტორიალური ერთეულები ზომიერად ნოტიო სუბტროპიკული ჰავის ზონაში მდებარეობს. საშუალო წლიური ტემპერატურა აქ 14°C  სიახლოვეს მერყეობს.  წლის  ყველაზე  ცივი თვის, იანვრის, საშუალო ტემ­პე­რატურა +4.1-5.3°C-ს ფარგლებში მერყეობს, ხოლო ყველაზე ცხელი თვეების − ივლისის და აგვისტოს საშუალო ტემპერატურა 24-25°C ტოლია. ნალექების საშუალო რაოდენობა შეად­გენს 1500−1700 მმ/წლ-ს. სავეგეტაციო პერიოდში 10°C -ზე მეტ ტემპერატურათა ჯამი 4200−4500°, რაც წლის განმავლობაში რამდენიმე მოსავლის მიღების შესაძლებლობას იძლევა. საშუალო შეფასებითი სინოტივე 73%. მზის ნათების ხანგრძლივობა წელიწადში აღემატება 2000 საათს. აქ მოყვანილი პროდუქტის უნიკალური გემოს და არომატის ფორმირებაზე განსაკუთრებულ ზეგავლენას ახდენს    შემოდგომა გაზაფხულის მაქსიმალური საშუალო ჯამური ტემპერატურა, ბუნებრივი ვენტილაცია (გაბატონებული აღმოსავლეთის ქარი), გრუნტის წყლების სიახლოვე (რაც გავლენას ახდენს ნიადაგის ტემპერატურაზე) და მაღალი ტემპერატურული ამპლიტუდა (სხვაობა დღისა და ღამის ტემპერატურებს შორის). ამ პირობებში მოყვანილ პროდუქტს ახასიათებს განსაკუთრებული ვარგი­სიანობის ხანგრძლივობა სწორად შენახვის პირობებში (დაახლოებით 1 თვემდე).

წარმოება. „ქუთაისის მწვანილი“ იწარმოება ორი სახით სასათბურე პირობებში და ღია გრუნტზე. ზრდა განვითარების იდეალური ტემპერატურაა 22-30°C. ითესება 5სმ. დაცილებით 8-12სმ. რიგებში, დაახლობით 1-1,5 სმ. სიღრმეზე. მოსაკრეფად ვარგისიანია, როცა მიაღწევს 18-22 სმ. კონდიციური მწვანილის მოსაყვანად ყოველწლიურად შეაქვთ 1000 კვადრატულ მეტრზე 30-40 კუბ. მეტრი გადამწვარი (წინა წლის) ორგანული სასუქი (ნაკელი), რომელიც ამდიდრებს ნიადაგს მინერა­ლებით და აუმჯობესებს ნიადაგის სტრუქტურას (აფხვიერებს და უზრუნველყოფს აერაციას).
ცერეცო − საკმარისი ტენის პირობებში აღმოცენდება 7−10 დღეში გარემო ტემპერატურაზე დამოკიდებულებით. სასათბურე პირობებში ითესება სექტემბრის განმავლობაში და იკრიფება აპრილის ბოლომდე დაახლოებით 11-12-ჯერ. მისი საშუალო მოსავლიანობა შეადგენს დაახლო­ებით 0,35 კგ. ერთ კვადრატულ მეტრზე ერთჯერადად, ჯამში დაახლოებით 4-4,5 კგ. კვადრატულ მეტრზე. ღია გრუნტის პირობებში ითესება აპრილიდან და იკრიფება რამდენიმე თვის განმავლობაში დაახლოებით 3-ჯერ.
ოხრახუში − საკმარისი ტენის პირობებში ამოდის 20-25 დღის განმავლობაში. სასათბურე პირობებში ითესება აგვისტოს ბოლოს სექტემბრის განმავლობაში და იკრიფება აპრილის ბოლომდე, დაახლოებით 5-ჯერ. მისი საშუალო მოსავლიანობა შეადგენს დაახლოებით 0,9 კგ. ერთ კვადრატულ მეტრზე ერთჯერადად, ჯამში დაახლოებით 4,5-5 კგ. კვადრატულ მეტრზე.                                                                                                                                                        
გარე გრუნტის პირობებში ითესება თებერვალში და იკრიფება მთელი წლის განმავლობაში 4-5-ჯერ. მისი საშუალო მოსავლიანობა შეადგენს დაახლოებით 1,3 კგ. ერთ კვადრატულ მეტრზე ერთჯერადად, ჯამში, დაახლოებით 5 კგ. კვადრატულ მეტრზე.                                                                                     ქინძი − საკმარისი ტენის პირობებში აღმოცენდება 7-10 დღის განმავლობაში. სასათბურე პირობებში ითესება აგვისტოს ბოლოს სექტემბრის განმავლობაში და იკრიფება აპრილის ბოლომდე დაახ­ლო­ებით 5-7-ჯერ. მისი საშუალო მოსავლიანობა შეადგენს დაახლოებით 0,9 კგ. ერთ კვადრატულ მეტრზე ერთჯერადად, ჯამში დაახლოებით 4,5-5 კგ. კვადრატულ მეტრზე. გარე გრუნტის პირობებში ითესება მარტიდან და იკრიფება რამდენიმე თვის განმავლობაში დაახ­ლოებით 3-ჯერ. ასევე, საშემოდგომოდ ითესება ივნისის ბოლოს ივლისის დასაწყისში, მისი საშუ­ალო მოსავლიანობა შეადგენს დაახლოებით 1,3 კგ. ერთ კვადრატულ მეტრზე ერთჯერადად, ჯამში, დაახლოებით 3-5 კგ. კვადრატულ მეტრზე.
ნიახური − საკმარისი ტენის პირობებში ამოდის 20-25 დღის განმავლობაში. სასათბურე პირობებში ითესება აგვისტოს ბოლოს სექტემბრის განმავლობაში და იკრიფება აპრილის ბოლომდე დაახლოებით 4-5-ჯერ. მისი საშუალო მოსავლიანობა შეადგენს დაახლოებით 1-1,5 კგ. ერთ კვადრატულ მეტრზე ერთჯერადად, ჯამში დაახლოებით 5-5,5 კგ. კვადრატულ მეტრზე.
გარე გრუნტის პირობებში ითესება აგვისტოში და იკრიფება მთელი წლის განმავლობაში      4-5-ჯერ მარტიდან. მისი საშუალო მოსავლიანობა შეადგენს დაახლოებით 1,3 კგ. ერთ კვადრატულ მეტრზე ერთჯერადად, ჯამში დაახლოებით 5-5,5  კგ.  კვადრატულ მეტრზე.

პროდუქტის დაფასოება. მწვანილი უნდა იყიდებოდეს ახალ და სუფთა დაფასოებებში. ამ მიზნისათვის გამოყენებული მასალა უნდა იძლეოდეს მწვანილის კარგად ვენტილირების, ტრანსპორტირებისა და შენახვის საშუალებას. 

სპეციფიკური მოთხოვნები ეტიკეტირებისათვის. უშუალოდ დაფასოებაზე მოთავსებული უნდა იყოს გეოგრაფიული აღნიშვნის დასახელების ლოგო და სიტყვები − „ქუთაისის მწვანილი, КУТАИССКАЯ ЗЕЛЕНЬ, KUTAISI GREEN“. თითოეულ მათგანზე, აგრეთვე, უნდა იყოს მიმაგრებული ნომრიანი ეტიკეტი გეოგრაფიული აღნიშვნის დასახელების ლოგოთი.       

კონტროლი. პროდუქტის „ქუთაისის მწვანილის“ სპეციფიკაციასთან შესაბამისობის ოფიცია­ლურ კონტ­როლს ახორციელებს საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.


tag: